نخستین پیمان دفاع جمعی اسلامی / ترکیه، پاکستان و عربستان به یکدیگر تعهد دفاع در مقابل مهاجم دادند

بند دفاع جمعی: «حمله به یک کشور، حمله به همه است»

مفاد رسمی منتشرشده در بیانیه پایانی، این سند دارای بند صریح دفاع جمعی است؛ بدین معنا که هرگونه حمله مسلحانه به هر یک از این سه کشور، به منزله حمله به دو کشور دیگر تلقی خواهد شد.

در بیانیه مشترک تاکید شده است که امضای این پیمان نشان‌دهنده اهتمام جدی سه کشور برای تقویت امنیت مشترک، تحقق صلح و ثبات در منطقه و جهان و حرکت به سوی آینده‌ای امن‌تر و شکوفاتر است.

ظهر امروز رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، وارد شهر جده شد تا برای مراسم امضای سند به مکه برود. پیش از او نیز شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، به همراه ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور، روز پنج‌شنبه وارد عربستان شده بودند تا در این نشست تاریخی شرکت کنند.

این توافق نهایی پس از نزدیک به یک سال مذاکرات فشرده و چراغ‌خاموش به ثمر نشست. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، مطلع امسال از رایزنی‌ها برای شکل‌گیری این ساختار خبر داده بود و رضا حیات حراج، وزیر تولیدات دفاعی پاکستان نیز پیش‌تر اعلام کرده بود که پیش‌نویس این توافق سه‌جانبه پس از یک سال مذاکره آماده شده و مراحل بررسی داخلی را طی کرده است.

تمایز با پیمان‌های پیشین و ابعاد بازدارندگی

نکته حائز اهمیت این است که مقام‌های رسمی تاکید کرده‌اند این سند سه‌جانبه کاملاً مجزا از توافق دفاعی دوجانبه‌ای است که سال گذشته (۲۰۲۵) میان عربستان و پاکستان به امضا رسیده بود.

پیمان دوجانبه سال گذشته ریاض و اسلام‌آباد گمانه‌زنی‌های زیادی را درباره احتمال استفاده از چتر بازدارندگی هسته‌ای پاکستان ایجاد کرده بود. اکنون با پیوستن رسمی ترکیه—به عنوان دارنده دومین ار ارتش بزرگ ناتو و صنایع دفاعی پیشرفته—به این الگوی دفاع مشترک، «پیمان مکه» موازنه قدرت جدیدی را در برابر تهدیدات نوظهور منطقه فرآهم می‌آورد.