آیا تراپی آنلاین کودک موثر است؟/ جلسات روانشناسی کودکان چگونه باید باشد؟
شاید شما هم از آن دسته والدینی باشید که ماههاست میدانید فرزندتان به کمک یک روانشناس نیاز دارد، اما یک مانع بزرگ جلویتان سبز شده: وقت ندارید، کلینیک خوب نزدیک خانهتان نیست، یا شاید در شهری زندگی میکنید که متخصص کودک خوب در آن پیدا نمیشود. این روزها با گسترش خدمات آنلاین، این سوال برای خیلی از پدر و مادرها پیش آمده: «آیا تراپی آنلاین کودک هم جواب میدهد؟» راستش را بخواهید، پاسخ یککلمهای نیست. بعضی از کودکان از جلسات آنلاین سود میبرند، بعضی نه.
به گزارش سایت دیدبان ایران؛ شاید شما هم از آن دسته والدینی باشید که ماههاست میدانید فرزندتان به کمک یک روانشناس نیاز دارد، اما یک مانع بزرگ جلویتان سبز شده: وقت ندارید، کلینیک خوب نزدیک خانهتان نیست، یا شاید در شهری زندگی میکنید که متخصص کودک خوب در آن پیدا نمیشود. این روزها با گسترش خدمات آنلاین، این سوال برای خیلی از پدر و مادرها پیش آمده: «آیا تراپی آنلاین کودک هم جواب میدهد؟» راستش را بخواهید، پاسخ یککلمهای نیست. بعضی از کودکان از جلسات آنلاین سود میبرند، بعضی نه. در اینجا، هم مزایا و محدودیتهای تراپی آنلاین را بررسی میکنیم، هم به شما میگوییم جلسات روانشناسی کودکان (چه حضوری و چه آنلاین) اصولا چگونه باید باشد. این مطلب را تا آخر بخوانید.
تراپی آنلاین کودک چیست و چطور کار میکند؟
تراپی آنلاین یعنی جلسات رواندرمانی از طریق اینترنت و با استفاده از نرمافزارهای ویدئوکنفرانس (مثل اسکایپ، زوم یا پلتفرمهای تخصصی). در این نوع جلسات، روانشناس و کودک در دو مکان متفاوت هستند و از طریق صفحه نمایش با هم ارتباط برقرار میکنند. اما برخلاف تصور خیلی از مردم، تراپی آنلاین فقط «حرف زدن از پشت مانیتور» نیست. روانشناسان کودک از روشهای خلاقانهای مثل قصهگویی، نقاشی با نرمافزار، نمایش عروسکها از پشت دوربین، و حتی بازیهای تعاملی آنلاین استفاده میکنند تا با کودک ارتباط برقرار کنند. در بیشتر موارد، یک والد یا مراقب در کنار کودک مینشیند تا جلسه روانتر پیش برود و کودک تنها نماند.
تراپی آنلاین برای کودکان در بسیاری از موارد میتواند به خوبی جلسات حضوری کار کند. به عنوان مثال برای اختلالاتی مثل اضطراب، افسردگی خفیف تا متوسط، اختلال وسواس (OCD)، و مشکلات رفتاری مثل لجبازی و پرخاشگری، تراپی آنلاین کودکان پاسخگو خواهد بود. اما نکته مهم این است که برای برخی اختلالات مثل مشکلات جدی دلبستگی، تروماهای شدید، یا بیشفعالی و تکانشگری شدید (ADHD)، خیلی از متخصصان هنوز جلسات حضوری را ترجیح میدهند. به هر حال، اگر به دنبال یک روانشناس کودک آنلاین هستید، حتما پیش از شروع جلسات از او بپرسید که تجربه کار آنلاین با کودکان را دارد یا نه.
مزایای تراپی آنلاین را برای کودکان چیست؟
در اینجا خوب است با ابعاد مختلف جلسات تراپی آنلاین برای کودکان آشنا شوید تا بهتر بتوانید تصمیم بگیرید که برای مساله فرزندتان کدام انتخاب بهتر است. برای آشنایی بیشتر با جلسات آنلاین مشاوره در کودکان، ابتدا به برخی از مزایای آن اشاره میکنیم:
آزادی در پیدا کردن متخصص خوب
اگر در شهر کوچکی زندگی میکنید یا جایی که فوق تخصص روانشناس کودک پیدا نمیشود، تراپی آنلاین یک گزینه عالی است. شما میتوانید بدون هزینه رفتوآمد و بدون معطلی، با بهترین متخصصان کودک در سراسر کشور جلسه داشته باشید. برای بسیاری از خانوادهها، این بزرگترین مزیت است.
راحت بودن کودک (اما نه همیشه)
کودکان در محیط خانه معمولا احساس امنیت بیشتری میکنند. در تراپی آنلاین، کودک در اتاق خودش، با اسباببازیهای خودش، و حتی با لباس راحت خودش در جلسه شرکت میکند. اما نکته مهم این است که همین راحتی گاهی باعث میشود کودک جلسه را جدی نگیرد، وسط جلسه بلند شود برود، یا با اسباببازیهای دیگر سرگرم شود. پس گاهی نیاز است یک والد در کنارش باشد. همچنین برای برخی مشکلات و مسائل کودک نیاز است که درمان بصورت حضوری باشد. درنتیجه صرف راحتی کودک برای درمان نباید ملاک قرار بگیرد.
بودن والدین در کنار فرزندشان
در جلسات حضوری گاهی اوقات والدین در اتاق انتظار میمانند. اما در جلسات آنلاین، شما با هماهنگی روانشناس کودکتان میتوانید کنار فرزندتان بنشینید و ببینید چه اتفاقی میافتد و در فرایند درمان نیز یاری رسانید. روانشناس میتواند در لحظه به شما آموزش بدهد که چطور با کودک رفتار کنید. این یک فرصت فوقالعاده برای توانمندسازی والدین است.
