توضیح آیتالله محسن قمی درباره فرآیند انتخاب سومین رهبر جمهوری اسلامی
عضو هیأترئیسه مجلس خبرگان رهبری در یادداشتی فرآیند انتخاب سومین رهبر جمهوری اسلامی را تشریح کرد.
به گزارش سایت دیدهبان ایران، متن یادداشت آیتالله محسن قمی، عضو هیأترئیسه مجلس خبرگان رهبری به شرح زیر است:
«کارآمدی مجلس خبرگان را نباید با تعداد مصوبات آن ارزیابی کرد. این مجلس برخلاف بسیاری از پارلمانها و مجالس دیگر مصوبات فراوانی ندارد، اما مصوبات اندک آن آنچنان راهبردی است که تأثیر آن گاه از زمان معاصر فراتر رفته و نسلهای آینده را نیز تحت تاثیر قرار میدهد و در تار و پود ابعاد مختلف حیات اجتماعی و فردی ایفا نقش میکند.
این مجلس در شرایط فقدان رهبری میتواند در اسرع وقت آرامش را به جامعه بازگرداند و در آن لحظههای حساس ایفای نقش کند. این مجلس بنبستشکن است. مجلس لحظههاست و بهصورت عملی نیز در سال ۱۳۶۸ در تعیین رهبری آیتالله سید علی خامنهای و همچنین در سال ۱۴۰۴ در تعیین سومین رهبر انقلاب اسلامی بهترین عملکرد را داشته و آرامش را به جامعه بازگردانده است.
در اصول ۱۰۷ و ۱۰۹ و ۱۱۱ قانون اساسی وظایفی برعهده این مجلس نهاده شده است که اهم آن عبارتند از:
۱. بررسی، ارزیابی و مشورت برای تعیین رهبری جدید؛
۲. تسریع در تعیین رهبری جدید با توجه به شرایط مندرج در قانون اساسی؛
۳. رصد تداوم شرایط رهبری.
پس از اعلام شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی در سحرگاه یکشنبه، هیأترئیسه مجلس خبرگان بلافاصله صبح همان روز تشکیل جلسه داد و تصمیماتی اتخاذ کرد که در جلسه روز دوشنبه تکمیل شد. برابر مصوبات مقرر شد با توجه به شرایط امنیتی و جنگی حاکم بر کشور و تهدید مستقیم دشمن نسبت به اجلاس خبرگان، ابتدا توسط دبیرخانه مجلس از اعضای محترم خبرگان سؤال شود که چه کسانی را برای نامزدی رهبری پیشنهاد میکنند و البته تصریح شده بود که این استعلام بههیچ.وجه به منزله رأیگیری نیست و صرفاً جهت تهیه فهرستی از کاندیداهای پیشنهادی انجام میپذیرد.
همچنین مقرر شد که در مرحله دوم، اعضایی از هیأترئیسه حضوراً به اعضای محترم مجلس خبرگان مراجعه و با ارائه فهرست تجمیعشده نامزدها در مرحله قبل نسبت به اخذ رسمی رأی از آنان اقدام نماید.
مرحله اول یعنی نظرخواهی برای تجمیع اسامی نامزدهای پیشنهادی بلافاصله توسط چند گروه از دبیرخانه مجلس در حال انجام بود که بعدازظهر سهشنبه ساختمان مجلس خبرگان در قم مورد هجمه ظالمانه آمریکایی - اسرائیلی قرار گرفت و تعدادی از افراد از جمله شهید سامعی که بخشی از اظهارات اعضای محترم خبرگان نزد ایشان بود، به شهادت رسید. بنابراین عملاً دسترسی به آن پیشنهادها امکانپذیر نبود. این فرآیند در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه ادامه پیدا کرد، اما با این تردید مواجه شد که آیا واقعاً امکان تشکیل اجلاس رسمی خبرگان وجود ندارد و آیا باید در برابر تهدیدهای آمریکایی - اسرائیلی عقبنشینی کرد و آیا با این فرض رأیگیری در خارج از اجلاس خبرگان وجاهت قانونی خواهد داشت؟ در صورت امکان برگزاری اجلاس رسمی پاسخ قطعاً منفی بود و نیز رأیگیری فردی در خارج از اجلاس خبرگان در قوانین و مقررات مربوطه پیشبینی نشده بود. تغییر این مقررات نیز نیازمند اجلاس رسمی خبرگان بود، مگر براساس قاعده اضطرار که محظورات را مباح میسازد که وجود اضطرار هم با تردید جدی مواجه بود، خصوصاً که نهادهای ذیربط مانند شورای موقت رهبری و دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، تصمیماتی برای تمهید برگزاری اجلاس رسمی خبرگان داشتند.
