بخش خصوصی: ثبت سفارش و تخصیص ارز متوقف است

اعلام اتاق ایران، در این نشست، روسای اتاق‌های مشترک بازرگانی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی تجارت خارجی، از تأمین ارز و ثبت سفارش گرفته تا مشکلات گمرکی، حمل‌ونقل، جذب سرمایه‌گذار خارجی و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها گفتند و بر ضرورت تقویت ارتباط میان اتاق‌های مشترک و دستگاه‌های دولتی تأکید کردند.

اتاق‌های مشترک؛ ظرفیت انباشته‌ای از تجربه تجارت خارجی

قدیر قیافه، نایب‌رئیس اتاق ایران، در این نشست گفت: جمع حاضر انباشتی از تجربه و کار اقتصادی با سابقه‌ای خوب در حوزه تجارت خارجی است و اعضای آن با واقعیت‌های روز کشورهای متناظر خود آشنایی دارند. این ظرفیت مناسبی است که بخش خصوصی باید از آن بهره بگیرد.

او افزود: امروزه اداره اتاق‌های مشترک بازرگانی با دغدغه‌های مختلفی در حوزه‌های مالی، بیمه، بانک، حمل‌ونقل و سایر حوزه‌ها مواجه است و راهکاریابی برای این مسائل نیازمند همکاری مشترک است.

قیافه ادامه داد: اگر یک فعال اقتصادی تصمیم بگیرد وارد تجارت با یک کشور شود، اتاق ایران و اتاق‌های مشترک چه کمکی می‌توانند به او بکنند؟ آیا اطلاعات درست از اندازه بازار، نیازهای آن، مسیرهای حمل‌ونقل، روش‌های تسویه با کشور هدف، ریسک‌های تجاری و تحولات بازار را داریم؟

او گفت: خواسته بزرگی است که انتظار داشته باشیم یک اتاق همه این کارها را انجام دهد. دستیار هوش مصنوعی معاونت بین‌الملل اتاق ایران در این مسیر تلاش می‌کند تا به همه اتاق‌های مشترک و بازرگانان کمک کند و از ایجاد ساختار موازی نیز جلوگیری کند.

نایب‌رئیس اتاق ایران افزود: اتاق‌های مشترک باید بانک اطلاعات جامع کشور متناظر خود را داشته باشند. اتاق‌ها ارتباطات و اطلاعات ارزشمندی دارند که سرمایه بخش خصوصی است و باید با استفاده از آن، ثروت‌آفرینی در ارتباط با کشورهای خارجی را محقق کنیم. اتاق‌ها باید در دستیار هوش مصنوعی مشارکت جدی و فعال داشته باشند.

دستیار هوش مصنوعی برای رصد بازارهای هدف

سیدحامد عسگری، معاون امور بین‌الملل اتاق ایران، گفت: در معاونت بین‌الملل اتاق ایران، یک دستیار هوش مصنوعی ایجاد کرده‌ایم که فعلاً برای ۶ کشور افغانستان، چین، عراق، پاکستان، روسیه و ترکیه که تجارت بالاتری با آن‌ها داریم، طراحی شده و وضعیت را در همه حوزه‌ها به کمک آن بررسی می‌کنیم.

او افزود: از طریق این دستیار هوش مصنوعی، به‌صورت روزانه گزارش‌هایی برای فعالان اقتصادی مربوطه ارسال می‌شود. به‌صورت هفتگی نیز بولتن تحلیلی و ماهانه گزارش جامعی از تغییرات و تحولات، شامل نمودارهای مختلف از وضعیت‌های گوناگون، ارسال خواهد شد.

عسگری ادامه داد: توسعه و تقویت این زیرساخت نیازمند کمک اتاق‌های مشترک است. آن‌ها باید اتفاقات و اطلاعات را به ما منعکس کنند تا بتوانیم اطلاعات و تحلیل‌های جامع‌تری ارائه دهیم.

او گفت: ما وظیفه داشتیم آخرین تحولات را به‌صورت روزانه، هفتگی و ماهانه به همه اعضای اتاق‌های مشترک برسانیم تا از تجمیع اطلاعاتی که اتاق ایران می‌تواند تهیه کند، استفاده کنند و در فضایی روشن و درست قادر به تصمیم‌گیری باشند و پیش‌بینی‌های درستی از آینده داشته باشند.

معاون امور بین‌الملل اتاق ایران افزود: در شرایط فعلی کشور که تصمیم‌گیری روزانه اهمیت پیدا کرده است، دسترسی به اطلاعات درست اهمیت دوچندان دارد.

