ابوذر رضاییان، تولیدکننده و کارشناس ارشد چای: چای ایرانی را ۲ دلار می‌فروشیم و چای خارجی را ۶ دلار می‌خریم!/ هزینه تولید هر کیلو چای خشک؛ تا ۳۲۰ هزار تومان
امسال حدود ۴ هزار تن چای ایرانی با نرخ کیلویی ۱.۵ تا ۲ دلار صادر شده اما قیمت هر کیلو چای وارداتی ۵ تا ۶ دلار است. ابوذر رضاییان، تولیدکننده و کارشناس ارشد چای ایرانی، با اشاره به اختلاف قیمت صادرات و واردات چای به دیده بان ایران گفت: صادرات با نرخ فعلی به‌صرفه نیست و باید برای چای ایرانی بازارهایی با ارزش افزوده بالاتر ایجاد کرد. رضاییان درباره وضعیت تولید چای در سال ۱۴۰۵ به دیده‌بان ایران گفت: بخش زیادی از باغ‌های چای شمال کشور به‌صورت دیم کشت می‌شوند و سهم کمتری از آن‌ها آبیاری قطره‌ای دارند. شرایط آب‌وهوایی امسال مطلوب بود و میزان برداشت برگ سبز نسبت به سال گذشته حدود ۱۷ درصد افزایش یافت. به‌گفته او، با آغاز چین چهارم و تداوم شرایط مساعد جوی، امکان افزایش بیشتر برداشت وجود دارد.
دیده بان ایران: امسال حدود ۴ هزار تن چای ایرانی با نرخ کیلویی ۱.۵ تا ۲ دلار صادر شده اما قیمت هر کیلو چای وارداتی ۵ تا ۶ دلار است.
ابوذر رضاییان، تولیدکننده و کارشناس ارشد چای ایرانی، با اشاره به اختلاف قیمت صادرات و واردات چای به دیده بان ایران گفت: صادرات با نرخ فعلی به‌صرفه نیست و باید برای چای ایرانی بازارهایی با ارزش افزوده بالاتر ایجاد کرد.
رضاییان درباره وضعیت تولید چای در سال ۱۴۰۵ به دیده‌بان ایران گفت: بخش زیادی از باغ‌های چای شمال کشور به‌صورت دیم کشت می‌شوند و سهم کمتری از آن‌ها آبیاری قطره‌ای دارند. شرایط آب‌وهوایی امسال مطلوب بود و میزان برداشت برگ سبز نسبت به سال گذشته حدود ۱۷ درصد افزایش یافت. به‌گفته او، با آغاز چین چهارم و تداوم شرایط مساعد جوی، امکان افزایش بیشتر برداشت وجود دارد.
هزینه تولید هر کیلو چای خشک؛ تا ۳۲۰ هزار تومان
این تولیدکننده درباره میزان تبدیل برگ سبز به چای خشک گفت: در شرایط معمول، از هر ۴ کیلو و ۴۰۰ گرم برگ سبز یک کیلو چای خشک به دست می‌آید؛ اما به‌دلیل افت کیفیت و رعایت‌نشدن کامل اصول برداشت در برخی باغ‌ها، اکنون برای تولید یک کیلو چای خشک تقریباً به ۵ کیلو برگ سبز نیاز است. چای خشک در انواعی مانند شکسته معمولی، قلم ممتاز، قلم معمولی، خاک و باروتی تولید می‌شود.
رضاییان هزینه تمام‌شده هر کیلو چای خشک را، با احتساب افزایش هزینه‌های تولید، بسته‌بندی، دستمزد و حامل‌های انرژی، حدود ۲۸۰ تا ۳۲۰ هزار تومان برآورد کرد.
او قیمت تضمینی برگ سبز را برای پوشش کامل هزینه‌های کشاورزان کافی ندانست و گفت: بیشتر باغ‌های چای شمال کشور خرده‌مالکی‌اند. قیمت خرید برگ سبز در سال‌های اخیر حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد و در برخی سال‌ها تا ۵۰ درصد افزایش یافته، اما این افزایش همچنان پاسخ‌گوی هزینه‌های کشاورزان نیست. به‌گفته او، تجمیع باغ‌ها می‌تواند هزینه تولید را کاهش دهد.
رضاییان میزان برداشت از هر هکتار را وابسته به وضعیت باغ دانست و گفت: باغی که به‌خوبی نگهداری شده و هرس و کوددهی آن به‌موقع انجام شده باشد، در شرایط مطلوب سالانه حدود ۱۴ تا ۱۵ تن برگ سبز محصول می‌دهد. رسیدگی‌نشدن به باغ، میزان برداشت و درآمد کشاورز را کاهش می‌دهد.
او خرده‌مالکی و توجیه اقتصادی‌نداشتن نگهداری باغ را از دلایل رهاشدن برخی باغ‌های چای دانست. به‌گفته رضاییان، اوج این وضعیت در دهه ۸۰ بود، اما تسهیلات صندوق حمایت از توسعه چای و حمایت‌های سازمان چای در سال‌های اخیر به بهبود شرایط و افزایش انگیزه کشاورزان کمک کرده است.
