فیاضی، نماینده مجلس: تحقیق و تفحص مجلس از سازمان مدارس و مراکز غیردولتی آموزش و پرورش کلید میخورد/دخالت معاون وزیر آموزش و پرورش در انتخابات هیئترئیسه مجلس و یک کمیسیون خاص/ معمولا با تخلفات مدارس بزرگ غیردولتی و رانتی برخورد نمیشود
فیاضی، عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس دوازدهم در گفت و گو با دیده بان ایران از تحقیق و تفحص مجلس از سازمان مدارس و مراکز غیردولتی آموزش و پرورش خبر داد و به دیده بان ایران گفت: معاون وزیر آموزش و پرورش در انتخابات هیئترئیسه مجلس و یک کمیسیون خاص دخالت می کند. سیاری از مدارس غیردولتی به دلیل وجود رانتهای خاص هر شهریهای که دلشان بخواهد میگیرند. دخالت مستقیم رئیس سازمان مدارس غیردولتی در انتخابات شورای مؤسسان و عملکردهای نابهجا و مشکوک علت تحقیق و تفحص است. برخی از مدارس غیردولتی به جایی وصل هستند و قدرتنمایی میکنند
دیده بان ایران؛ پریسا هاشمی: مدارس غیردولتی زمانی شروع به فعالیت کردند که برخی از مسئولان معتقد بودند مدارس دولتی برای فرزندانشان کیفیت لازم را ندارد. آنها به جای ارتقا کیفیت مدارس دولتی، برای راحتی فرزندانشان مدارس غیردولتی را تاسیس کردند که این مدارس به سرعت گسترش یافت و قرار بود به توسعه آموزش منجر شود، اما پس از گذشت مدتی این مدارس به صورت لجام گسیختهای شهریه دریافت کردند. دریافت شهریههای سرسامآور، سفرهای خارجی لاکچری، منوی غذاهای گرانقیمت و... در مدارس غیردولتی سالهاست که مورد توجه و انتقاد جامعه قرار گرفته است. اما سازمان مدارس غیردولتی در مقابل این موضوعات سکوت کرده و نه تنها درجهبندی کیفی این مدارس را اعلام نمیکند بلکه قدمی برای ساماندهی و برخورد با مدارس متخلف هم برنداشته است. آنطور که برخی از نمایندگان مجلس میگویند، اطلاعرسانیهای انجام نشده باعث شده که وزارت آموزش و پرورش به ویژه سازمان مدارس و مراکز غیردولتی به تاریکخانه و زمینهسازی برای فساد تبدیل شود.
تعطیلی مدارس در جنگ هم شهریهها را کاهش نداد
در جنگ 40 روزه و تعطیلی مدارس؛ آموزش را به سوی استفاده از بسترهای مجازی کشاند و کلاسها غیرحضوری شدند. این تصمیمی بود برای حفظ امنیت دانشآموزان که به به یکی از چالشبرانگیزترین اتفاقات بین برخی از خانواده و مدارس غیردولتی تبدیل شده است. پروندهای وزارت آموزش و پرورش حاضر نیست به هیچ عنوان دربرابر آن پاسخگو باشد حتی به مجلس. همین پاسخگو نبودن وزارت آموزش و پرورش به ویژه سازمان مدارس غیردولتی، مجلس را اجبارا به سمت تحقیق و تفحص از این سازمان سوق داده است.
شهریههای قابل توجهی جهت خدماتی که مدارس غیردولتی در ابتدای سال تحصیلی بابت هزینههای جانبی از جمله سرویس ایابوذهاب، برنامههای فوقبرنامه، فعالیتهای فرهنگی، اردوها، خدمات رفاهی و بخشی از هزینههای جاری مدرسه، دریافت کردند. اما به دلیل تعطیلی مدارس این خدمات ارائه نشد با این حال برخی از این مراکز آموزشی مبالغ دریافتی را پس نداده و با استناد به دلایل واهی از پذیرش مسئولیت شانه خالی کردند.
