رستمی، سخنگوی کمیسیون صنایع مجلس: تراستیها باید رقمی بین ۷ تا ۱۲ میلیارد دلار را به کشور بازگردانند/ بانک مرکزی تأکید دارد که ۸۰ درصد ارز حاصل از صادرات باید به کشور بازگردد
محمد رستمی، سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن مجلس با تأکید بر این که بانک مرکزی و دستگاههای دولتی محکم روی این موضوع ایستادهاند که حتماً باید ۸۰ درصد ارز حاصل از صادرات به کشور بازگردد، به دیدهبان ایران گفت: عددهای مختلفی درباره میزان عدم بازگشت ارز توسط تراستیها مطرح شده است و گفته میشود که بین ۷ تا ۱۲ میلیارد دلار باید توسط تراستیها به کشور بازگردد. البته در جلساتی که با مسئولان دولتی داشتهایم، گفتهاند که فرآیند بازگشت ارز توسط تراستیها در حال طی شدن است و اینطور نیست که تمام این مبلغ، در خارج از کشور رسوب کرده باشد و قرار نباشد که به کشور بازگردد.
دیدهبان ایران؛ در هفتههای اخیر، گزارشهایی درباره بازنگرداندن بخش قابل توجهی از ارز حاصل از صادرات نفت توسط برخی تراستیها، به موضوعی جنجالی در فضای اقتصادی و رسانهای کشور تبدیل شده است که البته با توجه به تمرکز خبری روی مسائل مربوط به اعتراضات، مذاکرات و احتمال وقوع جنگ، این موضوع با وجود اهمیت بالای آن، در سایه دیگر خبرها قرار گرفته است. این در حالی است که برخی رسانهها و نمایندگان مجلس اخیراً رقمهایی میلیارد دلاری را درباره عدم بازگشت ارز حاصل از فروش نفت توسط تراستیها اعلام کردهاند و تأکید دارند که بخشی از مشکل کمبود منابع ارزی که کشورمان در ماههای اخیر به آن دچار شده و افزایش شدید قیمت دلار را به همراه داشته، ناشی از بازنگرداندن بهموقع ارز توسط تراستیها است؛ آن هم در شرایطی که نوسانات ارزی اخیر نقش مهمی در افزایش افسارگسیخته قیمت کالاهای اساسی در چند هفته گذشته داشته و یکی از مهمترین عوامل بروز اعتراضات اخیر نیز گرانیهای کمسابقه کنونی است.
تراستیها به اشخاص حقیقی یا حقوقی واسطهای گفته میشود که در شرایط تحریمهای مالی، بانکی و نفتی، وظیفه نقلوانتقال وجوه حاصل از فروش نفت ایران به سایر کشورها را به نمایندگی از نهادهای رسمی ایرانی برعهده دارند. در واقع، بهدلیل محدودیت دسترسی ایران به شبکه بانکی بینالمللی و همچنین به دلیل این که کشورمان بر اثر تحریمهای نفتی نمیتواند نفت را از طریق نفتکشهای رسمی خود بفروشد، بخشی از درآمدهای ارزی کشور به حسابهایی که در خارج از کشور توسط تراستیها ایجاد شده است، واریز میشود و با سازوکارهایی که تحت عنوان «دور زدن تحریمها» شناخته میشود، این وجوه به ایران بازگردانده میشود. اگرچه این سازوکارها امکان تداوم فروش نفت را در شرایط موسوم به «فشار حداکثری» برای ایران فراهم کرده، اما به دلیل نبود شفافیت کافی، این فرآیند ریسکهای حقوقی، مالی و نظارتی زیادی را به همراه داشته است؛ به نحوی که نه فقط در چند هفته گذشته، بلکه در تمام سالهای اخیر که ایران تحت تحریمهای شدید قرار داشته، بهویژه از زمانی که تحریمهای نفتی تشدید شده، خبرهایی درباره بازنگرداندن ارز یا تأخیر در بازگرداندن ارز توسط تراستیها منتشر شده است.