تولید داخل پاسخ‌گوی نیاز کشور نیست
این کارشناس با اشاره به کاهش مصرف سرانه چای گفت: مصرف هر ایرانی که پیش‌تر حدود یک کیلو و ۳۰۰ گرم در سال بود، اکنون با افزایش مصرف قهوه و دمنوش‌ها به حدود ۷۰۰ گرم رسیده است. او با در نظر گرفتن جمعیت حدود ۹۰ میلیون نفری، نیاز سالانه کشور را حدود ۶۳ هزار تن و تولید داخلی را حدود ۳۰ هزار تن برآورد کرد.
رضاییان کسری چای کشور را حدود ۳۵ هزار تن اعلام کرد و گفت: این میزان باید از طریق واردات تأمین شود. او واردات را در صورتی مکمل تولید داخلی دانست که متناسب با نیاز بازار تنظیم شود؛ به‌ویژه در نیمه دوم سال که فصل تولید به پایان می‌رسد.
به‌گفته او، واردات نباید بیش از نیاز بازار باشد و به تولید داخل آسیب بزند؛ در عین حال، باید به‌اندازه‌ای انجام شود که کمبود عرضه و افزایش قیمت برای مصرف‌کننده ایجاد نشود.
صادرات ارزان و واردات گران
رضاییان گفت: طبق آمار موجود، حدود چهار هزار تن از چای تولید امسال صادر شده است. به‌گفته او، چای ایران معمولاً به کشورهای حوزه CIS و حاشیه دریای خزر صادر می‌شود و قیمت صادراتی آن حدود یک‌ونیم تا دو دلار برای هر کیلو است؛ درحالی‌که قیمت چای وارداتی حدود ۵ تا ۶ دلار است.
او صادرات چای با قیمت فعلی را به‌صرفه ندانست و گفت: چون تولید داخل پاسخ‌گوی مصرف نیست، چای صادرشده باید با چای وارداتی جایگزین شود. رضاییان این روند را در شرایط محدودیت ارزی به زیان کشور دانست و از مسئولان خواست درباره آن بازنگری کنند.
این تولیدکننده ایجاد بازارهای صادراتی باارزش‌تر، از جمله در کشورهای اروپایی، را ضروری دانست و گفت: چای ایرانی به‌دلیل ویژگی‌هایی مانند خلوص و استفاده‌نشدن از رنگ، اسانس و افزودنی‌های غیرطبیعی ظرفیت حضور در این بازارها را دارد. او گفت اگر چای ایرانی با قیمت ۱۰ تا ۱۲ دلار صادر شود، درحالی‌که قیمت چای وارداتی ۵ تا ۶ دلار است، می‌توان از صادرات موفق سخن گفت.
برندسازی چای ایرانی به سرمایه‌گذاری ملی نیاز دارد
رضاییان ناشناخته‌ماندن چای ایرانی برای بخشی از مصرف‌کنندگان را به ضعف برندسازی نسبت داد و گفت تاکنون برندی متناسب با جایگاه و کیفیت چای ایرانی در سطح ملی ایجاد و معرفی نشده است. او ساخت چنین برندی را نیازمند سرمایه‌گذاری گسترده و حمایت دولت دانست.
به‌گفته این کارشناس، چای ایرانی معمولاً بدون رنگ، اسانس و افزودنی‌های غیرطبیعی عرضه می‌شود؛ بااین‌حال، بخشی از مصرف‌کنندگان به عطر چای‌های طعم‌دار عادت دارند. او معرفی بهتر ویژگی‌های چای ایرانی و تعریف بازار هدف را ضروری دانست و گفت باید برنامه‌ریزی شود تا چای تولیدشده در کشور، در درجه نخست به دست مصرف‌کننده داخلی برسد.
پیشنهاد پیوند باغ، کارخانه و بازار
رضاییان خرده‌مالکی را مهم‌ترین چالش ساختاری صنعت چای دانست و گفت: بیشتر باغ‌های چای کمتر از یک‌ونیم هکتار وسعت دارند؛ مسئله‌ای که به‌گفته او، امکان برنامه‌ریزی مؤثر را محدود می‌کند.
او با اشاره به الگوهای تولید در هند و سریلانکا پیشنهاد کرد: هر واحد تولیدی یا کارخانه دست‌کم حدود ۱۰۰ هکتار باغ در اختیار داشته باشد تا بتواند برای هرس، داشت و برداشت برنامه‌ریزی کند و تولید، فرآوری و بازرگانی را به‌صورت یکپارچه پیش ببرد. رضاییان حمایت نظام بانکی از چنین واحدهایی را برای برنامه‌ریزی تولید و اشتغال‌زایی ضروری دانست.
منبع: سایت دیده بان ایران