در هفتههای پس از پایان بحران، شمار قابل توجهی از والدین با طرح گلایههای خود در فضای مجازی، رسانهها و مراجعات حضوری به نهادهای مسئول، خواستار تعیین تکلیف هزینههایی شدند و از فشار مضاعفی که به آنها تحمیل شده شکایت کردند. مجلس به این مهم ورود پیدا کرده و حالا به این نتیجه رسیده که به دلیل پاسخگو نبودن سازمان مدارس غیردولتی، از این سازمان تحقیق و تفحص به عمل آورد و با بررسی دقیق عملکرد مدارس غیردولتی، ضمن صیانت از حقوق دانشآموزان و خانوادهها، معیارهای مشخص و الزامآوری برای نحوه دریافت، مصرف و در صورت لزوم بازپرداخت هزینههای آموزشی و خدماتی تدوین و اجرا کنند.
دیدهبان ایران درباره تحقیق و تفحص از سازمان مدارس غیردولتی، فعالیت مدارس غیردولتی و مداخلات سیاسی سازمان مدارس غیردولتی با عبدالوحید فیاضی، نماینده نور و محمودآباد و عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس دوازدهم به گفتوگو پرداخته است.
مشروح گفتوگوی دیدهبان ایران با عبدالوحید فیاضی، نماینده مجلس دوازدهم را در زیر میخوانید:
اخذ شهریههای رفاهیات در زمان غیرحضوری شدن مدارس اجحاف است
او درباره علت تحقیق و تفحص از سازمان مدارس غیردولتی، تاکید کرد: «وضعیت نابسامانی در سازمان مدارس غیردولتی وزارت آموزش و پرورش وجود دارد و از جهات مختلف موجب اعتراض مردم شده است. یکی از نمونههای این است که در شرایط جنگی با وجود آنکه بسیاری از مدارس درست عمل کردند، اما در بسیاری از موارد مردم اعتراض داشتند که چرا باید شهریهها برای کلاسها غیرحضوری و رفاهیات حضوری پرداخت شود؟ این اجحاف مسلم در حق مردم است.»
اعتراض نمایندگان به شهریههای کلان و عملکرد لجام گسیختگی برخی از مدارس
فیاضی با اشاره به شهریههای کلانی که برخی مدارس میگیرند و مورد اعتراض تمام نمایندگان مجلس در سالهای مختلف بوده، افزود: «این اعتراض هنوز هم وجود دارد چرا که برخی از مدارس واقعاً بسیار لجامگسیخته عمل میکنند. وقتی این اعتراض را با وزارت آموزش و پرورش مطرح میکنیم، پاسخ میدهند: «ما شورای نظارت داریم و شورای نظارت مدارس را درجهبندی میکند.» درست است که این درجهبندی انجام میشود اما این درجهبندی چگونه اعلام میشود؟ مردم از کجا بفهمند که یک مدرسه درجه چند است و شهریه آن چقدر است؟ این موضوع به هیچ وجه شفافسازی نشده است.»
استفاده برخی از مدارس غیردولتی از رانتهای خاص
این عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس دوازدهم گفت: «بسیاری از مدارس با استفاده از رانتهای خاص هر نوع شهریهای که میخواهند از خانوادهها دریافت میکنند. در حال حاضر والدین برای ثبتنامها هم با مشکلات عدیدهای مواجه هستند. بسیاری از مدارس غیردولتی برگزاری آزمونهایی که قانونی هم نیست، به نوعی تبلیغ مطلوبیت و محبوبیت برای خود میکنند تا بتوانند شهریههای کلانی را به مردم تحمیل کنند. مردم میگویند: «این مدرسه آنقدر خوب است که آزمون میگیرد. پس ارزش دارد هر شهریهای برایش بپردازیم.» به همین دلیل تصمیم گرفتیم که در مجلس این مشکلات جدی را زیر ذرهبین قرار دهیم.»