ثبت سفارش و تخصیص ارز متوقف است

در ادامه نشست، سیده فاطمه مقیمی، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و گرجستان، گفت: در برهه زمانی خاصی قرار داریم که علاوه بر مشکلات تحریم چهار دهه اخیر، با موضوعات جدیدتری مواجه هستیم.

او افزود: تحریم‌ها مدام شکل عوض می‌کنند و اکنون یکی از بدترین دوره‌هایی است که با آن مواجه هستیم و روزبه‌روز با موارد جدیدی روبه‌رو می‌شویم.

مقیمی ادامه داد: یکی از موضوعات، ارز است که همه حوزه‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اتاق باید با کمک متخصصان راهکاری ارائه دهد. ثبت سفارش انجام نمی‌شود، واردات متوقف شده و تخصیص ارز نیز متوقف است.

ابراهیم جمیلی، رئیس اتاق مشترک ایران و هند، نیز گفت: در سال ۱۴۰۲ در واردات و گمرک، مالیات علی‌الحساب ۲ درصد دریافت کردند و ۵۵ هزار نفر درگیر این مسئله هستند.

او افزود: این مالیات در صورت‌های مالی شرکت‌ها ثبت شده و از آنجایی که در ادارات مالیاتی ثبت نشده، باعث مغایرت شده و واحدهای تجاری و تولیدی را با مشکل مواجه کرده است.

جمیلی ادامه داد: گمرک تلاش کند اطلاعات مربوط به این مالیات علی‌الحساب را با سازمان امور مالیاتی به اشتراک بگذارد؛ چراکه جمعیت بزرگی با این مشکل مواجه‌اند و به‌ویژه در شرکت‌های بورسی، این مغایرت دردسرساز شده است.

اختلافات گمرکی و مشکل تصمیم‌گیری‌های فردمحور

هرویک یاریجانیان، رئیس اتاق مشترک ایران و ارمنستان، گفت: رئیس‌کل گمرک می‌گوید ۱۴۹ نفر از اشخاص حقیقی فعال اقتصادی، رتبه فعال اقتصادی برگزیده گمرکی (AEO) را کسب کرده‌اند، اما لایه‌های پایین‌تر گمرک هیچ اطلاعی از این موضوع ندارند.

همچنین روشنعلی یکتای قرابائی، نایب‌رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه، گفت: در حوزه گمرک، اختلافاتی بین روسیه و ارمنستان وجود دارد که تبعات آن دامن‌گیر کالاهای انتقالی ایران در این مسیر نیز خواهد شد.

او افزود: مستندات این موضوع را به دادگستری و اتاق ایران تحویل داده‌ایم و معتقدیم در این فرایند، کالاهای ایرانی بدنام می‌شوند.

یکتا ادامه داد: در مورد واردات و صادرات، کالایی که در سامانه جامع ثبت شده و برگه ترخیص آن نیز صادر شده است، برای خروج از گمرک با مشکل مواجه شده؛ به نظر می‌رسد تصمیم‌گیری‌ها قائم به فرد شده است.

از تحریم خارجی تا تحریم داخلی

محمد طاهری، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و اسپانیا، گفت: تا تحریم‌ها برطرف نشود، مشکلات ما همین موضوعات ارزی، گمرکی، حمل‌ونقل و سایر مسائل است.

او با اشاره به اقدام معاونت بین‌الملل اتاق ایران در راه‌اندازی دستیار هوش مصنوعی، افزود: ایجاد مسیر هوش اقتصادی کار خوبی است و اتاق ایران و اسپانیا برای همکاری در این دستیار هوش مصنوعی آماده است.

محمود سیادت، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان، گفت: آمار گمرک در اختیار ما قرار نمی‌گیرد و قادر به تحلیل و آسیب‌شناسی تجارت با کشور متناظر خود نیستیم. اگر این بازوی هوش مصنوعی در این مورد کمک کند، قدم مناسبی است.

او افزود: در بحث روان‌سازی در مرزها مشکل داریم. این موضوع ارتباطی با کشورهای خارجی و تحریم ندارد.

سیادت ادامه داد: اتاق ایران می‌تواند یک‌بار این مشکلات را مطالعه کند و دلیل و راهکار درست ارائه دهد. غلبه نگاه امنیتی بر مسائل اقتصادی، به‌ویژه در مرزها، مشکل‌ساز شده و ربطی به تحریم و جنگ ندارد.