هیأترئیسه مجلس خبرگان بر این باور بود که در صورت امکانِ برگزاری اجلاس رسمی، تشکیل جلسه متعین خواهد بود و البته فراهم آوردن شرایط نیازمند زمان خاص خود بود. در این فرصت، دیدگاههای مختلفی میان دلسوزان انقلاب اسلامی و احیاناً رسانهها مطرح شد و مطالبه جدی آنان از خبرگان تسریع در تعیین رهبری جدید بود.
در مجموع سه دیدگاه مطرح شد:
دیدگاه اول تجمیع پیشنهادهای خبرگان برای معرفی کاندیداها را رای نهایی تلقی کرده و آن را برای معرفی رهبر جدید کافی میدانست. بدیهی است این دیدگاه قابل پذیرش نبود، زیرا اولاً رأی خبرگان محترم حتی بهصورت فردی اخذ نشده بود، صرفاً پیشنهادها برای معرفی نامزدها تجمیع شده بود و لذا برخی از اعضای خبرگان بیش از یک نفر را در ورقه خود قید کرده بودند. ثانیاً این شیوه برخلاف مقررات موجود بود و ثالثاً زمینه ایجاد شبهه و تردید را در آینده نزدیک و یا دور فراهم میساخت که بههیچوجه با جایگاه مجلس خبرگان و قداست رهبری جدید سازگاری نداشت.
بنا به دیدگاه دوم اگرچه رأیگیری انجام نشده است، اما براساس نظریه کشف، رأی خبرگان صرفاً جنبه طریقیت دارد، نه موضوعیت یعنی رأی آنان کاشف از آن است که رهبری جدید تعین یافته و رأی آنان صرفاً اعلام این تعیین به جامعه است. این دیدگاه نیز علاوه بر غالب مشکلات دیدگاه قبلی، با این چالش جدی مواجه بود که مادام که رأی خبرگان اخذ نشده است، نوبت به این پرسش نمیرسد که رأی خبرگان کاشفیت دارد و یا موضوعیت؟ بدیهی است این ادعا که کشف منحصر در آراء خبرگان نیست و از هر طریقی که حاصل شود، کافی است، با موانع جدی از جمله مخالفت با قانون اساسی و نیز تشتت در دعاوی کشف مواجه بود و با فلسفه وجودی مجلس خبرگان که نهادینه شدن دیدگاههای مختلف است، همخوانی ندارد.