پشت واکنشها سیاسی پنهان میشونداز سوالات نمایندگان ایمن بمانند
او با اشاره به اینکه مسئله مهم این است که سازمان مدارس غیردولتی توجهی به این موضوعات ندارد، بیان کرد: «ما دائما درباره لزوم شفافسازی موضوع مربوط به شهریه و فعالیتها و کنشهای مالی حوزه سازمان غیردولتی تذکر میدهیم، اما تاکنون گزارش شفافی به کمیسیون ارائه نشده است و همیشه سعی کردهاند که از کنار این سؤالات به نوعی عبور کنند. با استفاده از رانتهایی که به هر حال در بعضی جاها وجود دارد، شاهدیم که این موضوع با کنش و واکنشهای سیاسی هم همراه میشود. در حقیقت با فضا همراه میشوند تا از هرگونه پاسخگویی به سؤالات نمایندگان ایمن میشوند. بنابراین، تفحص از سازمان مدارس غیردولتی به دنبال اعتراضات مردمی است.»
تحقیق و تفحص را با جدیت پیگیری میکنیم
فیاضی با اشاره به دخالت مستقیم رئیس سازمان مدارس غیردولتی در انتخابات برخی از مجامع، به دیده بان ایران گفت: این دخالت در برخی از مجامع مانند شورای مؤسسان، عملکردهای نابهجا و مشکوک به سؤالاتی مطرح شده، اینها جزو مسائلی است که سازمان مدارس غیردولتی را از نگاه مجلس و بسیاری از نمایندگان مستوجب تحقیق و تفحص دانست. ما نمایندگان قطعاً این تحقیق و تفحص را پیگیری میکنیم و با جدیت هم ادامه میدهیم و وزیر آموزش و پرورش باید نسبت به این موضوع پاسخگو باشد.»
آزمون ورودی مدارس غیرقانونی است
او در پاسخ به این سوال که آیا آزمونهای ورودی مدارس غیرقانونی است؟ گفت: «بله، این اقدامات را برای بازارگرمی انجام میدهند. نمیگویم که واقعاً این درست است یا غلط، اما مواردی وجود دارد که الان خانواده در این مدارس ثبتنام میکند، در حالی که فرزند آنها قرار است پنج سال بعد به کلاس اول برود. یا این مدرسه واقعا اینقدر قوی و عجیبی است که باید خروجی آن را ببینیم، یا احتمالاً جزو مدارسی است که با هوچیگری و تبلیغات خودش را مطرح میکند. یعنی چطور میشود هنوز بچهای به دنیا نیامده، خانواده او را در مدرسه ثبتنام کند؟ ما این موارد را هم در کشور دیدهایم.»
این عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس دوازدهم افزود: «این مدارس تبلیغات فوقالعادهای میکنند و آزمونهای سخت پیش پای دانشآموزان میگذارند و میگویند شما قبول نشدید. اما با یک شهریه بسیار کلان و غیرمعقول دانشآموزان را ثبتنام میکنند.»
معاون وزیر حاضر نیست با تخلفات برخورد کند
فیاضی با بیان اینکه اینجا نظارتی کافی در این حوزه وجود ندارد، گفت: «نظارت در سازمان مدارس غیردولتی بسیار پایین و ضعیف است و گاهی اوقات یک نوع بده و بستان هم ایجاد میشود. اینکه چطور میشود یک مدرسه در شهر تهران یا در مراکز استانها تخلفات بسیار زیادی داشته باشد اما سازمان مدارس غیردولتی و معاون وزیر حاضر نباشد با آنها برخورد کند و یا برخوردهای آنها بسیار سطحی باشد. این برخوردها هم بعضاً با برخی مدارس کوچکتر است اما با مدارس بزرگ و آنهایی که از رانتهایی در طول سالهای مختلف استفاده کردهاند، معمولاً برخوردی نمیشود.»
