سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس: کل سهم فرهنگ از بودجه عمومی کشور کمتر از ۳ درصد است/ بودجه فرهنگی ایران کمتر از بودجه فرهنگی کشورهای توسعهیافته است/ بودجههای فرهنگی در برابر رقم بودجه عمومی کشور بهشدت ناچیز است
احمد راستینه، سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس با تأکید بر این که بودجه فرهنگی ایران نسبت به بودجه فرهنگی کشورهای پیشرفته جهان کمتر است، به دیدهبان ایران گفت: اساساً کل سهم فرهنگ از بودجه عمومی کشور از سازمان تبلیغات اسلامی گرفته تا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان صدا و سیما، وزارت ورزش و جوانان، شورای سیاستگذاری ائمه جمعه، دانشگاههای علوم و معارف قرآن و تمام دستگاههای فرهنگی که رسانهها از آنها یاد میکنند و در روزنامهها و خبرگزاریها به صورت جهتدار از بودجههای هزار میلیاردی این نهادها سخن گفته میشود، تمام سهم این دستگاهها از بودجه عمومی کشور کمتر از ۳ درصد است؛ یعنی سهم فرهنگ از کل بودجه عمومی کشور کمتر از ۳ درصد است./ در تمام کشورهای توسعهیافته که رهبران جریان شبه روشنفکری امروز سنگ آنها را به سینه میزنند، سهم فرهنگ از بودجه عمومی حداقل ۷ درصد است، در حالی که کل سهم فرهنگ از بودجه عمومی کشوری مثل جمهوری اسلامی ایران که مبنای انقلاب آن فرهنگی بوده، کمتر از ۳ درصد است. بنابراین عددهایی که از آن به عنوان بودجههای فرهنگی یاد میشود، در برابر رقم بودجه عمومی کشور بهشدت ناچیز است./ صدا و سیما طبق قانون مکلف است که برنامههای محتوایی و آموزشی را در ابعاد مختلف تولید و پخش کند. مجلس در تدوین قانون برنامه هفتم پیشرفت، این موضوع را در قالب یک جدول آورده است، اما متأسفانه دولت نسبت به تخصیص بودجه لازم و تأمین منابع مالی مورد نیاز برای تولید محتواهای گوناگون توسط سازمان صدا و سیما، همواره کوتاهی کرده و در بودجه ۱۴۰۵ نیز متناظر با تکالیف صدا و سیما در برنامه هفتم پیشرفت، منابع لازم برای این سازمان پیشبینی نشده است.
دیدهبان ایران؛ محمدحسین خودکار: موضوع اختصاص بودجههای کلان به نهادهای فرهنگی، مذهبی، رسانهای و ... یا تخصیص بودجههای فرهنگی به دستگاههای دولتی، عمومی، نظامی و امنیتی که ذاتاً فعالیت فرهنگی نمیکنند، اما ردیف بودجه فرهنگی میگیرند، همواره محل بحث میان جریانهای سیاسی کشور و مورد توجه افکار عمومی بوده است. برخی منتقدان معتقدند که تخصیص بودجههای فرهنگی کلان به نهادهای مختلف آن هم در شرایطی که هم نهاد دولت در شرایط تشدید تحریمها و ناترازیهای گوناگون در وضعیت اقتصادی دشواری بهسر میبرد و هم وضعیت معیشتی مردم در سایه افزایش روزافزون نرخ کالاهای اساسی و رشد بیرویه قیمت ارز و طلا بهشدت دشوار است، چندان توجیهپذیر نیست و دولت باید تا حد امکان بودجه این نهادها را کاهش دهد.
منتقدان تخصیص بودجههای فرهنگی کلان تأکید دارند نهادهایی مانند صدا و سیما که امسال بیش از ۳۵ هزار میلیارد تومان از دولت بودجه گرفته است و براساس برآورد خبرنگار دیدهبان ایران از متن منتشرشده لایحه بودجه ۱۴۰۵، در سال آینده نیز بیش از ۴۶ هزار میلیارد تومان بودجه خواهد گرفت، اساساً میتوانند خودشان درآمدزایی داشته باشند و هزینههای خود را تأمین کنند؛ کما این که همین حالا صدا و سیما درآمدزایی گستردهای از طریق پخش آگهیهای تبلیغاتی و تولید و پخش گزارشهای رپورتاژی درباره عملکرد دستگاههای مختلف دولتی، عمومی و خصوصی دارد و حداقل برای بخشی از افکار عمومی جای سؤال است که چرا با وجود درآمدهای بالای صدا و سیما، این نهاد همچنان بودجه کلانی از دولت دریافت میکند و هر سال هم بین ۲۰ تا ۴۰ درصد به بودجه آن اضافه میشود؟
البته صدا و سیما تنها نهاد فرهنگی نیست که بودجه زیادی از دولت دریافت میکند و بررسی متن لایحه بودجه ۱۴۰۵ و البته قوانین بودجههای سالهای گذشته نشان میدهد که همهساله ارگانهایی مانند حوزههای علمیه و نهادهای وابسته، سازمان تبلیغات اسلامی و دستگاههای وابسته، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دستگاههای وابسته، نهادهای فرهنگی زیرمجموعه وزارت علوم، نهادهای فرهنگی وابسته به نیروهای مسلح، آستانهای مقدس و بقاع متبرکه، سازمان اوقاف و امور خیریه، شورای عالی انقلاب فرهنگی و فرهنگستانهای زیرمجموعه آن و ... همگی چند هزار میلیارد تومان از محل بودجه عمومی کشور، اعتبارات دریافت میکنند. البته علاوه بر این نهادها، برخی دستگاههای اجرایی دیگر مانند سازمان برنامه و بودجه، وزارت آموزش و پرورش، وزارت میراث فرهنگی، وزارت راه، وزارت صمت، وزارت ورزش و جوانان، جهاد دانشگاهی و ... نیز ردیفهایی مربوط به بودجه فرهنگی میگیرند که دیدهبان ایران در یک گزارش تفصیلی، مشروح همه این اعتبارات را مورد بررسی قرار داده است.