دیدگاه سوم این بود که لازم است اخذ رای از خبرگان بهصورت فردی خارج از اجلاس توسط هیأترئیسه سریعتر انجام پذیرد، مخصوصاً با شرایطی که در چند روز اخیر اتفاق افتاده بود، از جمله تهاجم به دو ساختمان مجلس خبرگان در قم و تشدید تهدیدهای دشمن علیه اجلاس خبرگان، این دیدگاه طرفداران بیشتری داشت. این نظریه نسبت به دو دیدگاه قبلی از اشکالات کمتری برخوردار بود، اما عدم رعایت مقررات و عدم تشکیل اجلاس رسمی خبرگان نیازمند شمول قاعده اضطرار بود و این در حالی بود که نهادهای امنیتی و نظامی در حال تلاش برای غلبه بر تهدیدهای دشمن آمریکایی - اسرائیلی بودند و نهایتاً روز یکشنبه با تدابیر تحسینبرانگیز و هوشمندانه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و با رعایت جوانب مختلف امنیتی و همکاری قابل ستایش خبرگان محترم، اجلاس رسمی تشکیل شد و اعضای گرانقدر مجلس خبرگان که پیشتر از نتایج ارزیابی کمیته سه چنفره در طول دهها جلسه مطلع شده بودند، در روزهای اخیر نیز با بهرهگیری از تجربیات و مشورتها و استماع نظر کارشناسان که با هماهنگی هیأترئیسه در اجلاس رسمی شرکت کرده بودند، حضور به هم رساندند.
در این جلسه از ۸۴ نفر نمایندگان مجلس محترم خبرگان، ۵۹ نفر حاضر بودند؛ در حالی که حد نصاب مورد نیاز دو سوم اعضا یعنی ۵۶ نفر بود و در نتیجه، با حدود سهچهارم آراء آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای بهعنوان رهبر سوم انقلاب اسلامی تعیین و بلافاصله اعلام شد.
چند نکته پایانی
نکته اول: شور و شعور و حساسیت همگانی و مطالبه برای تسریع در انتخاب رهبری جدید، انصافاً زیبا مقدس و قابل تقدیر بود. در کنار آن حساسیتهای اعمالشده برای طی مراحل قانونی و برگزاری رسمی اجلاس خبرگان نصابهای مورد نیاز نشان از دوراندیشی و نگاه به افقهای دوردست داشت که از لوازم جایگاه رفیع و مقدس مجلس خبرگان است؛ به عبارت دیگر، همه دیدگاهها علی رغم اختلافاتشان در وفاداری به اصل ولایت فقیه و حساسیت به توطئه دشمنان اشتراک نظر داشتند و همه این گفتوگوها چیزی جز زیبایی و جمال نبود.
نکته دوم: انتخاب فقیهی وارسته، متعهد، شجاع، آشنا به شرایط منطقهای و بینالمللی و از سلاله رهبر شهید آنچنان با استقبال خبرگان و مردم داخل و خارج ایران مواجه شد که فراتر از هرگونه تحلیل و انتظار بود. در مراسم بیعت با رهبر جدید که چند ساعت بعد از انتخاب انجام شد، از یک سو مؤمنین و مستضعفین جهان را خشنود کرد و از سوی دیگر، باعث غیظ دشمنان از جمله ترامپ شد «قل موتوا بغیظکم»؛ یعنی اتحاد در رأی، اتحاد در اعلام رأی و اتحاد در حمایت از جمله توسط مراجع عالیقدر تقلید پشتوانه محکمی برای تمشیت امور و فرماندهی مقتدرانه جنگ خواهد بود.
نکته سوم: بدون تردید تشکیل اجلاس رسمی خبرگان در این شرایط یک پیروزی بزرگ و نشانگر پوچ و توخالی بودن تهدیدهای آمریکا و اسرائیل علیه مجلس خبرگان بود. در برگزاری این اجلاس، علاوه بر خبرگان محترم و شخصیتها و نهادهای دیگری نیز مانند شورای موقت رهبری، دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نقش داشتند که با طراحی هوشمندانه و در عین حال محتاطانه، تمام تهدیدهای پوشالی دشمنان را رسوا کردند. جا دارد از تدابیر هوشمندانه همۀ آنان تقدیر و تشکر شود.
نکته چهارم: این فرآیند نشان داد که مجلس خبرگان واقعاً مجلس لحظههاست؛ مجلس بنبستشکن و اطمینانبخش برای جامعه اسلامی است و مظهر پیوند جمهوریت و اسلامیت نظام است. تبیین این نقش بیبدیل میتواند زمینه حضور بیشتر مردم را در انتخابات مربوطه فراهم آورد.»