دانشمندان درمانی بالقوه برای هپاتیت B مزمن پیدا کردند

نتایج مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد دارویی به نام بپیروویرسن (Bepirovirsen) توانسته است در حدود یک‌پنجم بیماران مبتلا به هپاتیت B مزمن، ویروس را به سطحی برساند که دیگر در بدن قابل شناسایی نباشد. این موفقیت در شرایطی به دست آمده است که دانشمندان سال‌ها در جست‌وجوی راهی برای کنترل کامل این بیماری بوده‌اند.

هپاتیت B نوعی بیماری ویروسی است که کبد را هدف قرار می‌دهد و از طریق تماس با مایعات بدن، از جمله خون و مایع منی، منتقل می‌شود. بیشتر افرادی که به این ویروس آلوده می‌شوند، به‌ویژه اگر در بزرگسالی مبتلا شوند، پس از مدتی آن را از بدن خود پاک می‌کنند و بهبود می‌یابند. اما در برخی افراد، ویروس در بدن باقی می‌ماند و به عفونت مزمن تبدیل می‌شود.

عفونت مزمن هپاتیت B می‌تواند به مرور زمان به آسیب شدید کبد، سیروز، نارسایی کبد و سرطان کبد منجر شود. به همین دلیل این بیماری همچنان یکی از مهم‌ترین علل بیماری‌های کبدی در جهان به شمار می‌رود.

گرچه واکسن هپاتیت B از دهه‌ها پیش در دسترس قرار دارد و نقش مهمی در کاهش موارد جدید ابتلا ایفا کرده، این بیماری همچنان چالش بزرگی سلامت عمومی در جهان محسوب می‌شود. براساس برآوردهای سازمان جهانی بهداشت، حدود ۲۴۰ میلیون نفر در سراسر جهان با عفونت مزمن هپاتیت B زندگی می‌کنند. بسیاری از این بیماران برای کنترل بیماری به مصرف طولانی‌مدت داروهای ضدویروسی نیاز دارند، اما درمان‌های موجود معمولاً قادر به حذف کامل ویروس از بدن نیستند. در نتیجه خطر بروز سرطان کبد همچنان باقی می‌ماند و بیماران نیازمند پیگیری و مراقبت مداوم هستند.

داروی جدید بپیروویرسن با رویکردی متفاوت عمل می‌کند. این دارو که توسط شرکت آیونیس فارماسوتیکالز و شرکت گلاکسواسمیت‌کلاین ساخته شده است، از تکثیر ویروس جلوگیری می‌کند و هم‌زمان به سیستم ایمنی بدن فرصت می‌دهد تا سلول‌های آلوده را بهتر مورد شناسایی و هدف‌گیری قرار دهند. بپیروویرسن به صورت تزریق هفتگی تجویز می‌شود.

نیویورک‌تایمز، کارآزمایی بالینی درمان در قالب دو مطالعه ۲۴ هفته‌ای انجام شد که پژوهشگران چینی هدایت آن را بر عهده داشتند. در مجموع بیش از ۱۸۳۸ بیمار از ۲۹ کشور در آسیا، اروپا، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی در این مطالعات شرکت کردند. پژوهشگران گزارش دادند که حدود ۲۰ درصد از بیمارانی که بپیروویرسن دریافت کرده بودند، به «درمان عملکردی» دست یافتند.

درمان عملکردی به این معنا نیست که تمام آثار ویروس برای همیشه از بدن حذف شده است؛ بلکه به این معناست که ویروس به سطحی رسیده که دیگر با آزمایش‌های رایج قابل شناسایی نیست و فعالیت بیماری متوقف شده است. این وضعیت بسیار مطلوب‌تر از شرایط فعلی بسیاری از بیماران است که باید سال‌ها دارو مصرف کنند تا ویروس تحت کنترل باقی بماند.

در برخی مبتلایان به هپاتیت B، ویروس در بدن باقی می‌ماند و به عفونت مزمن تبدیل می‌شود

۴۸ هفته پس از پایان درمان، هیچ نشانه‌ای از ویروس در بدن حدود یک پنجم از دریافت‌کنندگان دارو مشاهده نشد. در مقابل، هیچ‌یک از افرادی که دارونما دریافت کرده بودند به چنین نتیجه‌ای نرسیدند.

آنا اس. لاک، معاون پژوهش‌های بالینی دانشکده پزشکی دانشگاه میشیگان و مدیر بخش هپاتولوژی بالینی این دانشگاه، در سرمقاله‌ای که همراه پژوهش منتشر شد، نتایج را «چشمگیر» توصیف کرد و نوشت که این یافته‌ها «نمایانگر گامی بزرگ رو به جلو» هستند.

البته پژوهشگران تأکید می‌کنند که نتایج فعلی همه بیماران مبتلا به هپاتیت B را در بر نمی‌گیرد. برخی گروه‌ها ازجمله افراد مبتلا به سیروز کبدی، بیماران مبتلا به ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) و افرادی که میزان ویروس هپاتیت B در بدنشان بسیار بالا بود، در مطالعات حضور نداشتند. بنابراین هنوز مشخص نیست این دارو در این گروه‌ها چه میزان اثربخشی خواهد داشت.

در‌حال‌حاضر شرکت گلاکسواسمیت‌کلاین برای دریافت مجوز عرضه دارو درخواست خود را به سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) ارائه کرده است. انتظار می‌رود این نهاد تا ۲۶ اکتبر درباره صدور مجوز تصمیم‌گیری کند.

اگر داروی جدید تأیید شود، می‌تواند نخستین درمانی باشد که برای بخشی از بیماران مبتلا به هپاتیت B مزمن، امکان دستیابی به درمان عملکردی پایدار را فراهم می‌کند؛ هدفی که سال‌ها یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های پژوهشگران حوزه بیماری‌های کبدی بوده است.

پژوهش در ژورنال New England Journal of Medicine منتشر شده است.