مدارس غیردولتی رانتی به حرف وزیر هم گوش نمیکنند
او درباره رانتهایی که مدارس از آن استفاده میکند؛ تاکید کرد: «برخی از مدارس دانشآموزان را ثبتنام نمیکنند. حتی اگر از سوی آموزش و پرورش هم با آنها تماس بگیرند باز هم دانشآموزان را ثبتنام نمیکنند. بعد مشخص میشود که واقعاً به جایی وصل هستند که اینقدر قدرتنمایی میکنند و برای ثبتنام قانونی یک دانشآموز مقاومت میکنند و حتی گاهی اوقات حرف وزیر آموزش و پرورش را هم گوش نمیکنند. ما مدارسی داریم که دارای چنین ویژگیهای خاصی هستند و آنها را جزو مدارس برخوردار از رانت و قدرت، چیز دیگری نمیتوان تلقی کرد.»
این نماینده مجلس، افزود: «سازمان مدارس غیردولتی چه سیاستی برای مهار رفتارهای غیرمنطقی اینگونه مدارس به کار بسته است؟ این مدارس متعلق به مردم هستند. درست است که مؤسسان این مدارس بخش خصوصی هستند، اما متعلق به این کشور هستند و باید به فرزندان این کشور خدمت آموزشی ارائه دهند، آن هم با دریافت شهریه قانونی که برای آنها تعیین شده است. اما کدامیک از این مدارس غیردولتی شهریه قانونی اعمال میکنند؟ به هر بهانهای مبلغی روی شهریه میگذارند.»
شهریههای غیرمتعارف از دست ما هم در رفته است
فیاضی بار دیگر تاکید کرد: «در شرایط جنگی که دانشآموزان مدرسه نمیروند و کلاسها به صورت مجازی برگزار شده، چرا این مدارس شهریه را تمام و کمال را گرفتهاند؟ مدرسه حضوری با غیرحضوری از نظر هزینه، زمین تا آسمان تفاوت دارد. چطور برخی از مدارس غیردولتی چگونه هزینه حضوری میگیرند، اما آموزش غیرحضوری میدهند؟ اینها سؤالهایی است که سازمان مدارس غیردولتی باید به آنها پاسخ دهد.»
این عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس دوازدهم درباره مبلغ شهریهها تاکید کرد: «شهریهها از دست ما در رفته است و به بیش از میلیارد میرسد. شهریههای غیرمتعارف فراوان بوده؛ از ۲۰۰، ۳۰۰ و ۴۰۰ میلیون شروع میشود به بالا. قطعاً در موضوع طرح تحقیق و تفحص به این مسئله توجه خواهد شد.»
سفرهای خارجی مدارس غیردولتی زیاد شده است
او درباره سفرهای خارجی گرانقیمت و میلیاردی مدارس غیردولتی، گفت: «سفرهای مدارس غیردولتی، از نظر هزینه مشکلی ندارند. از نظر مجوز قانونی هم بستگی به مجوزهایی وزارت آموزش و پرورش دارد. به خاطر ندارم که طبق آییننامههای وزارت آموزش و پرورش، اردوهای علمی خارج از کشور غیرقانونی باشد، ممکن است غیرقانونی باشد، مگر در چارچوب دستورالعملهایی که وجود دارد. گرچه آنها ممکن است بگویند که ما برای گردشهای علمی، خارج از کشور را با هزینه خود میبریم و مدیریت میکنیم، اما اگر با آییننامههای اردویی و علمی - آموزشی وزارت آموزش و پرورش همخوانی نداشته باشد، کار غیرقانونی است که البته زیاد هم اتفاق میافتد و گاهی اوقات حاشیههای فراوانی هم دارد.»
