کشف نشانه‌های شیمیایی خون در فسیل ۱۱۵ میلیون ساله دایناسور
پژوهشگران در استخوان‌های یک دایناسور گوشت‌خوار که حدود ۱۱۵ میلیون سال پیش در برزیل زندگی می‌کرد، ساختارهای میکروسکوپی شبیه گلبول‌های قرمز و نشانه‌های شیمیایی مرتبط با هموگلوبین پیدا کرده‌اند.
به گزارش سایت دیدبان ایران، پژوهشگران در استخوان‌های یک دایناسور ۱۱۵ میلیون ساله در برزیل، ساختارهای میکروسکوپی شبیه گلبول قرمز و بقایای شیمیایی مرتبط با هموگلوبین پیدا کرده‌اند. این کشف می‌تواند راه تازه‌ای برای مطالعه زیست‌شناسی دایناسورها باز کند، هرچند هنوز همه دانشمندان درباره ماهیت این ساختارها اتفاق نظر ندارند.
گزارش گاردین، این آثار در استخوان‌های پای دایناسوری به نام Aratasaurus museunacionali شناسایی شده‌اند. این دایناسور گوشت‌خوار حدود ۳ متر طول داشت و در دوره کرتاسه، در منطقه‌ای زندگی می‌کرد که امروز شمال‌شرقی برزیل است.
پژوهشگران هنگام بررسی فسیل‌ها، ساختارهای بیضی‌شکلی را در کانال‌های عروقی پیدا کردند. این کانال‌ها در زمان حیات جانور محل عبور رگ‌های خونی بودند. شکل و موقعیت ساختارهای کشف‌شده با گلبول‌های قرمز شباهت داشت.
شواهد شیمیایی از بقایای خون
تیم پژوهشی به سرپرستی کلیتی گریس از دانشگاه کرتین استرالیا، برای بررسی این ساختارها از روش‌های میکروسکوپی، طیف‌سنجی رامان و تحلیل‌های شیمیایی استفاده کرد.
آزمایش‌ها ترکیبات مرتبط با «هِم» را شناسایی کردند. هِم بخش آهن‌دار هموگلوبین است، پروتئینی که اکسیژن را در خون جابه‌جا می‌کند. پژوهشگران همچنین آمینواسیدهای مرتبط با کلاژن، پروتئین ساختاری مهم در استخوان، پیدا کردند.
نتایج این تحقیق در نشریه علمی Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده است. به گفته پژوهشگران، اهمیت کشف در کنار هم قرار گرفتن شواهد شیمیایی و ساختارهای میکروسکوپی در محل اصلی آن‌ها در استخوان است.
چطور ممکن است آثار خون میلیون‌ها سال باقی بمانند؟
پژوهشگران بر این باور هستند که بقایای جانور مدت کوتاهی پس از مرگ، در محیطی کم‌اکسیژن و غنی از اجتماعات میکروبی دفن شده‌اند.
ساختارهای شبیه گلبول قرمز با ماده معدنی هاوسمانیت، نوعی اکسید منگنز، معدنی شده‌اند. محققان احتمال می‌دهند این فرایند به تثبیت ساختارهای میکروسکوپی و حفظ بخشی از ترکیبات شیمیایی آن‌ها کمک کرده باشد.
با این حال، آنچه باقی مانده خون سالم یا سلول‌های زنده نیست. پژوهشگران از آثار معدنی‌شده و ترکیبات شیمیایی تغییرشکل‌یافته صحبت می‌کنند. در این نمونه نیز DNA دایناسور پیدا نشده است.
چرا بعضی دانشمندان تردید دارند؟
مری شوایتزر، دیرینه‌شناس مولکولی دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی که در این تحقیق مشارکت نداشته، شواهد شیمیایی مربوط به هِم و کلاژن را قابل‌توجه می‌داند، اما درباره شناسایی ساختارها به‌عنوان گلبول قرمز تردید دارد.
گلبول‌های قرمز پرندگان و خزندگان برخلاف گلبول‌های قرمز پستانداران، هسته خود را حفظ می‌کنند. این ویژگی معمولاً برآمدگی مشخصی در شکل سلول ایجاد می‌کند. شوایتزر می‌گوید ساختارهای کشف‌شده چنین برآمدگی‌ای ندارند و شکل مقعر آن‌ها با ظاهر مورد انتظار گلبول‌های قرمز جانوران غیرپستاندار مطابقت ندارد. اندازه برخی از این ساختارها نیز از گلبول‌های قرمز معمول این جانوران کوچک‌تر است.
این پژوهش بیش از آنکه به معنای کشف خون سالم یا امکان استخراج DNA دایناسورها باشد، نشان می‌دهد فسیل‌های بسیار قدیمی ممکن است اطلاعات مولکولی بیشتری از آنچه تصور می‌شد حفظ کرده باشند. دانشمندان امیدوارند با بررسی نمونه‌های موجود در موزه‌ها، سرنخ‌های تازه‌ای درباره خون، سوخت‌وساز و زیست‌شناسی جانوران منقرض‌شده پیدا کنند.