مرور بزرگترین شکست‌های موشکی در سالی که گذشت از شکست موشک سوخت متان چین تا استارشیپ

در این گزارش، خلاصه‌ای از ۱۲ مورد از به‌یادماندنی‌ترین اتفاقات ناگوار سال ۲۰۲۵ برای پروازهای فضایی آورده شده است.

آتش‌بازی پرواز آزمایشی «استارشیپ»

موشک «استارشیپ»(Starship) شرکت اسپیس‌ایکس که بزرگترین و قوی‌ترین موشک ساخته‌شده تا به امروز است، در سال ۲۰۲۵ پنج بار در پروازهای آزمایشی زیرمداری از تاسیسات «استاربیس»(Starbase) این شرکت در جنوب تگزاس پرتاب شد. سه پرتاب اول کاملاً طبق برنامه پیش نرفتند.

در ۱۶ ژانویه مرحله اول استارشیپ که یک تقویت‌کننده بزرگ به نام «سوپر هوی»(Super Heavy) است، با موفقیت به استاربیس بازگشت و توسط بازوهای چاپستیک برج پرتاب گرفته شد اما مرحله بالایی استارشیپ کمتر از ۱۰ دقیقه پس از پرتاب منفجر شد و بقایای آن بر فراز جزایر تورکس و کایکوس بارید. نتیجه مشابهی در پرواز آزمایشی ۶ مارس رخ داد که دومین پرتاب استارشیپ در سال ۲۰۲۵ و هشتمین پرتاب در کل بود.

نهمین پرواز که در ۲۷ مه انجام گرفت، برای استارشیپ به نوعی یک گام رو به عقب بود زیرا هر دو مرحله آن زودتر از موعد از کار افتادند؛ هرچند فضاپیمای «شیپ»(Ship) مدت زمان بسیار بیشتری نسبت به پروازهای هفتم و هشتم پرواز کرد. چند هفته بعد در ۱۸ ژوئن این برنامه با شکست دیگری روبه‌رو شد. فضاپیمای شیپ که اسپیس‌ایکس برای دهمین پرواز آماده می‌کرد، در یک ایستگاه آزمایشی در استاربیس منفجر شد.

سقوط اولین موشک مداری خصوصی کره جنوبی

استارت‌آپ کره جنوبی «اینواسپیس»(Innospace) امسال نیز تاریخ‌ساز شد و اولین موشک مداری خصوصی این کشور را در ۲۲ دسامبر پرتاب کرد. با وجود این، آن موشک موسوم به «هانبیت-نانو»(Hanbit-Nano) حدود یک دقیقه پس از پرواز دچار نقص فنی شد و به زمین سقوط کرد.

بنابراین، می‌توان گفت که سال ۲۰۲۵ سال سختی برای اولین پرتاب موشک‌ها بود اما این موضوع چندان تعجب‌آور نیست زیرا همیشه به ندرت پیش آمده که یک پرتابگر جدید اولین پرتاب خود را با موفقیت انجام دهد.

شکست اولین موشک مداری ساخت استرالیا

در ۲۹ ژوئیه، شرکت استرالیایی «گیلمور اسپیس»(Gilmour Space) موشک «اریس»(Eris) خود را از «پایگاه فضایی مداری بوون»(Bowen Orbital Spaceport) در ساحل کوئینزلند به فضا پرتاب کرد. این اولین تلاش برای پرتاب مداری یک موشک ساخت استرالیا بود اما اریس خیلی زود به زمین بازگشت و ۱۴ ثانیه پس از پرتاب، از سکو به پهلو سر خورد و به زمین افتاد.

سقوط و آتش‌سوزی اولین پرتاب مداری از خاک اروپا

در ۳۰ مارس، شرکت آلمانی «آیسار ایروسپیس»(Isar Aerospace) موشک «اسپکتروم»(Spectrum) خود را از پایگاه فضایی آندویا در نروژ پرتاب کرد. این اولین پرتاب اسپکتروم و اولین پرواز مداری از خاک اروپا بود اما این پرتاب خیلی دوام نیاورد زیرا موشک ۱۸ ثانیه پس از پرواز دچار نقص فنی شد، به زمین سقوط کرد، منفجر شد و یک گوی آتشین نارنجی‌رنگ را در منظره‌ای زیبا ایجاد کرد.

