اخلاقی امیری نماینده مجلس:در زمان اعمال قطعی، زمان کافی برای تفکیک قائل شدن بین اینترنت داخل و خارج وجود نداشت/ نسبت خشم به غم در ایران پیش از اعتراض ها۸ به ۱ شده بود/دولت باید ضرر قطع اینترنت را جبران کند/احتمال دارد تا آخر هفته اینترنت باز شود
حجتالاسلام حسنعلی اخلاقی امیری، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با تأکید بر این که دولت باید شرایط لازم برای جبران ضرر کسبوکارهای آنلاین از ناحیه قطع اینترنت را فراهم کند، به دیدهبان ایران گفت: بعد از فروکش کردن حوادث اخیر، کمیسیون فرهنگی مجلس اصرار داشت که باید پلتفرمهای داخلی بدون محدودیت باز شوند. ما معتقدیم که تفاوت سکوهای داخلی و خارجی در این است که در چنین شرایطی، مردم باید بتوانند در پلتفرمهایی که دشمنان نمیتوانند از آن سوءاستفاده کنند، فعالیت داشته باشند و باید زیرساختها به گونهای فراهم میشد که در سکوهای داخلی مشکلی نداشته باشیم. اما برخلاف آنچه انتظار کمیسیون بود، در روزهای اخیر دسترسی سکوهای داخلی هم محدود شد، اگرچه در چند روز گذشته، بهمرور امکانات این پلتفرمها در حال باز شدن است، اما توقع ما این بود که زیرساختهایی فراهم شود تا سکوهای ایرانی مشکلی برای ارائه خدمات به کاربران داخل کشور نداشته باشند./ قبل از این که اینترنت بهطور کامل قطع شود، شورای عالی فضای مجازی اعلام کرد که در حال حاضر نسبت خشم به غم که یک شاخص خاص در حوزه اجتماعی و پلتفرمهای آنلاین است، از ۱ به ۸ به ۸ به ۱ تبدیل شده است و به همین دلیل، این شورا درخواست کرد که محدودیتهایی برای اینترنت اعمال شود. اما به دلیل تأخیری که برخی ارائهدهندگان اینترنت در قطع کردن داشتند، زمان کافی وجود نداشت که تفاوتی بین اینترنت داخلی و بینالمللی قائل شوند، زیرا این کار بین ۴۵ تا ۹۰ دقیقه زمان میبرد. در چنین شرایطی، مجبور شدند که کل اینترنت را قطع کنند، چون زمان کافی برای تفکیک قائل شدن بین اینترنت داخل و خارج وجود نداشت.
دیدهبان ایران؛ محمدحسین خودکار: پس از بروز اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و ناآرامیهای پس از آن، حدود ۱۲ روز است که دسترسی به اینترنت بینالملل در کشورمان قطع شده و بهجز موارد معدودی که دسترسی به اینترنت خارج از کشور به برخی مقامات و رسانهها داده شده است و البته بعضی افراد نیز از طریق اینترنت ماهوارهای به اینترنت جهانی دسترسی دارند، تقریباً همه مردم ایران بهجز اینترنت داخلی، حتی با استفاده از فیلترشکن به هیچ سایت و اپلیکیشن خارجی دسترسی ندارند. نکته قابل توجه این است که در بیش از ۹ روز نخست قطعی اینترنت در ایران یعنی از حدود ساعت ۲۱ روز ۱۸ دی تا حدود ساعت ۲۴ روز ۲۷ دی، حتی امکان ارسال پیام در پیامرسانهای داخلی وجود نداشت و در روزهای اخیر بهصورت محدود برخی امکانات پلتفرمهای ایرانی فعال شده، اگرچه هنوز شرایط فعالیت در سکوهای ایرانی نیز به حالت قبل بازنگشته است.
قطعی اینترنت در ایران، علاوه بر آن که دسترسی عموم کاربران را به فضای ارتباطی بینالمللی مخدوش کرده، ضررهای زیادی را نیز متوجه کسبوکارها کرده است؛ بهویژه کسبوکارهایی که بستر اصلی فعالیت آنها اینترنت و پلتفرمهای خارجی نظیر اینستاگرام و تلگرام است. در شرایط موجود، بسیاری از کسبوکارهای اینترنتی یا راغب به فعالیت در پلتفرمهای داخلی نیستند، یا محدودیتهای سکوهای ایرانی اجازه فعالیت به آنها را نمیدهد، یا اگر هم به اپلیکیشنهای داخل کشور انتقال پیدا کنند، مدتها طول میکشد تا بتوانند مخاطب جذب کنند و درآمدزایی گذشته را داشته باشند. در چنین شرایطی، صاحبان کسبوکارهای اینترنتی از دولت درخواست دارند که هرچه زودتر، شرایط اینترنت کشور به وضعیت قبل از ساعت ۲۱ روز پنجشنبه ۱۸ دی بازگردد؛ بهویژه آن که اخیراً احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات اعلام کرده است که «ضرر اقتصادی کشور از قطعی اینترنت، بهطور متوسط روزانه بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان تخمین زده میشود.»
