سقوط تولدها و خیز سالمندی؛ جمعیت ایران در خطر
کاهش شدید موالید در کنار سرعت بالای سالمندی، ترکیب جمعیتی ایران را به سمت یک بحران ساختاری سوق داده است.
به گزارش سایت دیدبان ایران؛ موضوع سالمندی فقط مسئله‌ای مربوط به گذشته نیست. کاهش تعداد تولدها از یک سو و افزایش سهم سالمندان به تدریج ترکیب جمعیتی کشور را تغییر داده و ضرورت برنامه‌ریزی برای سال‌های پیش‌رو را افزایش داده است.
مجید فولادیان رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با اشاره به روند کاهش موالید و افزایش جمعیت سالمند در ایران، سالمندی را ابربحران ایران در آینده نزدیک توصیف کرد.
وی با اشاره به روند کاهش موالید در کشور گفت: از سال 1390 تا 1404 با کاهش موالید مواجه بوده‌ایم و تعداد موالید از حدود 900 هزار تولد به حدود 800 هزار یا کمتر در سال جاری رسیده است که نشان‌دهنده بحران جدی در حوزه موالید و کاهش جمعیت کودکان است.
فولادیان با بیان اینکه سهم جمعیت سالمند در ایران با سرعت قابل توجهی در حال افزایش است، افزود: از سال 1390 تاکنون سهم جمعیت سالمندان 54 درصد افزایش داشته و این روند با سرعت بیشتری در حال تشدید است.
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور همچنین به وضعیت جمعیتی کشورهای منطقه اشاره کرد و گفت: کشورهای همسایه در حال طی کردن مسیری هستند که ایران در دهه 80 طی کرد و جمعیت جوان آنها رو به افزایش است.
تعداد تولدهای سالانه از یک میلیون و 382 هزار و 229 تولد در سال 1390 به حدود 892 هزار و 282 تولد در سال 1404 رسیده است. در مقابل، سهم جمعیت 60 ساله و بیشتر از 8.2 درصد در سال 1390 به 12.6 درصد در سال 1404 افزایش یافته است. این تغییر تنها به افزایش تعداد سالمندان محدود نمی‌شود نمودارهای جمعیتی ارائه‌شده در این نشست از تغییر تدریجی ساختار سنی کشور حکایت داردبه‌طوری که سهم کودکان صفر تا 14 سال نیز از 25.3 درصد در سال 1384 به 15.8 درصد در سال 1404 کاهش یافته است.
هشدار درباره ابربحران سالمندی
مجید فولادیان رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با اشاره به همین روند جمعیتی، سالمندی را ابربحران ایران در آینده نزدیک توصیف کرد و گفت: از سال 1390 تا 1404 با کاهش موالید مواجه بوده‌ایم و تعداد موالید از حدود 900 هزار تولد به حدود 800 هزار یا کمتر در سال جاری رسیده است که نشان‌دهنده بحران جدی در حوزه موالید و کاهش جمعیت کودکان است.
وی در نشست راهبردی توسعه مشارکت خیرین در حوزه سلامت و رفاه سالمندان افزود: سهم جمعیت سالمند در ایران با سرعتی عجیب در حال افزایش است و از سال 1390 تاکنون سهم جمعیت سالمندان 54 درصد افزایش داشته است و این وضعیت با سرعت بیشتری رو به وخامت می‌رود.
فولادیان با اشاره به وضعیت کشورهای منطقه اظهار کرد: کشورهای همسایه در حال طی کردن مسیری هستند که ما در دهه 80 طی کردیم و جمعیت جوان آنها رو به افزایش است.
تغییر جمعیت فقط افزایش سالمندان نیست
بررسی روندهای جمعیتی نشان می‌دهد مسئله پیشروی ایران صرفاً افزایش تعداد سالمندان نیست بلکه همزمان با افزایش جمعیت سالمند، سهم کودکان نیز کاهش یافته و همین موضوع ساختار سنی جامعه را تغییر می‌دهد.
بر اساس برآوردهای ارائه‌شده در این نشست، سهم سالمندان 60 سال و بیشتر در سال‌های آینده همچنان افزایش خواهد یافت و در افق 1429 به حدود 30.4 درصد می‌رسددر حالی که سهم کودکان صفر تا 14 سال به حدود 15.8 درصد کاهش پیدا می‌کند. به این ترتیب در آن مقطع تقریباً از هر سه ایرانی یک نفر سالمند خواهد بود.
در سوی دیگر، خانواده ایرانی نیز در حال تغییر است و از خانواده‌های پرجمعیت و چندنسلی به سمت خانواده‌های کوچک‌تر، کم‌جمعیت، بدون فرزند و در برخی موارد سالمندان تنها حرکت می‌کند. این تغییرات، مسئله مراقبت از سالمندان را نیز از یک موضوع خانوادگی به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل می‌کند.
سالمندی چه هزینه‌ای به کشور تحمیل می‌کند؟
در این شرایط، افزایش جمعیت سالمندان به معنای افزایش نیاز به خدمات سلامت، مراقبت و حمایت اجتماعی است. در ارائه انجام‌شده، افزایش فقر و ناامنی درآمدی سالمندان، فشار بر صندوق‌های بازنشستگی، افزایش تقاضا و هزینه‌های سلامت به‌دلیل بیماری‌های مزمن و چندبیماری، کمبود نیروی انسانی برای مراقبت و بحران مراقبت بلندمدت از جمله چالش‌های پیش‌رو عنوان شده است.
مسکن نامناسب برای سالمندان، شهر و حمل‌ونقل عمومیِ دسترس‌ناپذیر و همچنین کاهش حمایت اجتماعی و افزایش احتمال انزوای سالمندان نیز از دیگر پیامدهایی است که همزمان با تغییر ساختار جمعیتی باید برای آنها برنامه داشت.
در واقع اگر امروز کاهش موالید و افزایش سالمندان تنها به‌عنوان دو عدد در آمارهای جمعیتی دیده شود در سال‌های آینده اثر آن در حوزه‌هایی مانند نظام سلامت، بازنشستگی، مسکن، حمل‌ونقل، مراقبت و حتی ساختار خانواده خود را نشان خواهد داد.
همین تغییرات، ضرورت ورود خیرین و مشارکت اجتماعی در حوزه سالمندی را پررنگ‌تر کرده است. مسئله فقط ساخت یا تجهیز یک مرکز نگهداری سالمندان نیست بلکه با مجموعه‌ای از نیازها از سلامت و مراقبت گرفته تا مسکن، دسترس‌پذیری شهری، کاهش تنهایی و حمایت اجتماعی مواجهیم.
اکنون که روند سالمندشدن جمعیت با سرعت در حال پیشروی است، پرسش اصلی این نیست که ایران سالمند خواهد شد یا نه مسئله این است که زیرساخت‌های کشور با این تغییر جمعیتی همزمان می‌شوند یا بار اصلی این تغییر همچنان بر دوش خانواده‌ها باقی خواهد ماند.
منبع: تسنیم