موضوع اختصاص بودجههای فرهنگی به دستگاههای گوناگون نهتنها طی سالهای گذشته مورد انتقاد حداقل بخشی از افکار عمومی قرار داشته است، بلکه مسعود پزشکیان، رئیسجمهور نیز از ابتدای روی کار آمدن خود، بر لزوم اصلاح ساختار بودجه تأکید کرده و بارها گفته است که باید پرداخت مبالغ مختلف در بودجه سنواتی براساس عملکرد و اثربخشی دستگاهها، صورت گیرد. او همچنین پیش از تقدیم لایحه بودجه ۱۴۰۵ به مجلس، در تعدادی از سخنرانیهای خود، این سؤال را پرسیده بود که «سازمانها و نهادهای فرهنگی زیادی در کشور وجود دارند، ولی عملکرد و بروندادی از آنها مشاهده نمیشود و تا زمانی که مشکل معیشت مردم وجود دارد، چرا باید به این نهادها بودجه پرداخت شود؟»
در چنین شرایطی، جای طرح این سؤال برای افکار عمومی وجود دارد که چرا وقتی شخص رئیسجمهور هم به بودجههای کلان فرهنگی انتقاد دارد، بازهم طبق برآورد دیدهبان ایران از لایحه بودجه ۱۴۰۵، دولت در سال آینده بیش از ۱۲۷ هزار میلیارد تومان بودجه فرهنگی در نظر گرفته است؟
دیدهبان ایران این پرسش را با احمد راستینه، سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس، رئیس کمیته فرهنگی کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۵ و نماینده شهرکرد در مجلس شورای اسلامی مطرح کرد و همچنین از او پرسید که آیا در شرایط دشوار اقتصادی و معیشتی کنونی، اختصاص بودجههای کلان فرهنگی به دستگاههای مختلف جای توجیه دارد و این ردیفهای بودجه به کارآمدتر شدن دستگاههای فرهنگی کشور کمک میکند یا خیر؟
مشروح گفتوگوی دیدهبان ایران با احمد راستینه، نماینده مجلس دوازدهم را در ادامه میخوانید.
جریان شبه روشنفکری نتوانسته است مشکل معیشت را حل کند، بنابراین از بودجههای فرهنگی انتقاد میکند
احمد راستینه، سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس در پاسخ به پرسشهای خبرنگار دیدهبان ایران، توضیح داد: اساساً کل سهم فرهنگ از بودجه عمومی کشور از سازمان تبلیغات اسلامی گرفته تا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان صدا و سیما، وزارت ورزش و جوانان، شورای سیاستگذاری ائمه جمعه، دانشگاههای علوم و معارف قرآن و تمام دستگاههای فرهنگی که رسانهها از آنها یاد میکنند و در روزنامهها و خبرگزاریها به صورت جهتدار از بودجههای هزار میلیاردی این نهادها سخن گفته میشود، تمام سهم این دستگاهها از بودجه عمومی کشور کمتر از ۳ درصد است؛ یعنی سهم فرهنگ از کل بودجه عمومی کشور کمتر از ۳ درصد است.
رئیس کمیته فرهنگی کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۵ ادامه داد: متأسفانه برخی رسانهها و جریان شبه روشنفکری در کشورمان به این دلیل مرتباً از بودجههای فرهنگی انتقاد میکنند که میخواهند از این واقعیت فرار کنند که جریان شبه روشنفکری هرگاه به قدرت رسیده، نتوانسته است مشکل معیشت یا معضل تورم را حل کند. وقتی این جریان نمیتواند مشکل تورم را حل کند، از بودجه سازمان صدا و سیما، حوزههای علمیه، سازمان تبلیغات اسلامی و ... انتقاد میکند. بنابراین واکنش جریان شبه روشنفکری نسبت به بودجههای فرهنگی، یک واکنش منطقی و استدلالی نیست.