در این میان در روزهای اخیر، برخی مسئولان دولتی و نمایندگان مجلس، وعده اتصال مجدد اینترنت بینالملل در آینده نزدیک را دادهاند، اگرچه درباره تحقق این وعدهها در روزهای آتی تردید وجود دارد. با این حال، روز دوشنبه ۲۹ دی، حسین افشین، معاون علمی و فناوری رئیسجمهور از بازگشت وضعیت اینترنت به شرایط قبلی تا انتهای هفته جاری خبر داد و گفت: «شبکه اینترنت کشور بهتدریج در حال بازگشت به وضعیت عادی است و محدودیتهای موجود بهزودی مرتفع خواهد شد. در مدل توسعه اقتصاد دیجیتال، صرفِ اتصال شرکتها به شبکه کافی نیست؛ چراکه تداوم فعالیت کسبوکارها مستلزم دسترسی کاربران و مشتریان به اینترنت است.» همچنین روز یکشنبه ۲۸ دی، محمد سراج، نماینده تهران در مصاحبهای وعده داد: «احتمالاً تا فردا دوشنبه، یا حداکثر پسفردا سهشنبه، اینترنت به طور کامل وصل میشود و مردم مثل سابق به اینترنت جهانی دسترسی خواهند داشت.»
در همین راستا درباره آخرین تصمیمات دولت، مجلس و دیگر نهادهای تصمیمگیر درباره اتصال مجدد اینترنت بینالملل، علت ایجاد محدودیتهای کمسابقه برای پلتفرمهای داخلی در شرایط قطع اینترنت جهانی در روزهای اخیر، راهکارهای جبران خسارتهای شدید واردشده به کسبوکارهای آنلاین در وضعیت قطع اینترنت، علت عدم حضور بسیاری از کسبوکارها در سکوهای ایرانی و نحوه بازگشایی اینترنت برای عموم کاربران در صورت تصمیمگیری برای این موضوع توسط نهادهای ذیربط، دیدهبان ایران با حجتالاسلام حسنعلی اخلاقی امیری، عضو کمیسیون فرهنگی و نماینده مشهد در مجلس شورای اسلامی گفتوگو کرده است.
مشروح گفتوگوی دیدهبان ایران با حسنعلی اخلاقی امیری، نماینده مجلس دوازدهم را در ادامه میخوانید.
اصرار کمیسیون فرهنگی مجلس بر لزوم فعالیت بدون محدودیت پلتفرمهای داخلی
حجتالاسلام حسنعلی اخلاقی امیری، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس در ابتدای اظهارات خود درباره دلایل قطعی اینترنت در گفتوگو با دیدهبان ایران، توضیح داد: شرایط ویژهای که در روزهای اخیر با حرکت دشمنان جمهوری اسلامی در کشور پیش آمد، اقتضائات خاص خود را داشت، اما بعد از فروکش کردن حوادث، ما اصرار داشتیم که باید پلتفرمهای داخلی بدون محدودیت باز شوند و در این زمینه، چند جلسه هم در کمیسیون فرهنگی مجلس برگزار کردیم. ما معتقدیم که تفاوت سکوهای داخلی و خارجی در این است که در چنین شرایطی، مردم باید بتوانند در پلتفرمهایی که دشمنان نمیتوانند از آن سوءاستفاده کنند، فعالیت داشته باشند و باید زیرساختها به گونهای فراهم میشد که در سکوهای داخلی مشکلی نداشته باشیم.
نماینده مشهد در مجلس ادامه داد: برخلاف آنچه انتظار کمیسیون فرهنگی مجلس بود، در روزهای اخیر دسترسی سکوهای داخلی هم محدود شد، اگرچه در چند روز گذشته، بهمرور امکانات این پلتفرمها در حال باز شدن است، اما توقع ما این بود که زیرساختهایی فراهم شود تا سکوهای ایرانی مشکلی برای ارائه خدمات به کاربران داخل کشور نداشته باشند. درباره سکوهای خارجی و اینترنت بینالملل نیز آنطور که معاون علمی رئیسجمهور اعلام کرده است، احتمال دارد که تا آخر هفته شاهد رفع محدودیتها باشیم و شرایط به وضعیت قبل بازگردد.