انعطافپذیری زمانی برای خانوادههای پر مشغله
برای خانوادههایی که هر دو والد شاغل هستند، یا کودک در مدارس خاص درس میخواند، یا خواهر و برادرهای دیگری نیاز به رسیدگی دارند، هماهنگ کردن وقت با کلینیکهای حضوری میتواند یک کابوس باشد. تراپی آنلاین این امکان را میدهد که جلسات را در ساعات فراغت (مثل اواخر بعدازظهر یا حتی پنجشنبهها) و بدون اتلاف وقت در ترافیک برگزار کنید. برخی پلتفرمها حتی جلسات کوتاهتر ۳۰ دقیقهای هم ارائه میدهند که برای پیگیریهای هفتگی عالی است. این انعطافپذیری به خصوص برای کودکانی که نیاز به جلسات منظم و مکرر دارند، یک مزیت بزرگ است.
اما در کنار این مزایا لازم به ذکر است که برای کودکان بسیار خردسال (زیر ۵ سال) یا کودکانی که مشکل توجه شدید دارند، نشستن پای صفحه نمایش به مدت ۴۵ دقیقه و تعامل با یک فرد روی مانیتور میتواند غیرممکن باشد. هیچچیز جای ارتباط رو در رو و حضوری را برای این گروه سنی نمیگیرد.
محدودیتها و چالشهای تراپی آنلاین کودک
البته تراپی آنلاین کامل کامل هم نیست. چالشهایی هم دارد که باید قبل از تصمیمگیری درجریان آنها باشید و بدانید. در اینجا به برخی از آنها اشاره شده است:
مشکل ارتباط غیرکلامی: روانشناس در جلسه حضوری تمام بدن کودک را میبیند؛ نحوه نشستن، حرکت دستها، تغییرات ظریف صورت. در جلسه آنلاین، بخش زیادی از این نشانهها از دست میرود. برای کودکان خیلی کوچک (زیر ۶ سال) این مسئله جدیتر است.
حواسپرتی در خانه: اسباببازیهای اطراف، تلویزیون، اعضای خانواده، یا حتی صدای زنگ تلفن میتواند تمرکز کودک را به هم بریزد. شما باید فضایی آرام و بدون مزاحمت برای جلسه آماده کنید.
محدودیت در بازیهای درمانی: خیلی از ابزارهای مهم روانشناسی کودک (جعبه شن، عروسکهای بزرگ، وسایل نقاشی حجیم) در جلسه آنلاین قابل استفاده نیستند. روانشناس باید خلاقیت زیادی به خرج دهد تا این محدودیت را جبران کند.
مشکلات فنی: قطعی اینترنت، افت صدا، یا مشکل دوربین میتواند وسط یک لحظه مهم درمانی اختلال ایجاد کند. برای کودکان مبتلا به ADHD یا اضطراب، این قطعیها میتواند خیلی آزاردهنده باشد.
جلسات روانشناسی کودکان چگونه باید باشد؟
فضای مناسب و ابزارهای تخصصی
اگر بصورت حضوری مراجعه میکنید، یک کلینیک خوب کودک، اتاقی دارد که شبیه یک اتاق بازی است نه یک مطب خشک و رسمی. اسباببازیهای متنوع، وسایل نقاشی، خمیر بازی، عروسکها، و گاهی جعبه شن. کودکان از طریق بازی حرف میزنند، نه از طریق گفتگوی رو در رو. اگر روانشناسی کودک در جلسه اول فقط از فرزندتان سوال بپرسد و منتظر جواب شفاهی باشد، نشان میدهد که تخصص کافی در کار با کودکان ندارد.
نقش بازی در جلسات کودک
در جلسات روانشناسی کودک، اصل اول این است: بازی زبان کودک است. روانشناس حرفهای از بازی برای چیزهای مختلف استفاده میکند: برای ارزیابی از نقاشی، برای برقراری رابطه از خمیر بازی، برای درمان از نمایش عروسکی و... استفاده میکند. اگر جلسهای میبینید که در آن کودک فقط پشت میز نشسته و حرف میزند، آن جلسه برای کودک مؤثر نخواهد بود.
تعامل با والدین
یک جلسه روانشناسی کودک خوب، فقط به کودک محدود نمیشود. معمولا چند دقیقه ابتدا یا انتهای جلسه، روانشناس با والدین صحبت میکند: از شما میپرسد هفته گذشته چه اتفاقاتی افتاده، چه تغییراتی در رفتار کودک دیدهاید، و در پایان جلسه به شما بازخورد میدهد. بعضی جلسات هم والدین را دعوت میکند تا وارد اتاق شوند و تکنیکهای خاصی را یاد بگیرند. روانشناسی که فقط با کودک کار میکند و با والدین تعامل ندارد، نصف راه را اشتباه رفته است.
جمعبندی
برای بسیاری از کودکان و بسیاری از مشکلات، تراپی آنلاین به اندازه جلسات حضوری موثر است. اما نه برای همه. انتخاب بین تراپی آنلاین و حضوری باید بر اساس سن کودک، نوع مشکل، دسترسی شما به متخصص خوب، و شرایط خانواده انجام شود. مهمتر از روش، کیفیت خود درمانگر است. یک روانشناس کودک آنلاین که تجربه و خلاقیت کافی داشته باشد، میتواند از پس محدودیتهای فضای مجازی هم بربیاید. نکته آخر اینکه هرگز به خاطر نبودن دسترسی به جلسات حضوری، درمان کودک را به تاخیر نیندازید. گاهی یک جلسه آنلاین خوب، خیلی بهتر از صبر کردن ماهها برای نوبت حضوری است.