پوست کدو تنبل؛ جایگزینی طبیعی و کارآمد برای بستهبندی پلاستیکی
پژوهشگران ژاپنی با استفاده از پوست کدو تنبل که معمولاً دور ریخته میشود، یک مادهی نانویی برای بستهبندی مواد غذایی تولید کردهاند.
به گزارش سایت دیدبان ایران، بشر از دیرباز به دنبال روشهایی برای افزایش ماندگاری مواد غذایی بوده است. این تلاشها از دوران باستان تا امروز ادامه داشته و به تغذیهی جمعیت بیشتر و کاهش ضایعات غذایی کمک کرده است. اما روشهای مدرن، به ویژه بستهبندیهای پلاستیکی، با وجود کارایی بالا، چالشهای زیستمحیطی جدی ایجاد کردهاند. اکنون، تیمی از دانشگاه کیوشو در ژاپن با الهام از طبیعت و با استفاده از پوست کدو تنبل، راهحلی نوین ارائه داده است.
پوست کدو تنبل که حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد وزن این میوه را تشکیل میدهد، معمولاً به عنوان زباله دور ریخته میشود. اما پژوهشگران با فرآوری این پوست، مادهای به نام نقاط کوانتومی کربنی (CQDs) تولید کردند. این ذرات بسیار ریز و سیاهرنگ که از حرارتدادن پوست کدو تحت فشار بالا و سپس خشککردن انجمادی به دست میآیند، پیشتر به عنوان مادهای با خواص مفید برای بستهبندی مواد غذایی شناخته شده بودند.
بستهبندی جدید، اشعهی مضر خورشید را مهار میکند، از رشد میکروب جلوگیری میکند و آنتیاکسیدان مواد غذایی را حفظ میکند
ساینس آلرت، پژوهشگران این نقاط کوانتومی را با الیاف گیاهی و ژلاتین ترکیب کردند تا یک فیلم (لایه) بستهبندی جدید به دست آید. سپس این فیلم را با بستهبندی پلاستیکی معمولی و نبود هیچ بستهبندی، با استفاده از گوجهفرنگی گیلاسی به عنوان مادهی غذایی آزمایشی، مقایسه کردند.
پس از ۲۰ روز، نتایج نشان داد بستهبندی ساختهشده از پوست کدو تنبل در سه شاخص کلیدی عملکرد بهتری نسبت به پلاستیک داشت:
گرچه، پلاستیک همچنان در جلوگیری از اتلاف رطوبت عملکرد بهتری داشت. با وجود این، مزایای زیستمحیطی و ایمنی مادهی جدید، آن را به گزینهای بسیار جذاب تبدیل میکند.
یکی از دغدغههای اصلی دربارهی مواد جدید بستهبندی، ایمنی آنهاست. پژوهشگران تأکید میکنند که این ماده در غلظتهای مورد استفاده، غیرسمی است و ضخامت بسیار نازکی دارد. همچنین، برخلاف بستهبندیهای ضد میکروبی معمولی که از نانوذرات فلزی مانند اکسید روی یا نقره استفاده میکنند، این ماده از مواد آلی ساخته شده و ردپای زیستمحیطی بسیار کمتری دارد. علاوهبراین، قابلیت اسپری شدن آن، امکان استفادهی هدفمند روی نقاط خاص میوهها و سبزیجات را فراهم میکند.
دکتر فومیهیکو تاناکا، دانشمند علوم غذایی از دانشگاه کیوشو، دراینباره میگوید: «آزمایشگاه ما مدتهاست روی افزایش ماندگاری محصولات کشاورزی و در عین حال کاهش وابستگی به پلاستیکهای مبتنی بر نفت متمرکز بوده است. این مادهی جدید گامی مهم در این مسیر است.»
ماده جدید علاوه بر کارایی بالا، مزایای دیگری نیز دارد. نقاط کوانتومی کربنی زیر نور فرابنفش میدرخشند و با تغییر اندازهی ذرات، رنگ آنها تغییر میکند. این ویژگی میتواند در آینده برای ایجاد طرحها و نوشتههای قابلتشخیص روی بستهبندی استفاده شود و جذابیت آن را افزایش دهد.
گرچه این فناوری هنوز در مراحل اولیه است و برای عرضه به بازار آماده نیست، نتایج اولیه بسیار امیدوارکننده است. با توجه به اینکه سالانه حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد از میوهها و سبزیجات برداشتشده به مصرفکننده نمیرسند و پوست کدو تنبل نیز حجم عظیمی از زبالههای غذایی را تشکیل میدهد، این روش میتواند راه حلی مؤثر برای دو مشکل بزرگ: ضایعات غذایی و آلودگی پلاستیکی باشد.
پژوهش در ژورنال Food Research International منتشر شده است.