بحران خاموش سلامت مردان؛ سطح تستوسترون در ۵۰ سال گذشته نصف شده است

گاردین، نتایج پژوهش جدیدی که در نشست سالانه انجمن اروپایی تولیدمثل انسان و جنین‌شناسی ارائه شده است، نشان می‌دهد میانگین سطح تستوسترون تام مردان بین سال‌های ۱۹۷۲ تا ۲۰۱۹ حدود ۵۴ درصد کاهش یافته است. به بیان دیگر، سطح این هورمون مهم به طور متوسط سالانه بیش از یک درصد افت کرده؛ روندی که پژوهشگران آن را بسیار پایدار و دور از احتمال خطا یا نوسانات آماری می‌دانند.

یافته‌ها فرضیه کاهش تدریجی باروری مردان را بیش از پیش تقویت می‌کند.. پیش‌تر نیز مطالعات متعددی از کاهش تعداد اسپرم مردان درطول دهه‌های اخیر خبر داده بودند و اکنون افت چشمگیر تستوسترون نیز به این نگرانی‌ها افزوده شده است.

مهم‌ترین هورمون جنسی مردانه است، اما وظایف آن بسیار فراتر از تنظیم میل جنسی است. این هورمون نقش اساسی در تولید اسپرم، حفظ توده عضلانی، استحکام استخوان‌ها، تنظیم سوخت‌وساز بدن، حفظ سطح انرژی و حتی خلق‌وخو دارد. به همین دلیل کاهش آن می‌تواند بر جنبه‌های مختلف سلامت جسمی و روانی مردان اثر بگذارد.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که کاهش تستوسترون همیشه به معنای ابتلا به بیماری نیست، اما افت گسترده آن در سطح جمعیت می‌تواند زنگ خطری درباره وضعیت کلی سلامت مردان باشد.

به گفته پژوهشگران، افزایش شیوع چاقی و دیابت احتمالاً مهم‌ترین علت کاهش سطح تستوسترون است. در افراد چاق، بافت چربی مقدار بیشتری از تستوسترون را به هورمون استروژن تبدیل می‌کند و همین موضوع باعث افت سطح تستوسترون در خون می‌شود. همچنین سندرم متابولیک و اختلالات مرتبط با آن نیز می‌توانند تولید طبیعی این هورمون را مختل کنند.

برآورد پژوهشگران نشان می‌دهد شاید بین یک‌چهارم تا نیمی از کاهش مشاهده‌شده را بتوان با افزایش چاقی و بیماری‌های متابولیک توضیح داد.

با وجود نقش پررنگ چاقی، پژوهشگران احتمال می‌دهند عوامل دیگری نیز در این روند دخیل باشند. از جمله این عوامل می‌توان به مواد شیمیایی مختل‌کننده سیستم غدد درون‌ریز اشاره کرد که در برخی پلاستیک‌ها، ظروف، لوازم آرایشی، شوینده‌ها، آفت‌کش‌ها و بسیاری از محصولات روزمره یافت می‌شوند. این ترکیبات می‌توانند عملکرد طبیعی هورمون‌های بدن را بر هم بزنند.

گرمایش جهانی، افزایش دمای محیط و سایر تغییرات زیست‌محیطی نیز از دیگر عواملی هستند که دانشمندان احتمال می‌دهند در کاهش سلامت باروری مردان نقش داشته باشند، هرچند تاکنون شواهد علمی قطعی برای اثبات این ارتباط به دست نیامده است.

گفتنی است مطالعه از نوع فراتحلیل بوده است؛ یعنی پژوهشگران نتایج چندین مطالعه مستقل را با یکدیگر ترکیب کردند تا به تصویری دقیق‌تر برسند. آن‌ها داده‌های ۶ مطالعه طولی را که درطول چند دهه سطح تستوسترون مردان را اندازه‌گیری کرده بودند، کنار هم قرار دادند. در مجموع اطلاعات ۱۱۸هزار و ۵۹۳ مرد از چندین کشور بررسی شد.

چاقی و دیابت مهم‌ترین عوامل شناخته‌شده کاهش تستوسترون هستند

نکته قابل توجه این بود که هر ۶ مطالعه، بدون استثنا، کاهش سطح تستوسترون را گزارش کرده بودند. پس از ترکیب داده‌ها مشخص شد میزان افت کلی این هورمون به حدود ۵۴ درصد می‌رسد و حتی شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد سرعت این کاهش از حدود سال ۲۰۰۰ بیشتر شده است.

گرچه بسیاری از متخصصان نتایج را جدی می‌دانند، برخی معتقدند هنوز نمی‌توان نقش عوامل محیطی را قطعی دانست. به گفته آن‌ها، چاقی و دیابت به تنهایی می‌توانند بخش بزرگی یا حتی تمام این کاهش را توضیح دهند و برای متهم کردن مواد شیمیایی یا تغییرات اقلیمی به مطالعات دقیق‌تر نیاز است.بااین‌حال، گروه پژوهشی تأکید می‌کند که حتی در نبود شواهد قطعی نیز باید اصل احتیاط را رعایت کرد و تلاش بیشتری برای کاهش تماس مردم با مواد شیمیایی بالقوه خطرناک انجام داد.

هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها درباره کاهش تستوسترون، تبلیغ مکمل‌ها و درمان‌های هورمونی در شبکه‌های اجتماعی نیز رو به افزایش است. متخصصان نسبت به این موضوع هشدار می‌دهند و یادآور می‌شوند که مصرف تستوسترون بدون تجویز پزشک نه‌تنها راه‌حل مناسبی نیست، بلکه می‌تواند تولید طبیعی اسپرم را متوقف کند و درنتیجه باروری مردان را کاهش دهد. به همین دلیل، پایین بودن تستوسترون باید فقط پس از بررسی کامل پزشکی درمان شود و استفاده خودسرانه از مکمل‌های هورمونی می‌تواند پیامدهای جدی به همراه داشته باشد.