ایران دو برابر میانگین جهانی گرم شده است

به گزارش سایت دیدبان ایران؛ پدرام عطارد در نشست تخصصی هفته محیط زیست که روز سه‌شنبه ۱۹ خرداد در دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران در کرج برگزار شد، با اشاره به اهمیت موضوع تغییر اقلیم اظهار کرد: تغییر اقلیم اگر مهمترین مسئله زیست‌محیطی جهان نباشد، بدون تردید یکی از بزرگ‌ترین چالش‌هایی است که امروز همه کشورها با آن مواجه هستند.

وی افزود: تفاوت تغییر اقلیم با بسیاری از بحران‌های محیط زیستی در این است که محدود به یک کشور یا منطقه خاص نیست و تقریباً تمام کشورهای جهان، از کشورهای در حال توسعه گرفته تا پیشرفته‌ترین اقتصادهای دنیا، با پیامدهای آن دست و پنجه نرم می‌کنند.

تشدید اثر گلخانه‌ای منشأ اصلی تغییر اقلیم است

این استاد دانشگاه با تشریح ریشه‌های علمی تغییر اقلیم گفت: پدیده اثر گلخانه‌ای در ذات خود یک فرآیند طبیعی است و اگر وجود نداشت، میانگین دمای کره زمین به حدود منفی ۱۸ درجه سانتی‌گراد می‌رسید و عملاً امکان حیات به شکل کنونی وجود نداشت.

وی ادامه داد: مشکل از زمانی آغاز شد که فعالیت‌های انسانی و مصرف گسترده سوخت‌های فسیلی موجب تشدید اثر گلخانه‌ای شد. در نتیجه، میزان بیشتری از گرمای ناشی از تابش خورشید در جو زمین حبس شد و روند گرمایش جهانی شدت گرفت.

عطارد خاطرنشان کرد: در ابتدا از اصطلاح گرمایش جهانی استفاده می‌شد، اما به مرور مشخص شد که افزایش دما تنها یکی از پیامدهای این روند است و متغیرهای دیگری مانند بارش، رطوبت، باد و سایر عناصر اقلیمی نیز تحت تأثیر قرار گرفته‌اند؛ به همین دلیل امروزه از واژه تغییر اقلیم استفاده می‌شود.

دمای ایران ۱.۳ درجه افزایش یافته است

وی با اشاره به داده‌های اقلیمی کشور گفت: بررسی آمارها نشان می‌دهد از سال ۱۳۶۶ تا ۱۳۹۶ میانگین دمای کشور حدود ۱.۳ درجه سانتی‌گراد افزایش یافته و این روند همچنان ادامه دارد.

این متخصص اقلیم افزود: به طور متوسط هر دهه حدود چهار دهم درجه به دمای کشور افزوده شده است. همچنین حدود ۷۰ درصد ایستگاه‌های هواشناسی کشور روند افزایشی دما را ثبت کرده‌اند.

وی تأکید کرد: در حالی که بر اساس گزارش‌های بین‌المللی، میانگین افزایش دمای جهان در این بازه زمانی حدود ۰.۷ درجه سانتی‌گراد بوده، ایران تقریباً دو برابر متوسط جهانی گرم شده است؛ موضوعی که زنگ خطری جدی برای منابع طبیعی و محیط زیست کشور محسوب می‌شود.

افزایش دما، باد و تبخیر منابع آبی

عطارد با اشاره به سایر آثار تغییر اقلیم اظهار کرد: برخلاف تصور عمومی، کاهش بارش در همه نقاط کشور رخ نداده است و تنها حدود ۲۰ درصد ایستگاه‌های هواشناسی روند کاهشی بارش را نشان می‌دهند، اما افزایش دما آثار گسترده‌تری بر منابع طبیعی برجای گذاشته است.

وی افزود: در فاصله سال‌های ۱۳۶۶ تا ۱۳۹۶ سرعت باد در کشور به طور متوسط حدود یک متر بر ثانیه افزایش یافته که این موضوع موجب تشدید تبخیر از منابع آبی، افزایش تنش‌های گیاهی و کاهش دسترسی به منابع آب شده است.

ایران ذاتاً کشوری خشک است

این استاد دانشگاه با اشاره به شرایط اقلیمی ایران گفت: ایران هجدهمین کشور جهان از نظر وسعت و جمعیت است، اما از لحاظ میزان بارندگی در میان کشورهای کم‌بارش جهان قرار دارد.

وی ادامه داد: متوسط بارش سالانه کشور حدود ۲۴۰ میلی‌متر است که در مقایسه با بسیاری از کشورهای همسایه نیز رقم پایینی به شمار می‌رود. برخی کشورهای اطراف ایران به طور متوسط بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلی‌متر بارندگی سالانه دارند.

عطارد تصریح کرد: حتی اگر پدیده تغییر اقلیم نیز وجود نداشت، ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خود کشوری خشک محسوب می‌شد و همواره با محدودیت منابع آب روبه‌رو بود.

وی با بیان اینکه اکوسیستم‌های کشور همزمان با چندین تهدید مواجه هستند، گفت: منابع طبیعی ایران سال‌هاست تحت تأثیر عواملی همچون چرای بی‌رویه دام، برداشت‌های نادرست، تخریب پوشش گیاهی و بهره‌برداری‌های غیر اصولی قرار دارند و اکنون تغییر اقلیم نیز به این فشارها اضافه شده است.

ایران در میان کشورهای کم‌جنگل جهان قرار دارد

عطارد با اشاره به وضعیت پوشش جنگلی کشور گفت: ایران یکی از معدود کشورهای جهان است که کمتر از ۱۰ درصد مساحت آن را جنگل تشکیل می‌دهد.

وی افزود: از مجموع حدود ۱۶۵ میلیون هکتار مساحت کشور، تنها نزدیک به ۱۲ میلیون هکتار جنگل وجود دارد؛ یعنی حدود هفت درصد مساحت ایران جنگلی است.

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: این وضعیت قابل مقایسه با کشورهایی مانند ژاپن نیست که بیش از ۶۰ درصد مساحت آن‌ها را جنگل پوشانده است. در واقع منابع جنگلی ایران محدود و بسیار ارزشمند هستند و نیازمند حفاظت جدی‌اند.