در همین زمینه، اکبر رنجبرزاده، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس روز ۱۶ بهمن در مصاحبهای به عدم بازگشت منابع ارزی حاصل از فروش نفت پرداخت و گفت: «شرکتهای تراستی و برخی صرافیها در مجموع حدود ۷ میلیارد دلار از وجوه نفتی را طی یک سال گذشته به کشور تحویل ندادهاند.» به گفته او، این موضوع باید بهعنوان یک مسأله مهم ملی مورد رسیدگی فوری دولت و قوه قضاییه قرار گیرد، زیرا حبس منابع ارزی توسط تراستیها، در ایجاد اختلالات اخیر در بازار ارز نقش داشته است. رنجبرزاده همچنین با تأکید بر لزوم برخورد قاطع تراستیهایی که ارز حاصل از صادرات نفت را بازنگرداندهاند، خواستار شناسایی عوامل پشتپرده و پیگیری حقوقی سریع برای بازگرداندن این منابع ارزی شد و اعلام کرد: «دستگاههای نظارتی و امنیتی باید در کوتاهترین زمان ممکن نسبت به وصول این وجوه اقدام کنند.» او همچنین به وجود ابهام در نحوه انتخاب تراستیها نیز اشاره کرد و تأکید داشت که احتمال دریافت «سیگنالهای داخلی» برای تأخیر در بازگرداندن منابع ارزی و حتی فرضیه نفوذ نیز باید مورد بررسی قرار گیرد.
درباره عدم بازگشت ارز حاصل از صادرات نفت توسط تراستیها، پیگیریهای مجلس از دولت و سایر دستگاههای ذیربط در این زمینه، نقش نهادهای امنیتی و نظارتی در پیگیری بازگشت منابع ارزی کشور و ارتباط بین مسأله تحریمها با سوءاستفاده تراستیها از ارزهای نفتی، دیدهبان ایران با محمد رستمی، سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن و نماینده نیشابور در مجلس شورای اسلامی گفتوگو کرده است.
مشروح گفتوگوی محمد رستمی، نماینده مجلس دوازدهم با دیده بان ایران را در ادامه میخوانید.
ارزهای در اختیار تراستیها جزو مطالبات جاری است که در حال بازگشت به کشور است
محمد رستمی، سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن مجلس درباره میزان بدهی تراستی ها به دیده بان ایران گفت: موضوع عدم بازگشت بخشی از ارز حاصل از فروش نفت توسط تراستیها، مسأله بسیار مهمی است که ذهن بخش مهمی از افکار عمومی را به خود مشغول کرده است. این مسأله شبیه به موضوع فیلترشکنفروشها است که هنوز هم برای مردم جای سؤال است که این افراد چه کسانی هستند و چقدر عایدشان میشود؟ در موضوع تراستیها هم جای سؤال است که اینها دقیقاً چه افرادی هستند و چه مبلغی توسط آنها بازگشت داده نشده است.
نماینده نیشابور در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: عددهای مختلفی درباره میزان عدم بازگشت ارز توسط تراستیها مطرح شده است و گفته میشود که بین ۷ تا ۱۲ میلیارد دلار باید توسط تراستیها به کشور بازگردد. البته در جلساتی که با مسئولان دولتی داشتهایم، گفتهاند که فرآیند بازگشت ارز توسط تراستیها در حال طی شدن است و اینطور نیست که تمام این مبلغ، در خارج از کشور رسوب کرده باشد و قرار نباشد که به کشور بازگردد. این مسأله تقریباً مثل موضوع مطالبات جاری است که در امور اقتصادی مطرح میشود. این اصطلاح در شرکتها وجود دارد که برخی مطالبات، مطالبات جاری و برخی مطالبات، مطالبات سنواتی است. عدم بازگشت ارز توسط تراستیها نیز هنوز به مطالبات سنواتی تبدیل نشده و جزو مطالبات جاری است که در حال بازگشت به کشور است.
وی در ادامه تأکید کرد: مجلس نسبت به موضوع عدم بازگشت بخشی از ارز حاصل از صادرات توسط تراستیها حساس است. نمایندگان محترم توجه دارند که اگر مبالغی که بازگشت آن توسط تراستیها با تأخیر مواجه شده است، هرچه زودتر به کشور بازگردد، به بهبود شرایط ایجادشده بر اثر کمبود منابع ارزی کمک خواهد کرد. بنابراین مجلس بهصورت جدی در حال پیگیری این موضوع از دولت است، البته این پیگیری با همراهی و همکاری دستگاههای مربوطه انجام میشود تا نتیجهبخش باشد.
تراستیها مکلفند که ارز حاصل از صادرات نفت را به کشور برگردانند
رستمی در پاسخ به این پرسش که آیا امکان دارد که تراستیها نتوانند ارز حاصل از صادرات نفت را بازگردانند یا به گونهای نظارت میشود که این افراد حتماً مکلف باشد که این ارزها را به کشور بازگردانند، به دیده بان ایران گفت: مسئولان وزارت نفت در جلساتی که با نمایندگان مجلس دارند، اینطور میگویند که فرآیندهایی تعریف شده است که تراستیها موظف باشند که ارز حاصل از صادرات نفت را به کشور بازگردانند و اینطور نیست که این افراد اگر بخواهند، بتوانند این منابع را به کشور بازنگردانند. ارز حاصل از صادرات نفت جزو اموال عمومی کشورمان به حساب میآید و تراستیها هم برای دستگاههای مربوطه شناختهشده هستند و در فضای کنونی تحریمها، به فروش نفت کشور کمک میکنند و حتماً موظفند که ارزهای حاصل را به کشور بازگردانند.
