اهداف نتانیاهو از برهم زدن توافق غزه؛ بحران به نقطه اول برگشت؟

نتانیاهو با حمایت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و نیکولای ملادینوف، هماهنگ کننده نهاد موسوم به شورای صلح که در واقع شورای جنگ و فریب است، گفت که ارتش اسرائیل قبل از خلع سلاح کامل حماس عقب‌نشینی نخواهد کرد، موضعی که با اصرار حماس بر پایبندی به نقشه راه و نتایج مذاکرات با میانجی‌ها در تضاد است.

این موضع اسرائیل، در را به روی بحران جدیدی باز می‌کند که آتش‌بس و تکمیل مرحله دوم توافق را تهدید می‌کند.

در مقابل، حماس اعلام کرده که به تعهد خود به مفاد توافق نقشه راه که توسط نهاد موسوم به شورای صلح ارائه شد پایبند است و بر جدیت خود در مشارکت در اجرای ۱۵ ماده توافق شده و تعیین جدول زمانی برای اجرای آنها تأکید کرد.

این جنبش معتقد است که اولویت باید تضمین اجرای کامل توافق در تمام مراحل و الزامات آن باشد که منجر به آتش‌بس کامل شود.

سناریوهای آغاز دوباره جنگ

الجزیره اعلام کرد که موضع نتانیاهو نشان‌دهنده‌ی معکوس کردن روند مذاکراتی است که تقریباً سه ماه طول کشید، روندی که طی آن حماس و دیگر گروه‌های فلسطینی انعطاف‌پذیری قابل توجهی نشان دادند و موضع خود را در سند نقشه راه تثبیت نموده و بدین ترتیب بار مسئولیت را بر دوش اسرائیل و ایالات متحده گذاشتند.

وی افزود: با این حال، رد این پیشنهاد از سوی اسرائیل، پس از یک دوره خوش‌بینی محتاطانه در نوار غزه در مورد احتمال انجام اقدامات عملی برای بهبود وضعیت انسانی و تثبیت آتش‌بس، ترس فلسطینی‌ها را از، از سرگیری احتمالی جنگ با شدتی حتی بیشتر، دوباره برانگیخته است.

این نویسنده فلسطینی تاکید کرد که مردم فلسطین به ویژه نگران بازگشت ترورها، بمب‌گذاری‌ها و حملات هدفمند در نزدیکی منطقه زرد و همچنین حمله به آوارگان و چادرهای آنها هستند - اقداماتی که می‌تواند نوار غزه را دوباره به ورطه‌ی تشدید تنش‌های پیش از تحولات اخیر بکشاند.

اهداف داخلی و خارجی نتانیاهو از برهم زدن نقشه راه آتش‌بس غزه

سلیمان بشارات، کارشناس امور اسرائیل هم به نوبه خود ، موضع نتانیاهو را در چارچوبی گسترده‌تر از صرفاً اختلاف نظر بر سر عبارت‌بندی سند ۱۵ ماده‌ای قرار می‌دهد. او معتقد است که این مسئله بیانگر چالشی برای دولت آمریکاست که به محاسبات داخلی رژیم صهیونیستی و رابطه میان نتانیاهو ترامپ مربوط می‌شود.

وی اظهار داشت: نتانیاهو به ویژه در آستانه انتخابات اسرائیل، به دنبال آن است که در برابر افکار عمومی اسرائیل به عنوان رهبری ظاهر شود که قادر به اتخاذ موضعی سخت علیه فلسطینیان است.

این کارشناس عرب زبان تاکید کرد که نتانیاهو از مسئله غزه به عنوان اهرم فشار در تعاملات خود با واشنگتن، به ویژه در مورد سایر مسائل، به ویژه مسئله ایران، استفاده می‌کند، در حالی که نشانه‌هایی از تمایل ترامپ برای تصمیم‌گیری مستقل‌تر از موضع اسرائیل در مورد ایران و منطقه وجود دارد.

وی افزود: بنابراین رد سند تکمیل آتش بس غزه توسط نتانیاهو ممکن است صرفاً اعتراض به بندهای آن نباشد، بلکه تلاشی از سوی نتانیاهو برای تأکید مجدد بر شرایط خود بر دولت آمریکا و جلوگیری از مدیریت یکجانبه مسائل منطقه‌ای توسط ایالات متحده است.