از کار افتادن موشک ژاپن هنگام پرتاب ماهواره

در ۲۱ دسامبر موشک «H3» ژاپن هنگام پرتاب ماهواره ناوبری «میچیبیکی ۵»(Michibiki 5) با مشکل در مرحله دوم خود روبه‌رو شد. این موشک، میچیبیکی ۵ را به مدار مناسب نرساند و مقامات «آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن»(JAXA) اعلام کردند که ماهواره از دست رفته است.

به نقل از ای‌پی نیوز، «ماساشی اوکادا»(Masashi Okada) از مدیران آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن و مدیر پرتاب، آن زمان طی یک نشست خبری گفت که احتراق موتور مرحله دوم موشک به طور غیرمنتظره‌ای دچار قطع زودهنگام شده است و جدایی بعدی ماهواره از موشک قابل تأیید نیست. همچنین، اوکادا خاطرنشان کرد این که آیا ماهواره به فضا رفته یا به کجا رسیده است، مشخص نیست و آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن در حال بررسی داده‌ها برای تعیین علت این اتفاق و سایر جزئیات است.

شکست پرتاب موشک خصوصی چین

موشک «Ceres-1» شرکت «Galactic Energy» در آتش سوخت. این موشک که در ۹ نوامبر از مرکز پرتاب ماهواره جیوکوان(Jiuquan) در شمال غربی چین پرتاب شد، دو ماهواره تجاری رصد زمین و یک ماهواره ساخت یک دانشگاه چینی را حمل می‌کرد. براساس گزارش رسانه‌ها، سه مرحله اول پرتاب موشک به خوبی انجام شدند اما مرحله چهارم و نهایی آن دچار یک ناهنجاری شد که ماموریت را با شکست روبه‌رو کرد.

شکست موشک سوخت متان چین

موشک دومرحله‌ای «ژوکو-۲»(Zhuque-2) شرکت لنداسپیس در ششمین ماموریت خود که در ۱۴ اوت از مرکز پرتاب ماهواره جیوکوان در شمال غربی چین پرتاب شد، شکست خورد. لنداسپیس، محموله‌های روی موشک را فاش نکرد. این دومین شکست برای ژوکو-۲ بود که موتورهای آن مانند موتور «رپتور»(Raptor) ابرموشک استارشیپ شرکت اسپیس‌ایکس، متان مایع و اکسیژن مایع می‌سوزانند.

ضربه سنگین به شرکت «فایرفلای ایرواسپیس»

موشک «آلفا»(Alpha) شرکت آمریکایی «فایرفلای ایرواسپیس»(Firefly Aerospace) روز ۲۹ آوریل در ششمین ماموریت خود از کالیفرنیا به فضا پرتاب شد و یک موشک را برای شرکت «لاکهید مارتین»(Lockheed Martin) به مدار پایین زمین برد. مرحله بالایی آلفا حدود ۳۲۰ کیلومتر بالا رفت اما به دلیل مشکلی که اندکی پس از جداسازی مرحله پیش آمد، نتوانست به سرعت مداری برسد و محموله از بین رفت.

فایرفلای مشکل را تشخیص داد و شروع به آماده‌سازی برای بازگشت آلفا به پرواز کرد اما در روز ۲۹ سپتامبر با مشکل دیگری روبه‌رو شد. تقویت‌کننده مرحله اول هنگام آزمایش روی پایه منفجر شد. این شرکت مشکل را به بروز خطا در جریان فرآیند ادغام نسبت داد و قصد دارد پرواز بعدی را با مرحله اول متفاوت در اوایل سال ۲۰۲۶ انجام دهد.

شکست موشک هند هنگام پرتاب ماهواره

موشک «PSLV-XL» هند که روز ۱۷ مه از مرکز فضایی «ساتیش داوان»(Satish Dhawan) پرتاب شد، ماهواره رادار رصد زمین «EOS-09» را برای «سازمان تحقیقات فضایی هند»(ISRO) حمل می‌کرد اما EOS-09 به مقصد نرسید زیرا PSLV-XL حدود ۶ دقیقه پس از پرواز در مرحله سوم خود دچار مشکل شد و ماهواره از بین رفت.

به نقل از اسپیس‌نیوز، به نظر می‌رسید که پرتاب تا کمی بیش از ۶ دقیقه پس از پرتاب و در طول احتراق مرحله سوم سوخت جامد موشک طبق برنامه پیش رفت اما بررسی‌های دورسنجی نشان دادند که سرعت موشک رو به کاهش گذاشته و از نمودار برنامه‌ریزی‌شده منحرف شده است. پخش اینترنتی پرتاب توسط «سازمان تحقیقات فضایی هند»(ISRO) چند ثانیه پس از نمایش دورسنجی قطع شد.