انتشار نخستین تصاویر از بقایای «کوئست»، آخرین کشتی کاوشگر معروف جنوبگان
بیش از یک قرن پس از مرگ ارنست شکلتون، کاشف افسانهای جنوبگان، پژوهشگران برای نخستین بار تصاویر نزدیکی از لاشه آخرین کشتی او ثبت کردند.
به گزارش سایت دیدبان ایران، اگر نام ارنست شکلتون در تاریخ اکتشافات قطبی جاودانه شده، بیشتر به دلیل ماجرای شگفتانگیز کشتی اِندورنس است که سال ۱۹۱۵ در میان یخهای جنوبگان گرفتار و سرانجام خرد شد. با وجود نابودی کامل کشتی، شکلتون توانست پس از ماهها سرگردانی در یخها، جان تمام ۲۷ همراه خود را نجات دهد.
اما کمتر کسی میداند آخرین فصل زندگی کاشف نامدار جنوبگان با کشتی دیگری به نام کوئست رقم خورد که اکنون، بیش از یک قرن بعد، دوباره خبرساز شده است.
شکلتون پس از بازگشت از سفر اندورنس، با مشکلات مالی سنگینی روبهرو شد. جنگ جهانی اول نیز برنامههای او را برای انجام مأموریتهای تازه متوقف کرده بود. بااینحال، رؤیای بازگشت به مناطق قطبی هرگز او را رها نکرد. او قصد داشت سفری علمی به اقیانوس منجمد شمالی و دریای بوفورت در شمال آلاسکا انجام دهد. هزینه این سفر را دوست قدیمیاش، جان کویلیِر روئت تأمین کرد.
شکلتون برای مأموریت خود یک کشتی شکار نهنگ ساخت نروژ به نام فوکا ۱ را خرید. همسرش، امیلی، نام کشتی را به کوئست تغییر داد. اما برنامه سفر خیلی زود تغییر کرد. دولت کانادا حمایت مالی خود را پس گرفت و مقصد مأموریت دوباره به جنوبگان تغییر یافت. به همین دلیل، کوئست پیش از حرکت بهطور اساسی بازسازی شد.
کشتی کوئست ابتدا برای سفر به اقیانوس منجمد شمالی آماده شده بود، اما تغییر برنامهها آن را راهی آخرین اکتشاف شکلتون در جنوبگان کرد
نوشته ارزتکنیکا، کوئست در زمان خود یکی از مجهزترین شناورهای اکتشافی به شمار میرفت. اتاقک فرمان جدید، دیدهبانی مجهز به سیستم گرمایش، دستگاه مخابرات بیسیم، تجهیزات خودکار ثبت مسیر حرکت، سامانه اندازهگیری عمق دریا، مجموعهای پیشرفته از دوربینهای عکاسی و حتی هواپیمایی کوچک به تجهیزات آن افزوده شد.
کوئست در سال ۱۹۲۱ راهی جنوبگان شد، اما شکلتون هرگز به مقصد نرسید. در اواخر دسامبر، زمانی که کشتی هنوز در مسیر خود قرار داشت، او بهشدت بیمار شد. گزارشهای تاریخی نشان میدهد شکلتون که از درد رنج میبرد، برخلاف عادت همیشگیاش در سفرهای دریایی، برای کاهش درد به مصرف الکل روی آورده بود. کشتی چهارم ژانویه ۱۹۲۲ به جزیره جورجیای جنوبی رسید. همان شب شکلتون آخرین یادداشت روزانه خود را نوشت و برای استراحت به کابینش رفت.
بامداد روز بعد، شکلتون از درد شدید قفسه سینه و پشت شکایت کرد. الکساندر مکلین، پزشک کشتی به او توصیه کرد سبک زندگی آرامتری در پیش بگیرد و مصرف الکل را کنار بگذارد. دقایقی بعد شکلتون دچار حمله قلبی شد و در ۴۷ سالگی جان باخت. علت رسمی مرگ، ترومبوز عروق کرونر اعلام شد. پیکر او در همان جزیره و در گورستان گریتویکن به خاک سپرده شد.
مرگ شکلتون عملاً به عصر طلایی اکتشافات جنوبگان پایان داد. این دوران از اواخر قرن نوزدهم آغاز شده بود و کاوشگران بسیاری برای کشف ناشناختهترین مناطق قطب جنوب با یکدیگر رقابت میکردند.
کوئست درطول دهههای بعد چند بار بازسازی شد و در مأموریتهای علمی، سفرهای اکتشافی و عملیات نجات به کار گرفته شد. در جریان جنگ جهانی دوم نیز نیروی دریایی سلطنتی کانادا از این کشتی بهعنوان مینروب و شناور حمل بار سبک استفاده کرد. پس از پایان جنگ، کوئست دوباره به فعالیت تجاری بازگشت و به شکار فوک در آبهای شمال اقیانوس اطلس مشغول شد.