او گفت: بحث سرمایه‌گذاری و جذب سرمایه هم در این شرایط سخت است؛ هرچند در شرایط عادی نیز وقتی سرمایه‌گذار خارجی باید ارز را با نرخ دستوری تبدیل کند، اجازه خرید ملک ندارد و مواردی از این دست وجود دارد، سرمایه‌گذار وارد نمی‌شود. قانون سرمایه‌گذاری خارجی در دهه ۸۰ مترقی محسوب می‌شد، اما اکنون دیگر چنین وضعیتی ندارد.

رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان افزود: در بحث بازگشت ارز، سیاست شکست‌خورده و غیرمنطقی رفع تعهد ارزی با شیوه‌های مختلف جواب نمی‌دهد. در این رویه، بازرگان فقط برای صرافان کار می‌کند.

پروا سلطانی، نایب‌رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و اتریش، نیز گفت: طرح مقابله با نفوذ که در مجلس مطرح است، مشکلاتی برای روابط تجاری به همراه دارد؛ آیا اتاق ایران در فرایند تدوین این طرح حضور داشته است؟ با قانونی شدن این طرح، فعال اقتصادی حتی هراس دارد که اطلاعات بازار را به طرف خارجی بدهد و مصداق قانون مقابله با نفوذ قلمداد شود.

او افزود: ما باید تحریم‌های داخلی را برداریم. موضوع دیگر، تخفیف‌هایی است که از سال گذشته اعمال نشد و سازمان توسعه تجارت سهمیه‌ها را کوچک کرد. اکنون که همه تجار از ارز حاصل از صادرات استفاده می‌کنند، چرا باید سهمیه واردات کارت‌های بازرگانی کم شود؟

هشدار درباره فشار بر بخش خصوصی

احمد پورفلاح، رئیس اتاق مشترک ایران و ایتالیا، نیز در این نشست گفت: از وزارتخانه‌ها انتظار داریم در بالاترین سطح در این جلسات حاضر شوند. وزارت امور خارجه نیاز بود بیاید و در مورد تبعات طرح جدید مجلس توضیح دهد.

او افزود: محدودیت در ثبت سفارش و مشکلات در کدهای سفارش، طولانی شدن فرایند تخصیص ارز و نبود امکان برنامه‌ریزی، ناکافی بودن ارز تخصیصی، ناکارآمدی تأمین ارز از محل آزاد، تأخیر در فرایند واردات، افزایش شدید هزینه‌های لجستیک و کاهش قابلیت پیش‌بینی زنجیره تأمین، از جمله مشکلات موجود است.

پورفلاح ادامه داد: پیشنهاد مشخص من این است که تا وقتی مسئولان در جهت اتمام جنگ و حذف تحریم‌ها حرکت نکنند، هر روز فشار بیشتری به بخش خصوصی وارد می‌کنیم. قانون جدید ریسک فعالیت اتاق‌های مشترک را بالا می‌برد. ما از دولت انتظار داریم بیش از این به بخش خصوصی فشار نیاورد.

تهاتر؛ راهکاری برای عبور از محدودیت‌های تجاری

مسعود برهمن، رئیس اتاق مشترک ایران و شرق آفریقا، گفت: جلسات مشورتی اتاق‌های مشترک باید به‌صورت منظم و ماهانه تشکیل شود. گویا قرار است ایران‌اکسپو آذرماه برگزار شود. برای حضور، برنامه را اعلام کنید تا اتاق‌های مشترک در جریان قرار گیرند.

او افزود: ما در اجلاس آفریقا درباره تهاتر صحبت کردیم. این کار قابل انجام است و در شرایطی که کشور به صادرات نیاز دارد، می‌توان با تهاتر کار کرد.

برهمن ادامه داد: ما ۱۵ میلیارد دلار در ۱۱ قلم کالای اساسی واردات داریم و ۱۰ میلیارد دلار در ۲۰ کالای اصلی صادرات می‌کنیم. با تهاتر در همین حوزه‌ها می‌توان کار کرد. یک نمونه، تهاتر قیر با کائوچو بود که در حال انجام است.

حسین نیکخواه ابیانه، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و لهستان، نیز گفت: مهم‌ترین مسائلی که باید بررسی شود، موضوعاتی است که ما با وزارت امور خارجه و نهادهای امنیتی داریم. طبق قانون، برای گرفتن هر ویزایی باید مجوز مکتوب وزارت امور خارجه را داشته باشیم.

مجیدرضا حریری، رئیس اتاق مشترک ایران و چین، گفت: ما به‌صورت کتبی به سازمان توسعه تجارت اعلام کردیم که در چین دو رایزن اقتصادی دارید؛ چرا اطلاعات را به بخش خصوصی نمی‌دهید؟ اگر رایزنی که ما در یک کشور داریم عملکرد خوب و مفیدی ندارد، نباید ابقا شود.