این نماینده مجلس دوازدهم یادآور شد: اگر این مسأله شفاف شود که تراستیها دقیقاً چه کسانی هستند، این افراد توسط دشمن شناسایی میشوند و در فروش نفت کشورمان اختلال ایجاد میشود. از آن طرف هم مردم تمایل دارند که بدانند این افراد چه کسانی هستند و مبالغی که دست آنها است، چه مقدار است. در چنین شرایطی، باید حالت بهینه را پیدا کنیم؛ یعنی هم به مجموعه دستگاههای دولتی اعتماد کنیم تا کار خود را انجام دهند و از آن طرف، دستگاههای نظارتی نیز باید نظارت کنند تا پول فروش نفت که بخشی از بیتالمال است، دچار حیف و میل نشود.
وی با تأکید بر نقش نهادهای امنیتی در اعمال نظارت بر تراستیها، گفت: قاعدتاً دستگاههای امنیتی و نظارتی ما که بر فرآیندهای اقتصادی کشور نظارت میکنند، به چنین موضوعاتی توجه دارند و روند بازگشت ارز حاصل از فروش نفت توسط تراستیها را پیگیری میکنند.
نباید همه مسائل اقتصادی کشور را به تحریمهای ظالمانه گره بزنیم
رستمی در پاسخ به این سؤال که تأخیر در بازگشت حاصل از صادرات که هم توسط تراستیهای فعال در حوزه فروش نفت رخ داده است و هم بعضاً در فرآیند بازگشت ارز حاصل از صادرات محصولات پتروشیمی مشاهده میشود، چه تأثیری بر کمبود منابع ارزی کشور دارد، به دیده بان ایران گفت: اکنون دستگاههای دولتی از جمله بانک مرکزی تأکید دارند که ۸۰ درصد ارز حاصل از صادرات باید به کشور بازگردد و اگر شرکتهای فعال در این زمینه، به این دستور تکمین نکنند، در فرآیندهای مالی و بانکی خود با مشکل مواجه خواهند شد. این مسأله نشان میدهد که بانک مرکزی و دستگاههای دولتی محکم روی این موضوع ایستادهاند که حتماً باید ۸۰ درصد ارز حاصل از صادرات به کشور بازگردد.
سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن مجلس در پاسخ به پرسش دیگری درباره نقش تحریمها بر شکلگیری پدیده تراستیها نیز به دیده بان ایران گفت: نباید همه مسائل اقتصادی کشور را به بحث تحریمهای ظالمانه گره زد. تحریم عاملی است که در اقتصاد کشورمان وجود دارد و طبیعتاً باعث ایجاد دردسر هم میشود؛ یعنی کسی که کار صادرات و واردات انجام میدهد، حتماً دچار دردسرهای مربوط به تحریم میشود. اما اینطور نیست که اگر مثلاً فردا تحریم برداشته شود، ناگهان همهچیز در اقتصاد ما اصطلاحاً «گل و بلبل» شود. اصلاح شرایط اقتصادی کشور چه در وضعیت تحریمی و چه در وضعیت بدون تحریم، به اراده مدیران و دستگاههای اجرایی ما مرتبط است و اگر میخواهیم که شرایط اقتصادی کشورمان بهبود پیدا کند، نیاز به یک روحیه جهادی در مدیران داریم که بتوانند با کار مضاعف، برنامهریزی دقیق و پیگیری جدی، مسائل را حل کنند.
وی در پایان تصریح کرد: این تفکر که همه مسائل کشور را به تحریمها گره بزنیم، اشتباه است. پیشرفتهای امروز ما در حوزههایی مثل ساخت موشک، تولید ماهواره، فناوری نانو و ... در شرایط تحریمها به دست آمده است. این در حالی است که مثلاً در بخشهایی مثل تولید خودرو در دوره تحریمها دستاورد مطلوبی کسب نکردهایم، آن هم در شرایطی که حوزهای مثل موشکی بسیار حساستر از صنعت خودرو است. این مثال نشان میدهد که اگر کار جهادی با برنامهریزی دقیق و با نگاه به داخل انجام شود، میتوانیم بر تحریمها فائق بیایم.
منبع: دیدهبان ایران