وی با اشاره به زیان شدید کسبوکارها از قطع اینترنت بینالملل در روزهای اخیر، به دیده بان ایران گفت: براساس ضوابط و قواعد، دولت باید شرایطی را فراهم کند که ضرر کسبوکارهایی که از ناحیه قطع اینترنت متضرر شدهاند، جبران شود. البته وعدههایی در این زمینه داده شده است، اما چون هنوز اتفاقی نیفتاده، مجلس بهدنبال پیشبینی راهکار جبران خسارت کسبوکارهای اینترنتی توسط دولت است. در همین زمینه امروز (سهشنبه ۳۰ دی)، جلسهای در کمیسیون فرهنگی با حضور مسئولان مربوطه، هم درباره رفع محدودیت از سکوهای داخلی و هم درباره تبیین وظایفی که دولت برای جبران خسارت کسبوکارهای داخلی دارد، برگزار میشود.
به دلیل وجود فیلترشکنها، تا امروز درباره فیلترینگ موفق عمل نکردهایم
اخلاقی امیری در پاسخ به این پرسش که در صورت اتصال مجدد اینترنت بینالملل، آیا بازهم امکان دسترسی به سایتها و پلتفرمهای فیلترشده با استفاده از فیلترشکن وجود خواهد داشت یا محدودیتهای جدیدی در این زمینه اعمال خواهد شد، اظهار داشت: نظر شخصی اینجانب، این است که ما تا امروز به دلیل وجود فیلترشکنها، برنامه موفقی را در زمینه فیلترینگ اجرا نکردهایم؛ به نحوی که برخی سایتها و پلتفرمها را فیلتر کردهایم، اما آسیبی را به خانوادهها وارد کردهایم، به این صورت که وقتی یک کودک یا نوجوان با استفاده از فیلترشکن وارد فضای اینترنت میشود، دیگر هیچ نظارتی بر او نیست و میتواند به هر محتوایی دسترسی پیدا کند.
نماینده مشهد در مجلس تأکید کرد: شخصاً معتقدم مسیری که تا امروز در حوزه فیلترینگ طی کردهایم، یعنی برخی سایتها و پلتفرمها را فیلتر کردهایم، اما از آن سو، فیلترشکنها در دسترس عموم کاربران قرار داشته، موفق نبوده است. حالا این که دولت بخواهد از شرایطی که به دلیل سوءاستفاده دشمن از اینترنت بینالملل پدید آمده است، استفاده کند یا خیر و بتواند راهکارهای بهتری را در زمینه مدیریت فضای مجازی اعمال کند یا نه، موضوعی است که در روزهای آینده مشخص خواهد شد.
کمیسیون فرهنگی نسبت به اعمال محدودیت برای پلتفرمهای داخلی اعتراض دارد
اخلاقی امیری در پاسخ به این سؤال که چرا بعد از قطعی اینترنت بینالملل، حدود ۹ روز پلتفرمهای داخلی نیز با محدودیتهای شدیدی مواجه بودند و هنوز هم بعضی از محدودیتهای اعمالشده بر این سکوها ادامه دارد و آیا زیرساختهای مرتبط با شبکه ملی اطلاعات که از سالهای گذشته وعده آن داده شده بود، هنوز بهطور کامل فراهم نشده است، توضیح داد: قبل از این که اینترنت بهطور کامل قطع شود و پلتفرمهای داخلی نیز بسته شوند، شورای عالی فضای مجازی اعلام کرد که در حال حاضر نسبت خشم به غم که یک شاخص خاص در حوزه اجتماعی و پلتفرمهای آنلاین است، از ۱ به ۸ به ۸ به ۱ تبدیل شده است و به همین دلیل، این شورا درخواست کرد که محدودیتهایی برای اینترنت اعمال شود، زیرا از نظر علمی، وقتی نسبت خشم به غم در یک جامعه به چنین سطحی میرسد، امکان بروز اغتشاشات در آن وجود دارد.
عضو کمیسیون فرهنگی مجلس ادامه داد: دوستان شورای عالی فضای مجازی با توجه به افزایش نسبت خشم به غم در سطح جامعه در میانه حوادث اخیر، درخواست اعمال محدودیت برای اینترنت را مطرح کردند، اما به دلیل تأخیری که برخی ارائهدهندگان اینترنت در قطع کردن داشتند، زمان کافی وجود نداشت که تفاوتی بین اینترنت داخلی و بینالمللی قائل شوند، زیرا این کار بین ۴۵ تا ۹۰ دقیقه زمان میبرد. در چنین شرایطی، مجبور شدند که کل اینترنت را قطع کنند، چون زمان کافی برای تفکیک قائل شدن بین اینترنت داخل و خارج وجود نداشت. اما بعد از این اتفاق، باید بهمرور وضعیت پلتفرمهای داخلی را به شرایط عادی بازمیگرداندند، ولی به نظر میرسد به دلیل بعضی کوتاهیهایی که اتفاق افتاده است، راحتترین کار یعنی بستن کل اینترنت یعنی هم اینترنت بینالملل و هم اینترنت داخلی را انجام دادند. به همین دلیل، کمیسیون فرهنگی مجلس سؤالات جدی درباره علت اعمال محدودیت برای سکوهای داخلی در شرایط قطع اینترنت بینالملل دارد.