حریری ادامه داد: سازمان توسعه تجارت زمانی تحلیل آمار را هم ارائه می‌داد، اما اکنون آمار هم نمی‌دهد. ما سه بار تقاضا کردیم اطلاعات ریز کالاهای صادراتی به چین را به اتاق مشترک ایران و چین بدهید که اجرایی نشده است.

مشکلات مرزی توسط گمرک در حال پیگیری است

نماینده گمرک ایران در این نشست گفت: گمرک مجری مرزبانی اقتصاد است. قانون‌گذار تصمیماتی را به گمرک اعلام می‌کند و گمرک ملزم به اجرای آن است.

او افزود: گمرک تنها سازمانی بود که در طول جنگ تحمیلی سوم، حتی در زمان تحویل سال، با تمام ظرفیت مشغول کار بود تا کالاها سریع‌تر ترخیص شوند. اکنون در حال تعامل با گمرکات کشورهای مقابل هستیم تا محدودیت‌های تردد رفع شود.

نماینده گمرک ایران ادامه داد: مشکلات در مرزها، به‌ویژه معطلی کامیون‌ها، به دلیل مشکلاتی است که با گمرک‌های مقابل وجود دارد. ما در حال رایزنی با گمرک‌های مقابل هستیم. این هفته با ترکیه جلسه داشتیم و در هفته آتی با ارمنستان جلسه خواهیم داشت.

او گفت: اتاق‌های مشترک نیازمند آمارهای خاصی هستند که باید برای دریافت آن‌ها با دفتر آمار هماهنگ کنند.

صمدی از دفتر واردات گمرک ایران، گفت: گمرک و مالیات از نظر سال مالی مورد بررسی اختلاف دارند و مشکلات مالیات علی‌الحساب ۲ درصدی از همین موضوع ناشی می‌شود.

او افزود: گمرک یکی از سازمان‌هایی است که ارتباط مستقیمی در امر واردات دارد. مشکلات سامانه‌ای ناشی از گمرک نیست.

صمدی ادامه داد: در مورد آمار، با توجه به شرایط جنگی، ملاحظاتی مدنظر قرار گرفته است.

تجارت با عراق و ضرورت رابطه مؤثر اتاق‌ها

یحیی آل‌اسحاق، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق، گفت: رابطه اتاق‌های مشترک با اتاق ایران باید منظم باشد تا مشکلات مطرح و بررسی شود.

او افزود: در سفر اخیر همتی به عراق، استفاده از منابع مطالبات از عراق برای ضمانت‌نامه شرکت‌ها وعده داده شد که مورد استفاده قرار گیرد و این موضوع کمک خواهد کرد.

آل‌اسحاق درباره کامیون‌های معطل در مرزها گفت: ابتدا فکر می‌کردیم این مشکل مربوط به مسائل داخلی است، اما این‌طور نیست. عراق تصمیم گرفته نظام واحدی در حمل‌ونقل گمرک ایجاد کند و این یکسان‌سازی مشکلاتی دارد که در حال رفع آن‌ها هستند.

او ادامه داد: مشکل مربوط به طرف مقابل است و از ایران درخواست کرده‌اند که برای منظم کردن این موضوع کمک کند.

رئیس اتاق مشترک ایران و عراق گفت: موضوع رابطه اتاق‌های مشترک با اتاق ایران مانند رابطه مردم با دولت و حاکمیت شده است. احترام یک بحث است و مفید بودن رابطه موضوع دیگری است.

مبنای فایده در رابطه اتاق‌های مشترک و اتاق ایران فقط احترام نیست، بلکه منوط به این است که این رابطه چقدر مشکلات را رفع می‌کند. در این رابطه، میزان مفید بودن اهمیت دارد.

امیر عابدی، رئیس اتاق مشترک ایران و قزاقستان، گفت: به‌واسطه کریدور چین به ایران، قزاقستان کشور مهمی است. تقاضای حمل در مسیر قزاقستان به ایران افزایش پیدا کرده و هزینه انتقال کانتینر از ۶ هزار به ۱۴ هزار دلار رسیده است.

او افزود: با تلاش اتاق مشترک ایران و قزاقستان، ترتیباتی داده شده که کانتینر با هزینه ۳ هزار دلار منتقل شود.