بشارات تاکید کرد که نتانیاهو در این مرحله، منافع جبهه داخلی اسرائیل را در اولویت قرار داده و آن را مهمترین فرصت برای حفظ آینده سیاسی خود می‌داند. با توجه به اینکه حزب لیکود و ائتلاف راست‌گرای حاکم در نظرسنجی‌ها جایگاه خود را از دست داده‌اند، نتانیاهو معتقد است که نشان دادن توانایی خود در مقاومت در برابر فشارهای خارجی، حتی مقابل واشنگتن ، می‌تواند به او کمک کند تا جایگاه خود را در بین افکار عمومی اسرائیل بازیابد.

این کارشناس عرب زبان تصریح کرد: نتانیاهو قبلاً ادعا کرده بود که اسرائیل می‌داند چگونه در مواقع ضروری، حتی در برابر نزدیکترین متحدان خود، محکم بر سر مواضعش بایستد. با این حال، این رویکرد ریسک قابل توجهی را به همراه دارد؛ زیرا می‌تواند نتانیاهو را در برابر واشنگتن قرار دهد، به خصوص اگر دولت آمریکا پایان دادن به جنگ و ترتیب دادن مرحله بعدی در غزه را به عنوان بخشی از چشم‌انداز وسیع‌تر خود برای منطقه در نظر بگیرد.

گزینه‌های حماس در برابر کارشکنی اسرائیلی‌ها

اما ایاد القرا، تحلیلگر فلسطینی در ادامه صحبت‌های خود گفت که در این میان موضع حماس، فشار بر میانجی‌ها و آمریکا برای انجام مسئولیت‌های خود در قبال تفاهمات حاصل شده است.

وی افزود: بیانیه حماس بر این نکته متمرکز بوده و از میانجی‌ها خواسته است مداخله کنند و به اسرائیل فشار بیاورند تا به شرایط توافق شده پایبند باشد، نه اینکه اجازه دهند مذاکرات از ابتدا از سر گرفته شود. با این حال، ادامه رد توافق از سوی اسرائیل می‌تواند به گزینه دشوارتری منجر شود.

این کارشناس فلسطینی خاطرنشان کرد: اگر اسرائیل همچنان به نقض توافق ادامه دهد، به ویژه از آنجا که گروه‌های فلسطینی معتقدند که در مذاکرات قبلی حداکثر امتیازات ممکن را ارائه داده‌اند، این توافق عملاً باطل و بی‌اعتبار تلقی می‌شود.

در اینجا یک معضل اساسی وجود دارد: آیا حماس و سایر گروه‌های فلسطینی می‌توانند بدون تضمین‌های آمریکایی برای وادار کردن اسرائیل به اجرای نقشه راه، این توافق را حفظ کنند، یا رد آن توسط نتانیاهو، هر دو طرف را به چرخه‌ای از مذاکرات بی‌پایان و فشار متقابل بازمی‌گرداند؟

سلیمان بشارات گفت که در این میان احتمال تشدید تدریجی تنش‌ها از سوی نتانیاهو برای تحمیل واقعیت‌های جدید وجود دارد و او امروز هم این کار را در کرانه باختری، جبهه لبنان و نوار غزه انجام می‌دهد.

این تحلیل، نتانیاهو ممکن است سعی کند همزمان چندین جبهه را شعله‌ور کند و به او اجازه دهد اولویت‌ها را تغییر دهد و دستور کار امنیتی و سیاسی خود را تحمیل کند، نه اینکه درگیر مذاکراتی شود که می‌تواند او را مجبور به دادن امتیازات ناخواسته کند.

ناظران معتقدند، نتانیاهو که در محاصره انواع بحران‌های داخلی و خارجی قرار دارد، آخرین کسی است که چنین توافقی را می‌خواست و این توافق به هیچ وجه نمی‌تواند روایت او را در مورد پیروزی مطلق تایید کند؛ زیرا اشغال کامل غزه، آواره کردن مردم این باریکه به خارج از آن، نابودی کامل حماس در سطح سیاسی و نظامی و تضمین امنیت برای شهرک‌های اطراف غزه، از جمله برجسته‌ترین اهداف اعلام شده او بود که محقق نگشت و هر چیزی کمتر از رسیدن به این اهداف، به معنای شکست برای اوست و بعید نیست دوباره به جنگ حتی با شدت بیشتر برگردد.