بودجه دستگاههای فرهنگی کمتر از آنچه در قانون مشخص شده، افزایش پیدا کرده است
راستینه با تأکید بر این که بودجه فرهنگی ایران نسبت به بودجه فرهنگی کشورهای پیشرفته جهان کمتر است، گفت: در تمام کشورهای توسعهیافته که رهبران جریان شبه روشنفکری امروز سنگ آنها را به سینه میزنند، سهم فرهنگ از بودجه عمومی حداقل ۷ درصد است، در حالی که کل سهم فرهنگ از بودجه عمومی کشوری مثل جمهوری اسلامی ایران که مبنای انقلاب آن فرهنگی بوده، کمتر از ۳ درصد است. بنابراین عددهایی که از آن به عنوان بودجههای فرهنگی یاد میشود، در برابر رقم بودجه عمومی کشور بهشدت ناچیز است.
سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس تأکید کرد: طبق قانون شورای عالی انقلاب فرهنگی، بودجههای دستگاههای فرهنگی هر سال باید بین ۲۰ تا ۲۵ درصد بیشتر از رقم افزایش بودجههای سنواتی، بیشتر شود، ولی در لایحه بودجه ۱۴۰۵ نهتنها این اتفاق نیفتاده، بلکه میزان رشد بودجه دستگاههای فرهنگی در سال آینده نسبت به امسال حداکثر ۶ درصد است. این به معنای آن است که بودجه بسیاری از دستگاههای فرهنگی که فعالیتهای فرهنگی آنها در سطح جامعه مشهود است، کمتر از آنچه در قانون مشخص شده، افزایش پیدا کرده است.
صدا و سیما برای راضی نگه داشتن مخاطب با تولید فیلمها و سریالهای فاخر، به بودجه کافی نیاز دارد
رئیس کمیته فرهنگی کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۵ با اشاره به اعتبارات تخصیصیافته برای سازمان صدا و سیما، گفت: وقتی صدا و سیما میخواهد فیلمی مانند «سلمان فارسی» تولید کند، یا سریالهای فاخری همچون «مختارنامه»، «حضرت موسی (ع)» یا «پوریای ولی» بسازد، یا سریالهای دیگری مثل «نون خ» و «پایتخت» تولید کند و همزمان مستندها، برنامههای سرگرمی، برنامههای خبری و تحلیلی و ... تولید کند و آنتن را با تولید محتوای مناسب پر کند تا بتواند مخاطب خود را راضی نگه دارد و مردم به عنوان مخاطبان اصلی صدا و سیما بتوانند از آنتن رادیو و تلویزیون بهرهمند شوند، حتماً به بودجه کافی نیاز دارد.
وی همچنین خاطرنشان کرد: صدا و سیما طبق قانون مکلف است که برنامههای محتوایی و آموزشی را در ابعاد مختلف تولید و پخش کند. مجلس در تدوین قانون برنامه هفتم پیشرفت، این موضوع را در قالب یک جدول آورده و مشخص کرده است که صدا و سیما باید چند قسمت سریال بسازد، چند فیلم سینمایی تهیه کند، چند ساعت پویانمایی و برنامههای سرگرمی و ... تولید کند. طبق آن جدول، صدا و سیما باید دارای بودجه مشخصی باشد. اما متأسفانه دولت نسبت به تخصیص بودجه لازم و تأمین منابع مالی مورد نیاز برای تولید محتواهای گوناگون توسط سازمان صدا و سیما، همواره کوتاهی کرده است و در بودجه ۱۴۰۵ نیز متناظر با تکالیف صدا و سیما در برنامه هفتم پیشرفت، منابع لازم برای این سازمان پیشبینی نشده است.
کسری بودجه با کاهش بودجه فرهنگی کشور جبران نمیشود
راستینه در بخش دیگری از صحبتهای خود گفت: سازمان تبلیغات اسلامی مکلف است که برنامههای فرهنگی، تبلیغی و ترویجی گوناگونی در همه سطوح کشور اجرا کند، طبیعتاً اجرای چنین برنامههایی نیاز به اعتبارات کافی دارد. دستگاههای فرهنگی دیگر هم همینطور هستند یعنی آنها هم طبق قانون مکلفاند که وظایفی را در زمینههای فرهنگی، مذهبی، هنری و… انجام دهند. اما دلیل این که موضوع بودجههای فرهنگی زیر ذرهبین جریانهای سیاسی رفته، این است که دولت متبوع این جریانات نمیتواند مشکل تورم را حل کند.
وی در پایان تصریح کرد: وقتی دولت توان کاهش تورم را ندارد، نباید موضوع بودجههای فرهنگی را به عنوان مبنای کسری بودجه معرفی کند، کسری بودجه با کاهش بودجه فرهنگی کشور جبران نمیشود، بلکه با جلوگیری از فرارهای مالیاتی، حذف معافیتهای مالیاتی شرکتهای بزرگ، اصلاح نظام تأمین منابع مالی دولت و مواردی از این دست، کاهش مییابد. به نظر میرسد وقتی برخی رسانهها و جریانهای سیاسی موضوع بودجههای فرهنگی کشور را مطرح میکنند، نگاه منطقی و استدلالی صحیحی به این مسأله ندارند.
منبع: دیدهبان ایران