عابدی ادامه داد: مشکلات وجود دارد. زمان جنگ است؛ چرا باید کشور و تجارت با قوانین عادی اداره شود؟

تسهیل تجارت در دستور کار است

محمدصادق قنادزاده، معاون خدمات تجاری سازمان توسعه تجارت، گفت: در سازمان توسعه تجارت، سیاهه کارهای انجام‌نشده بیشتر از کارهایی است که انجام داده‌ایم، اما از زمان جنگ، سبک‌سازی رویه‌ها و تسهیلگری تجارت در دستور کار قرار گرفته است.

او افزود: باید در شرایط عادی این تسهیلگری‌ها را انجام می‌دادیم تا در جنگ به مشکل نخوریم. مصوبات تسهیلگری ایام جنگ حاصل همکاری گمرک ایران و بخش خصوصی بود.

قنادزاده ادامه داد: مشکلات بزرگی در حوزه تجارت خارجی و ارزی داشتیم که در دوره جدید بانک مرکزی، با بهبود نگاه و همراهی با حضور تجاری، راه برای تسهیل و رفع آن‌ها هموار شده است.

او گفت: نگاه ما این است که مسائل ارزی از حوزه تجارت خارجی خارج شود و گمرک ایران دخالتی در موضوع ارزی نداشته باشد و به دلیل مسائل ارزی یا مالیاتی، کالا را ترخیص نکند.

معاون خدمات تجاری سازمان توسعه تجارت افزود: در بحث تهاتر مصوبات خوبی داریم و جایی که احساس کنیم تهاتر به تسهیل مسائل تجاری و رفع مشکلات کمک می‌کند، مصوبه تهاتر صادر می‌شود.

او گفت: هنوز کارهای نکرده زیادی داریم. این جلسات بهترین مسیر برای شناسایی مشکلات و راهکارهای آن است. هر موضوعی که از سوی بخش خصوصی و کمیته صادرات اتاق ایران به سازمان توسعه تجارت ایران منعکس شده را پیگیری کرده‌ایم. تا جایی که در توان داریم و به حرف ما گوش می‌دهند، پیگیر رفع مشکلات هستیم.

قدیر قیافه در جمع‌بندی نشست گفت: استمرار این جلسات از چندین ماه پیش درخواست شده است تا جلسات سه‌ماهه حتماً برگزار شود. امیدواریم این رویه اجرا و ادامه پیدا کند.

او افزود: در فاصله میان این جلسات نیز هرکدام از اعضای اتاق‌های مشترک که در اتاق ایران حاضر شوند، ما در خدمت آن‌ها هستیم تا برای حل مشکلات مفید باشیم و این رابطه دوسویه باشد.

قیافه ادامه داد: موضوعاتی نظیر مسائل لجستیکی، ثبت سفارش و تخصیص ارز بسیار مهم هستند و باید به آن‌ها رسیدگی شود. ما مشکلاتی در حوزه ارز داریم، اما وقتی برای حل این مشکل کارهایی انجام می‌دهیم که به محدودیت تجارت و سختی صادرات منجر می‌شود، چطور می‌خواهیم مشکل را رفع کنیم؟

او گفت: ارز صادرکننده به کشور برمی‌گردد، اما نه از مسیر تعیین‌شده توسط بانک مرکزی. محدودیت‌های ایجادشده نه‌تنها به توسعه کشور منجر نشده، بلکه باعث شده تولید ناخالص داخلی افت کند.

نایب‌رئیس اتاق ایران افزود: در جنگ رمضان، انصافاً سازمان گمرک ویژه عمل کرد. گمرک گلوگاه ورودی کشور است که بیش از ۳۰ سازمان و نهاد دیگر در آنجا حضور دارند. ما قبلاً در اتاق ایران پیشنهاد کردیم که مشکل این گلوگاه حل شود و باز هم پیگیری خواهیم کرد.

قیافه گفت: ما در کشور با خلأ اطلاعات تجاری مواجه هستیم. متأسفانه باید از سال‌ها پیش، به‌عنوان محور این موضوع، تمام اطلاعات کسب‌وکارهای کشور را جمع‌آوری می‌کردیم و در سامانه‌ای به چندین زبان ارائه می‌دادیم تا برای توسعه تجارت استفاده شود.

او افزود: به‌هرحال کشور درگیر جنگ است و نیازمند یکپارچگی هستیم. در جنگ از دریچه نفوذ به ما ضربه زدند، اما دریچه نفوذ مربوط به حوزه تجارت، بازرگانی و رسانه نبود که اکنون تلاش می‌شود در قالب قوانین جدید، این حوزه‌ها بیش‌ازپیش محدود شود. این قوانین که برای روابط تجاری و ویزا و سایر موضوعات مدنظر است، به نفع کشور نیست و مشکلات بیشتری ایجاد خواهد کرد.