حاکمیت تبارسالاری و وصل بودن به جایی باعث عدم تغییر مدیران شده
فیاضی در پاسخ به این سوال که سازمان مدارس غیردولتی سالهای بسیاری تحت سیطره تعداد خاصی قرار دارد که با تغییر دولت و وزیر تغییر نمیکنند، آیا موضوع سیاسی پشت پرده است یا منافعی برای وزرا دارد؟ تاکید کرد: «این موضوع در کشور وجود دارد و مصداق آن هم سازمان مدارس غیردولتی است. عدم تغییر و اینکه مثلاً گاهی اوقات در دولت قبلی و بعدی جزو پیشرانها میشوند، میشود که آنها به جایی وصل هستند. دلیل این اتصال هم وجود نگاه تبارسالاری است. من نگاه تبارسالاری را واقعاً نفی نمیکنم و به طور جدی وجود دارد. نگاه منفعتسالاری هم وجود دارد. یعنی تبارسالاری و منفعتسالاری هر دو دست به دست هم دادهاند و تبدیل شدهاند به یک شرایط ثابت در مدیریت، در یک موضوع اقتصادی، که نتیجه آن را ما در قالب نارضایتیهای مردمی، خانوادهها و دانشآموزان مشاهده میکنیم.»
چرا عدهای سازمان مدارس غیردولتی را رها نمیکنند؟
او افزود: «به هر حال، سازمان مدارس غیردولتی یک سازمان اقتصادی هم هست. ما وقتی با معاونت آموزشی یا فرض کنید معاونت پرورشی و جاهای دیگر صحبت میکنیم، آنها آموزشی یا پرورشی محض هستند و چندان با ابعاد اقتصادی سروکار ندارند. اما وجه غالب سازمان مدارس غیردولتی اقتصادی است. بنابراین، اینکه چرا یک عدهای سازمان مدارس غیردولتی را رها نمیکنند، سؤالی است که باید در کنکاشها و تحقیق و تفحص نمایندگان به آن دستیافت.»
باید بدهبستانهای اقتصادی بررسی شود
این نماینده مجلس در پاسخ به این سوال که مراودات مالی بین مدارس غیردولتی با مدیران سازمان مدارس غیردولتی هم وجود دارد؟ گفت: «ما درصدد زدن اتهام به کسی نیستیم، اما واقعیت این است که بالاخره حساسیتی ایجاد میشود که چرا یک سازمان غیردولتی گسترده که بخش عظیمی از دانشآموزان کشور را تحت پوشش دارد، میزان پاسخگویی بسیار پایینی در برابر نمایندگان دارد. وجود بدهبستانهای اقتصادی هم پس از بررسیهای لازم مشخص شود. اما واقعیت این است که در گذشته مجوزهای مدارس غیردولتی به سختی صادر میشد، اما شرایط تغییر کرده و سختگیری نمیشود و معمولاً مجوزها صادر میشود. اما موضوع اصلی این است که میزان شهریهبندی و آن تعیین درجهبندی مدارس مبهم است.»
باید رتبهبندیهای مدارس غیردولتی شفافسازی شود
فیاضی درجهبندیها با یک مثال تشریح کرد: «هتلها درجهبندی دارند که در قالب ستارهبندی برای همه مشخص شده است. مردم با توجه به ستارههای یک هتل تصمیم میگیرند که در کدام هتل اقامت داشته باشند. اما مردم چطور باید از درجه یک مدرسه مطلع شوند؟ میزان شهریه مدارس باید براساس درجهای باشد که شورای نظارت به مدارس داده است. این موضوع به مردم اطلاعرسانی نشده است. به دلیل فراوانی مدارس و عدم اطلاعرسانی، مردم نمیتوانند بررسی لازم را پیش از ثبتنام داشته باشند و بدانند که چه شهریهای باید بپردازند. این نوعی هرجومرج است که برای مشخص شدن میزان شهریه مانع ایجاد میکند. از سوی دیگر هر مدرسهای میتواند ادعا کند که درجه بسیار بالایی دارد و شهریه کلانی دریافت کند. وزارت آموزش و پرورش باید در نظارتهای خود برای شفافسازی بیشتر و اطمینان خاطر مردم و خانوادهها، این موارد را به صورت کاملا شفاف اعلام کنند. شفافسازی همیشه مانع رانتخواری میشود. شفافسازی همیشه مانع منفعتطلبی و اجحاف اقتصادی در حق مردم میشود.»