کوئست با وجود مرگ شکلتون، چهار دهه دیگر به مأموریتهای علمی، امدادی و نظامی ادامه داد و سرانجام در سال ۱۹۶۲ در آبهای شمال اقیانوس اطلس غرق شد
کوئست در پنجم مه ۱۹۶۲ رقم خورد؛ زمانی که هنگام شکار فوک، یخهای شناور بدنه آن را سوراخ کردند. آسیب واردشده بسیار شبیه حادثهای بود که دههها قبل کشتی اندورنس را نابود کرده بود. خدمه موفق شدند کشتی را ترک کنند و همه جان سالم به در بردند، اما کوئست برای همیشه در اعماق دریای لابرادور ناپدید شد.
محل دقیق غرقشدن کوئست سالها ناشناخته بود تا اینکه در سال ۲۰۲۴، انجمن سلطنتی جغرافیای کانادا پروژهای برای یافتن آن آغاز کرد. پژوهشگران پیش از عزیمت، دفترچههای ثبت سفر، نقشههای ناوبری و اسناد تاریخی را بارها بررسی کردند تا محدوده احتمالی غرقشدن کشتی را مشخص کنند.
پس از آغاز عملیات، گروه ۲۳ نفره ساعتها با مه غلیظ، شرایط نامساعد دریا و مشکلات فنی تجهیزات روبهرو بود. سرانجام پس از حدود ۱۷ ساعت جستوجو با سونار، تصویری غیرعادی روی نمایشگر ظاهر شد. جان گایگر، مدیرعامل انجمن سلطنتی جغرافیای کانادا، همان لحظه متوجه شد هدف پیدا شده است.
امسال گروهی از پژوهشگران با همکاری مؤسسه اقیانوسشناسی وودز هول بار دیگر به محل کشف لاشه بازگشتند. آنها با استفاده از زیردریایی هدایتپذیر فالکون و زیردریایی پژوهشی آلوین، برای نخستین بار از فاصله نزدیک از کشتی تصویربرداری کردند. این تصاویر نشان میدهد وضعیت کوئست برخلاف امیدهای اولیه، چندان مطلوب نیست.
بررسیهای سونار در سال ۲۰۲۴ این تصور را ایجاد کرده بود که بخش عمده کشتی سالم باقی مانده است؛ اما تصاویر جدید نشان میدهد قسمتهایی از آن در طول دههها آسیب دیدهاند. بخش بزرگی از سمت راست کشتی و قسمت عقب آن زیر تورهای ماهیگیری، طنابها و تجهیزات صید کف دریا گرفتار شده است. سازه اصلی پل فرماندهی نیز تقریباً از بین رفته، هرچند اسکلت آلومینیومی آن هنوز پابرجاست.
آنتوان نورماندن، مدیر پژوهشی مأموریت، در ابتدا از مشاهده این آسیبها ناامید شده بود، اما خیلی زود متوجه شد خود کشتی اکنون به آزمایشگاه علمی تبدیل شده است.
کشتی کوئست که روزی آخرین سفر شکلتون را آغاز کرد، امروز به زیستگاهی برای مرجانها، اسفنجهای دریایی و گونههای در معرض تهدید تبدیل شده است
شاید جالبترین یافته مأموریت، نه وضعیت کشتی، بلکه موجوداتی باشد که اکنون روی آن زندگی میکنند. زیستشناسان دریایی مشاهده کردند سازههای باقیمانده کوئست به بستری مناسب برای رشد انواع مرجانهای نرم، اسفنجها و بیمهرگان دریایی تبدیل شده است. حتی گونههایی که در معرض تهدید قرار دارند، از جمله گرگماهی خالدار، اکنون در اطراف این کشتی زندگی میکنند.
به گفته کرستین مایر-کایزر، زیستشناس مؤسسه وودز هول، لاشه کوئست اکنون بخشی از اکوسیستمی زنده است. او توضیح میدهد که کشتی مانند زیستگاه صخرهای مصنوعی عمل میکند که گونههای مختلف دریایی روی آن مستقر و تکثیر میشوند و سپس به نقاط دیگر گسترش مییابند. به گفته او، حضور این سازه فلزی و چوبی در کف دریا، تنوع زیستی منطقه را افزایش داده و به ایجاد زیستگاهی تازه برای موجودات دریایی کمک کرده است.
پژوهشگران هنوز کار خود را به پایان نرساندهاند. آنها قصد دارند با استفاده از فناوری فوتوگرامتری زیرآبی، هزاران تصویر ثبتشده را به مدل سهبعدی دیجیتالی تبدیل کنند. این مدل امکان بررسی دقیق تمام بخشهای کشتی را بدون دستزدن به آن فراهم میکند و به باستانشناسان امکان میدهد تغییرات آن را در سالهای آینده نیز زیر نظر بگیرند.