کارشناس حوزه خودرو؛: شاهد افت دست‌کم ۲۰ درصدی قیمت خودروها در بازار بوده‌ایم/ توافق هنوز اثر عملی ندارد/ درهای خودروسازان به روی آمریکایی ها بسته است

دیده بان ایران: بازار خودرو ایران در سال‌های اخیر بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر متغیرهایی قرار گرفته که الزاماً ریشه در صنعت خودرو ندارند. از تحولات سیاسی و دیپلماتیک گرفته تا نوسانات ارزی، سیاست‌های تجاری، محدودیت‌های بین‌المللی و تصمیمات کلان اقتصادی، همگی به عواملی تبدیل شده‌اند که می‌توانند مسیر این صنعت را تغییر دهند. به همین دلیل هرگونه خبر مثبت یا منفی در حوزه روابط خارجی کشور، بلافاصله در رفتار بازیگران بازار خودرو بازتاب پیدا می‌کند.

ابراهیم شجاعت، کارشناس حوزه خودرو، با تشریح وضعیت فعلی بازار و تأثیر اخبار سیاسی به دیده بان ایران گفت: درحال‌حاضر قطعیتی درباره توافق وجود ندارد و آنچه شاهد آن هستیم، صرفاً یک تفاهمنامه است. بنابراین چشم‌انداز سیاسی آینده صنعت خودرو همچنان با ابهامات زیادی مواجه است. با این وجود، واکنش ملموس بازار به این شرایط، ورود به یک فاز رکودی بوده است؛ به‌طوری‌که در همین مدت کوتاه ده‌روزه اخیر، شاهد افت دست‌کم ۲۰ درصدی در بازار بوده‌ایم.

تضاد رکود بازار و تورم تولید

وی با اشاره به توقف روند کاهشی قیمت‌ها در کوتاه‌مدت بیان کرد: با وجود رکود حاکم بر بازار و افت مقطعی قیمت‌ها، بسیار بعید است که در کوتاه‌مدت شاهد کاهش بیشتری باشیم. دلیل اصلی این امر به وضعیت سمت عرضه بازمی‌گردد. در سمت خودروسازان، اگرچه بازار راکد است، اما هزینه‌های تولید و به عبارتی تورم تولیدکننده همچنان در سطوح بسیار بالایی قرار دارد.

شجاعت افزود: با توجه به اینکه فرمول قیمت‌گذاری خودروسازان داخلی بر اساس مدل نرخ تمام‌شده به‌علاوه سود محاسبه می‌شود، احتمال افزایش قیمت‌ها حتی بیش از سطوح فعلی نیز وجود دارد؛ موضوعی که نشانه‌های آن در قیمت‌گذاری‌های اخیر شرکت ایران‌خودرو نیز مشهود است. پیش‌بینی آینده بازار به دلیل وجود متغیرهای کلان بسیار دشوار است، اما افت جدی نرخ خودروهای داخلی بعید به نظر می‌رسد؛ هرچند در بخش خودروهای مونتاژی و وارداتی ممکن است روند کاهشی اندکی ادامه یابد. در مجموع، با در نظر گرفتن نرخ تورم، انتظار می‌رود تا پایان امسال روند قیمت‌ها صعودی باشد.

رفع تحریم‌ها مسکن فوری نیست

این کارشناس صنعت خودرو در بخش دیگری از صحبت‌های خود به سناریوی رفع تحریم‌ها پرداخت و تصریح کرد: بدیهی است که برداشته شدن تحریم‌ها وضعیت صنعت خودرو را بهبود خواهد بخشید، اما واقعیت این است که حتی در صورت تحقق این امر، اثرات مثبت آن در کوتاه‌مدت نمایان نخواهد شد و نمایان شدن نتایج عملی آن در کف بازار، دست‌کم به ۶ ماه تا یک سال زمان نیاز دارد.

وی با تأکید بر مشکلات روزمره تولیدکنندگان اظهارکرد: درحال‌حاضر، تفاهمات سیاسی با آنچه در واقعیت بازار و صنعت می‌گذرد فاصله دارد. چالش روز و بسیار جدی ما، مسئله تأمین ارز برای خودروسازان داخلی و شرکت‌های مونتاژکار است که همین چالش می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در ترسیم آینده بازار ایفا کند.

عبور از فرانسوی‌ها؛ منطق همکاری با زنجیره تأمین آسیایی

شجاعت با واکاوی تجربه دوران برجام و حضور شرکت‌هایی نظیر پژو و سیتروئن در ایران، خاطرنشان کرد: در دوره برجام، عملاً سرمایه‌گذاری عمیق و بنیادینی در صنعت خودروی ما اتفاق نیفتاد. شرکای خارجی بیشتر پکیج‌های قطعات کاملاً منفصل را به ایران ارسال می‌کردند تا در اینجا مونتاژ شوند و در مرحله تولید، هیچ‌یک از محصولات به عمق ساخت داخل واقعی دست نیافتند. البته در آن مقطع هنوز از تأمین‌کنندگان فرانسوی فاصله نگرفته بودیم و شرایط همکاری با آنها مساعد بود.

وی در تبیین استراتژی آینده دیپلماسی خودرویی کشور تأکید کرد: امروز اگر توافقی نیز حاصل شود، منطق چندانی برای احیای همکاری با فرانسوی‌ها وجود ندارد؛ چراکه خودروسازان چینی در زمینه تکنولوژی و توسعه، حداقل از خودروسازان فرانسوی عبور کرده‌اند. در شرایط کنونی، شراکت‌های راهبردی ما به احتمال قوی با چینی‌ها عمیق‌تر خواهد بود. بهترین استراتژی برای صنعت ما، ورود به زنجیره تأمین و تولید خودروسازان چینی است. به‌طور کلی، تمایل و حرکت به سمت مجموعه‌های کره‌ای، ژاپنی و در نهایت چینی، انتخاب‌های بسیار منطقی‌تری برای توسعه صنعت خودروی ایران محسوب می‌شود.

درهای بسته به روی خودروسازان امریکایی

این کارشناس در پایان، در خصوص گمانه‌زنی‌ها مبنی بر احتمال حضور یا سرمایه‌گذاری خودروسازان امریکایی در ایران گفت: وقوع چنین اتفاقی بسیار بعید است. پس از انقلاب اسلامی، ما هیچ‌گاه سابقه حضور این شرکت‌ها را نداشته‌ایم. حتی در تجربه گذشته و همکاری شرکت کرمان‌موتور با برند دوو، به محض اینکه سهام‌دار برند دوو امریکایی شد، اجازه ادامه همکاری به طرف ایرانی داده نشد.

وی افزود: حتی در خوش‌بینانه‌ترین حالت، اگر امریکایی‌ها تمایلی به حضور داشته باشند، رویکرد آنها صرفاً فروش خودروی کامل خواهد بود و هیچ‌گونه برنامه‌ای برای تولید مشترک، انتقال تکنولوژی یا سرمایه‌گذاری نخواهند داشت؛ بنابراین نباید منتظر اتفاق خاصی در این جبهه بود.