کدام کشورها بیشترین منابع آب را دارند؟/ مونتهنگرو صدرنشین برداشت آب شد/ رتبه ایران چند است؟
فراوانی منابع آب شیرین و میزان استفاده از آب، دو واقعیت متفاوت را درباره وضعیت آبی کشورها نشان میدهند بهطوریکه برخی کشورها با وجود منابع فراوان، برداشت بالایی دارند و برخی دیگر با منابع محدود، مصرف بیشتری را تجربه میکنند.
بررسی دادههای سازمان Our World in Data و استاتیستا از منابع آب شیرین تجدیدپذیر و میزان برداشت آب به ازای هر نفر نشان میدهد کشورهایی که از بیشترین منابع آب برخوردارند، همیشه بیشترین میزان آب را برداشت نمیکنند.
ایسلند با ۱۵.۷ میلیون فوت مکعب آب شیرین تجدیدپذیر به ازای هر نفر در سال، در رتبه نخست جهان از نظر سرانه منابع آب شیرین قرار دارد. این میزان تقریبا ۵۰ برابر سطح سرانه منابع آب شیرین در آمریکاست. پس از ایسلند، گویان با ۱۰.۴ میلیون فوت مکعب و سورینام با ۵.۶ میلیون فوت مکعب در رتبههای دوم و سوم قرار دارند.
بوتان با ۳.۵ میلیون فوت مکعب، پاپوآ گینه نو با ۲.۸ میلیون، کانادا با ۲.۶ میلیون، نروژ با ۲.۵ میلیون، گابن با ۲.۴ میلیون، نیوزیلند با ۲.۳ میلیون و جزایر سلیمان با دو میلیون فوت مکعب آب شیرین به ازای هر نفر، دیگر کشورهای حاضر در جمع ۱۰ کشور نخست هستند. پرو، شیلی، کلمبیا، بلیز و لیبریا نیز در رتبههای بعدی قرار دارند.
بسیاری از کشورهای صدر این فهرست، جمعیت نسبتا کمی دارند و از رودخانهها، دریاچهها، بارندگی فراوان یا سامانههای یخچالی گسترده برخوردارند.
برزیل نمونهای از تاثیر جمعیت بر رتبهبندی سرانه است. این کشور با وجود برخورداری از منابع عظیم آب شیرین، از نظر منابع آب تجدیدپذیر به ازای هر نفر در رتبه ۲۴ قرار دارد و سرانه منابع آن ۹۵۱ هزار فوت مکعب است.
آمریکا با ۲۹۷ هزار فوت مکعب آب شیرین تجدیدپذیر به ازای هر نفر، در رتبه ۵۴ جهان قرار دارد، اما زمانی که میزان برداشت آب بررسی میشود، جایگاه این کشور بهطور چشمگیری تغییر میکند و آمریکا در رتبه ششم جهان قرار میگیرد.
مونتهنگرو در صدر برداشت آب
رتبهبندی کشورها بر اساس سرانه برداشت آب شیرین کاملا متفاوت است. مونتهنگرو با ۱۲۷ هزار فوت مکعب به ازای هر نفر در رتبه نخست قرار دارد و پس از آن ترکمنستان با ۸۵ هزار فوت مکعب و گویان با ۶۲ هزار فوت مکعب قرار گرفتهاند.
شیلی با ۵۹ هزار فوت مکعب و اروگوئه با ۴۷ هزار فوت مکعب در رتبههای چهارم و پنجم هستند. پس از آنها آمریکا با ۴۶ هزار فوت مکعب در رتبه ششم قرار دارد. ازبکستان و جمهوری آذربایجان هر دو با ۴۵ هزار فوت مکعب، قزاقستان با ۴۴ هزار، مقدونیه شمالی با ۴۲ هزار، قرقیزستان با ۳۹ هزار و ارمنستان با ۳۸ هزار فوت مکعب، در رتبههای بعدی قرار دارند.
ایران با برداشت سالانه ۳۷ هزار فوت مکعب آب به ازای هر نفر، در رتبه سیزدهم جهان قرار دارد.
پس از ایران نیز سورینام با ۳۵ هزار و لائوس با ۳۴ هزار فوت مکعب در رتبههای چهاردهم و پانزدهم هستند.
در مورد آمریکا، رتبه بالای این کشور در برداشت آب ارتباط چندانی با میزان آبی که از شیرهای آب منازل خارج میشود ندارد، بلکه بیشتر به سامانههای پشتیبان زندگی روزمره مربوط است. مزارع آمریکا بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ بهطور میانگین روزانه ۱۰۵ میلیارد گالن آب برای آبیاری محصولات کشاورزی و نیروگاهها نیز روزانه ۸۳ میلیارد گالن آب شیرین برداشت کردند.
با این حال، برداشت آب با مصرف آب یکسان نیست. نیروگاهها بخش عمده آبی را که برداشت میکنند دوباره به چرخه آب بازمیگردانند، در حالی که سهم بسیار بیشتری از آب مورد استفاده در آبیاری کشاورزی مصرف میشود.
منابع آب فراوان، تضمینی برای امنیت آبی نیستند
جغرافیا نقش مهمی در تعیین میزان آب تجدیدپذیر در دسترس کشورها دارد اما کشاورزی، صنعت، تولید انرژی و جمعیت نیز میزان برداشت آب را تعیین میکنند.
این تفاوت با رشد شهرها، توسعه کشاورزی، گسترش مراکز داده، فعالیت کارخانهها و افزایش نیاز سامانههای تولید انرژی به آب اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا همه این بخشها ممکن است در مناطق یکسان برای دسترسی به منابع آب با یکدیگر رقابت کنند.
بر اساس گزارش وبسایت ویژوال کپیتالیست، در نتیجه، حتی کشورهای برخوردار از منابع آبی فراوان نیز ممکن است در مناطق خاصی با فشار بر منابع آب مواجه شوند. در مقابل، در کشورهای خشکتر، حتی افزایش نسبتا اندک تقاضا برای آب میتواند فشار قابلتوجهی بر منابع محدود موجود وارد کند.