نصف مبتلایان به آبسیاه از بیماریشان بیخبرند؛ آزمایشی تازه میتواند وضعیت را تغییر دهد
ژوهشگران آزمایش ژنتیکی جدیدی ابداع کردهاند که میتواند افراد در معرض خطر ابتلا به شایعترین نوع آبسیاه را سالها پیش از بروز علائم شناسایی کند. آبسیاه یا گلوکوم یکی از بیماریهای چشمی است که با آسیب به عصب بینایی همراه میشود و در صورت پیشرفت میتواند بینایی فرد را برای همیشه از بین ببرد. مشکل اینجاست که بیماری در مراحل اولیه معمولاً علامت مشخصی ندارد و بسیاری از مبتلایان زمانی متوجه آن میشوند که بخشی از بینایی خود را از دست دادهاند.
به گزارش سایت دیدبان ایران، پژوهشگران آزمایش ژنتیکی جدیدی ابداع کردهاند که میتواند افراد در معرض خطر ابتلا به شایعترین نوع آبسیاه را سالها پیش از بروز علائم شناسایی کند.
آبسیاه یا گلوکوم یکی از بیماریهای چشمی است که با آسیب به عصب بینایی همراه میشود و در صورت پیشرفت میتواند بینایی فرد را برای همیشه از بین ببرد. مشکل اینجاست که بیماری در مراحل اولیه معمولاً علامت مشخصی ندارد و بسیاری از مبتلایان زمانی متوجه آن میشوند که بخشی از بینایی خود را از دست دادهاند.
پژوهشگران مؤسسهی کیومآیآر برگهفر و دانشگاه فلیندرز استرالیا، با همکاری دانشمندان بینالمللی، نسخهی پیشرفتهتری از یک آزمایش ژنتیکی ابداعشده در سال ۲۰۲۰ ساختهاند. این آزمایش بر پایهی روشی به نام امتیاز خطر چندژنی کار میکند. در این روش، تأثیر میلیونها تغییر ژنتیکی با یکدیگر ترکیب میشود تا امتیازی واحد برای تخمین خطر ابتلا به بیماری به دست آید.
نیواطلس، نسخهی جدید آزمایش با استفاده از دادههای ژنتیکی حدود ۶ میلیون نفر، ازجمله نزدیک به ۳۰۰هزار فرد مبتلا به آبسیاه، توسعه یافته است. برای مقایسه، نسخهی قبلی که در سال ۲۰۲۰ ساخته شده بود، فقط اطلاعات ژنتیکی ۸هزار بیمار را در اختیار داشت.
آزمایش جدید میتواند افرادی را شناسایی کند که خطر ابتلای آنها به آبسیاه زاویهباز تا ۱۰ برابر بیشتر از سایر افراد است. آبسیاه زاویهباز شایعترین شکل این بیماری محسوب میشود و بیشترین سهم را در موارد نابینایی ناشی از گلوکوم در سراسر جهان دارد.
استوارت مکگرگور، پژوهشگر ارشد مطالعه و رئیس آزمایشگاه ژنتیک آماری مؤسسهی کیومآیآر برگهفر، میگوید در میان استرالیاییهای دارای تبار اروپایی، احتمال ابتلا به آبسیاه در افرادی که در ۱۰ درصد بالای طیف خطر ژنتیکی قرار داشتند، ۱۰ برابر بیشتر از سایر افراد بود. بهگفتهی مکگرگور، این نتیجه قویترین پیشبینی خطر ژنتیکی گزارششده برای یک بیماری شایع و پیچیده تا امروز است.
آسیب ناشی از آبسیاه به عصب بینایی معمولاً در مراحل اولیه هیچ نشانهای ندارد. به همین دلیل، ممکن است فرد تا مدتها از ابتلای خود بیخبر بماند. پژوهشگران تخمین میزنند حدود نیمی از مبتلایان، حتی در کشورهایی با دسترسی مناسب به خدمات درمانی، بخش زیادی از عمر خود را بدون تشخیص بیماری سپری میکنند.
تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد؛ زیرا آبسیاه در صورت شناسایی بهموقع درمانشدنی است و میتوان روند آسیب به بینایی را کنترل کرد. اما وقتی آسیب دائمی به عصب بینایی ایجاد شود، امکان بازگرداندن بینایی ازدسترفته وجود ندارد.
آزمایش جدید میتواند به پزشکان کمک کند افراد پرخطر را زودتر شناسایی و آنها را بهطور منظم معاینه کنند. در مقابل، افرادی که خطر ژنتیکی پایینی دارند ممکن است به معاینات کمتری نیاز داشته باشند. به این ترتیب، منابع مراقبت از چشم میتواند بیشتر به افرادی اختصاص پیدا کند که در معرض خطر بالاتری قرار دارند.
ازآنجاکه آبسیاه در مراحل اولیه معمولاً علامتی ندارد، تشخیص دیرهنگام آن میتواند به آسیب دائمی عصب بینایی و ازدسترفتن بینایی منجر شود
جیمی کریگ، استاد دانشگاه فلیندرز، میگوید این پژوهش زمینه را برای ارزیابی شخصیسازیشدهی خطر آبسیاه فراهم میکند. بهگفتهی وی، روش جدید میتواند برای جمعیت عمومی، اعضای خانوادهی بیماران و افرادی که نشانههای اولیهی بیماری را دارند، به کار گرفته شود تا زمان مناسب برای شروع درمان مشخص شود.
یکی از محدودیتهای فعلی آزمایش، وابستگی بخش زیادی از دادههای ژنتیکی موجود به افراد دارای تبار اروپایی است. مکگرگور میگوید افزایش دقت پیشبینی برای جمعیتهای مختلف، یکی از اولویتهای مرحلهی بعدی پژوهش خواهد بود.
تیم پژوهشی اکنون در تلاش است آزمایش را برای استفادهی گستردهتر آماده کند و هزینهی آن را کاهش دهد تا در آینده بتوان آن را به برنامههای معمول غربالگری پزشکی اضافه کرد.