وی همچنین خاطرنشان کرد: بعضی اعضای کمیسیون در روزهای اخیر بهصورت تلفنی موضوع را از کارگروهی که در شورای عالی امنیت ملی در این زمینه تصمیمگیری میکند، پیگیری کرده و به این مسأله اعتراض کردهاند. امروز (سهشنبه ۳۰ دی) نیز مسئولان دستگاههای ذیربط بهصورت حضوری در جلسه کمیسیون حاضر میشوند تا در این باره توضیح دهند. در هر صورت، کمیسیون فرهنگی مجلس این اعتراض بهحق را دارد که چرا با وجود سرمایهگذاریهای فراوان انجامشده برای عضو شدن مردم در پلتفرمهای داخلی و وعدههایی که درباره ایمن شدن این پلتفرمها داده شده بود، وقتی به دلیل فعالیتهای دشمن در فضای مجازی ناچار به اعمال محدودیتهایی برای اینترنت شدیم، همه سکوها اعم از داخلی و خارجی با یک چوب رانده شده و همگی قطع شدند؟
پلتفرمهای داخلی هنوز توان پاسخگویی به همه توقعات کاربران را ندارند
اخلاقی امیری در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود تجربههایی که از قطعی یا اعمال محدودیت برای اینترنت در آبان ۹۸، پاییز ۱۴۰۱ و جنگ ۱۲روزه اخیر داشتیم و علیرغم توسعه پلتفرمهای داخلی در چند سال گذشته، هنوز هم بسیاری از کسبوکارهای اینترنتی، فعالیت در شبکههای اجتماعی خارجی را ترجیح میدهند و حاضر به فعالیت در سکوهای ایرانی نیستند، توضیح داد: چند عنصر در اعتماد کردن مردم به یک مجموعه نقش دارد؛ عنصر اول این است که آن مجموعه ثبات داشته باشد و خصوصاً وقتی پلتفرم خارجی مشابه وجود دارد که کاربران تجربه استفاده از آن را دارند، پلتفرمهای داخلی باید بتوانند به همان میزان و کیفیت، به نیازهای کاربران ایرانی پاسخ بدهند. حتماً در این زمینه هنوز هم دچار ضعف هستیم و البته بودجههایی پیشبینی شده است تا همه امکانات و خدماتی که پلتفرمهای خارجی به کاربران ارائه میدهند، سکوهای داخلی نیز بتوانند همانها را با همان کیفیت ارائه دهند.
نماینده مشهد در مجلس ادامه داد: عنصر اثرگذار دیگر، جذابیت شکل و شمایل یک پلتفرم برای کاربران است؛ یعنی وقتی یک فعال اقتصادی بهویژه از نسل جوان میخواهد در یک سکوی اینترنتی فعالیت کند، موضوع جذابیت هم برای او اهمیت دارد. متأسفانه برخی سکوهای داخلی در این زمینه حتی حداقلها را فراهم نکردهاند و ظرفیت پاسخگویی به همه نیازها و توقعات کاربران را ندارند. موضوع دیگر هم امکاناتی است که باید در اختیار کاربران یک پلتفرم قرار گیرد و قطعاً میزان و کیفیت امکاناتی که یک سکوی اینترنتی در اختیار کاربران خود قرار میدهد، در این که افراد نسبت به استفاده از آن سکو ترغیب شوند، تأثیر زیادی دارد. البته در سالهای اخیر پلتفرمهای داخلی پیشرفت زیادی کردهاند و یقیناً امکاناتی که اکنون این پلتفرمها به کاربران خود ارائه میدهند، با نسخه اولیه آنها تفاوت دارد، اگرچه هنوز هم امکانات این سکوها به سطح مورد توقع مخاطبان نرسیده است.
وی در پایان تصریح کرد: امیدواریم با تلاش مدیران پلتفرمهای داخلی و حمایتهای دولت و مجلس، سکوهای ایرانی بتوانند در آینده نزدیک از نظر امکانات، سرعت، ظرفیت و جذابیت، به آنچه که مورد توقع مخاطبان قرار دارد، برسند. در این صورت، طبیعتاً رغبت کسبوکارهای اینترنتی برای حضور هرچه بیشتر در پلتفرمهای ایرانی نیز افزایش خواهد یافت.
منبع: دیدهبان ایران