دخالت معاون وزیر در انتخابات شورای موسسان
این عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس دوازدهم در پاسخ به این سوال که کانون شورای مؤسسان از چه نظر اهمیت دارد و چرا یک معاون وزیر باید در انتخابات آن به نوعی دخالت داشته باشد، طراحیهایی انجام دهد تا این انتخابات را مهندسی کند؟ گفت: «شورای مؤسسان، متشکل از مؤسسانی است که از استانها رأیگیری میشوند و نمایندگانشان در سطح کشور، به عنوان شورای مؤسسان کشور انتخاب میشوند. شورای موسسان بخش خصوصی است و طبیعتاً باید از نظر بسیاری از سیاستهایی که در قانون پیشبینی شده خودشان را اداره کنند. متأسفانه، بر اساس گزارشهایی که من دارم، در این کار دخالت و سفارش شده است. حتی من اخیرا متوجه شدم که در انتخابات هیئترئیسه و یک کمیسیون خاص در مجلس، از سوی همین معاونت یا معاونتهای دیگر وزارت آموزش و پرورش دخالت میشود.»
دخالت رئیس سازمان مدارس غیردولتی در انتخاب رئیس کمیسیون آموزش
او با اشاره به اینکه رسما برای تعیین یک فرد در انتخابات داخلی مجلس دخالت میکنند، تاکید کرد: «این به معنای یک نوع ارتباط ناسالم است که احتمالاً اگر پشت صحنه آن شکافته شود، اطلاعات بهتر و بیشتری هم به دست میآید. قطعاً باید مبارزه علیه این منافذ فساد ادامه پیدا کند تا شفافسازی منجر به سالمسازی محیط سازمان مدارس غیردولتی شود.»
احتمال دارد که وزیر برای اصلاح امور تعهد دهد
این نماینده مجلس در پاسخ به این سوال که وقتی معاون وزیر در هیئترئیسه و روسا و اعضای کمیسیونها دخالت کنند، نگران نیستید که این تحقیق و تفحص در مجلس، بهویژه در کمیسیون آموزش رأی نیاورد؟ گفت: «من نگران نیستم، برای اینکه نمایندگان عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات عمدتاً افراد فرهیخته و متعهدی هستند که قطعا به این موضوع توجه دارند. بنابراین ما با طیب خاطر این تحقیق و تفحص را پیش میبریم. از این جهت جای نگرانی نیست.»
فیاضی در پاسخ به این سوال که اگر این تحقیق و تفحص با نتیجه خاصی روبهرو شود، احتمال دارد استیضاح وزیر آموزش و پرورش وجود دارد؟ گفت: «کارکرد بخشهای مختلف یک وزارتخانه میتواند در ابقا یا برکناری وزیر مؤثر باشد. در وزارت آموزش و پرورش، یکی از مسئلهدارترین بخشها همین بخشها سازمان مدارس غیردولتی است. البته موضوعاتی هم بخشهای دیگر وجود دارد که در زمان مناسب به آنها میپردازم. چنانچه به این نتیجه برسیم که در این حوزه دچار مشکل است، برابر قانون و مطابق آنچه آییننامه داخلی پیشبینی کرده اقدام میکنیم. اما ممکن است وزیر آموزش و پرورش برای اصلاح این حوزه اقدام کند و برای این اصلاح به مجلس و کمیسیون تعهد دهد، طبیعتاً در زمان رأیگیری اثرگذار است.»
منبع: سایت دیده بان ایران