حاجیدلیگانی، نایبرئیس کمیسیون اصل ۹۰: مجلس به دنبال ارائه طرحی برای حذف تراستیها از مسیر فروش نفت است/ تراستیها برای منافع شخصی خود، مشغول واسطهگری هستند
حسینعلی حاجیدلیگانی، نایبرئیس دوم کمیسیون اصل ۹۰ مجلس با بیان این که تراستیها بین ایران و کشورهای خریدار نفت ما واسطهگری میکنند و طبیعی است که برای کسب منافع شخصی خود، مشغول این واسطهگری هستند، به دیدهبان ایران گفت: نمایندگان مجلس به دنبال ارائه طرحی هستند که براساس آن بتوان واسطههایی را که تحت عنوان تراستی در فرآیند فروش نفت نقشآفرینی میکنند، حذف کرد. البته طبیعتاً راه دشواری را در این زمینه در مقابل خود داریم، زیرا تراستیها بهخاطر منافعی که دارند، شاید موانعی را ایجاد کنند، اما در مجلس عزم جدی در این خصوص وجود دارد و راهکارهایی هم در این باره مطرح شده است که میتواند بهنوعی به نتیجه هم برسد.
دیدهبان ایران؛ محمدحسین خودکار: در حالی که تمرکز فضای خبری کشور طی هفتههای گذشته بر موضوعاتی چون اعتراضات، مذاکرات و تهدیدات نظامی آمریکا بوده، در هفتههای اخیر انتشار گزارشهایی درباره بازنگشتن بخشی از ارز حاصل از صادرات نفت توسط برخی تراستیها به یکی از مباحث مهم اما کمتردیدهشده در حوزه رسانهای کشور تبدیل شده است. برخی رسانهها و نمایندگان مجلس از ارقام چند میلیارد دلاری در این زمینه سخن گفتهاند و معتقدند حبس این منابع ارزی، در تشدید کمبود ارز و جهش اخیر نرخ دلار در کشور نقش داشته است؛ وضعیتی که به افزایش شدید قیمت کالاهای اساسی دامن زده و به یکی از عوامل تشدید فشار معیشتی بر مردم و بروز اعتراضات اخیر تبدیل شده است.
تراستیها در ساختار اقتصادی دوران تحریم، بهعنوان واسطههایی عمل میکنند که وظیفه انتقال درآمدهای نفتی ایران از مسیرهای غیررسمی را برعهده دارند؛ به نحوی که به دلیل محدودیت دسترسی ایران به نظام بانکی بینالمللی و محدودیتهای فروش رسمی نفت، بخشی از وجوه حاصل از صادرات نفت به حسابهایی در خارج از کشور واریز میشود و از طریق سازوکارهای غیرمتعارف توسط تراستیها به کشور بازگردانده میشود. هرچند این روش، امکان تداوم صادرات نفت ایران را در شرایط تحریم فراهم کرده، اما بهدلیل سطح پایین شفافیت، همواره با ریسکهای نظارتی، حقوقی و مالی همراه بوده و در سالهای اخیر نیز بارها گزارشهایی از تأخیر یا عدم بازگشت کامل منابع ارزی در این سازوکار منتشر شده است.
در این میان، برخی نمایندگان مجلس ابعاد مالی این موضوع را قابل توجه ارزیابی کردهاند. اکبر رنجبرزاده، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس اخیراً اعلام کرده است که «شرکتهای تراستی و برخی صرافیها طی یک سال گذشته حدود ۷ میلیارد دلار از منابع حاصل از فروش نفت را به کشور بازنگرداندهاند.» او این موضوع را یک مسأله مهم ملی دانسته و بر ضرورت ورود فوری دولت و دستگاه قضایی برای شناسایی عوامل، پیگیری حقوقی و بازگرداندن منابع تأکید کرده است. ابهام در نحوه انتخاب تراستیها و احتمال وجود عوامل داخلی مؤثر در بروز تأخیر در بازگشت ارز و احتمال وجود مسأله نفوذ در این زمینه، از دیگر محورهای مطرحشده از سوی این نماینده مجلس درباره موضوع تراستیها بوده است.
همچنین اخیراً حجتالاسلام غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضاییه نیز از ورود دستگاه قضا به پروندههای مرتبط با بازگشت ارزهای حاصل از صادرات خبر داده و اعلام کرده است که «رسیدگی به موارد مختلف از جمله صادرکنندگانی که ارز را بازنگرداندهاند، سوءاستفاده از کارتهای بازرگانی اجارهای و پروندههای مرتبط با تراستیها در دستور کار قوه قضاییه قرار دارد.» به گفته او، علاوه بر اشخاص و شرکتهای دخیل، دستگاهها و مسئولانی که در صدور مجوزها یا فراهمسازی بستر این معاملات نقش داشتهاند نیز باید پاسخگو باشند. اژهای با اشاره به شرایط محدودیت منابع ارزی، تأکید کرده است که پیگیری بازگشت وجوه نفتی و برخورد با عوامل مرتبط، با همکاری بانک مرکزی، وزارت اقتصاد و سایر نهادهای ذیربط دنبال خواهد شد.
در همین حال اخیراً محمد رستمی، سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن مجلس در گفتوگو با دیدهبان ایران با اشاره به وجود برآوردهای متفاوت از میزان ارز بازنگشته توسط تراستیها، اعلام کرده است که «عددهای متفاوتی بین ۷ تا ۱۲ میلیارد دلار در این زمینه مطرح میشود.» البته به گفته او، طبق توضیحات ارائهشده از سوی مسئولان دولتی در جلسات مشترک با نمایندگان مجلس، فرآیند بازگشت این منابع ارزی در جریان است و اینطور نیست که تمام مبالغ یادشده بهصورت کامل در خارج از کشور رسوب کرده باشد. رستمی با تشبیه این وضعیت به مفهوم «مطالبات جاری» در نظام مالی، تأکید دارد که «تأخیرهای موجود هنوز به مطالبات سنواتی تبدیل نشده است و بخش قابل توجهی از منابع در مسیر بازگشت قرار دارد.»
در همین راستا درباره عدم بازگشت ارز حاصل از صادرات نفت توسط تراستیها، پیگیریهای مجلس از دولت و سایر دستگاههای ذیربط در این زمینه، نحوه پیگیری این موضوع توسط دستگاههای قضایی و امنیتی و ارتباط بین مسأله تحریمها با سوءاستفاده تراستیها از ارزهای نفتی، دیدهبان ایران با حسینعلی حاجیدلیگانی، نایبرئیس دوم کمیسیون اصل ۹۰ و نماینده شاهینشهر در مجلس شورای اسلامی گفتوگو کرده است.
مشروح گفتوگوی حسینعلی حاجیدلیگانی، نماینده مجلس دوازدهم با دیدهبان ایران را در ادامه میخوانید.
باید راهکارهای مناسبی را بهعنوان مسیر جایگزین تراستیها تعیین کنیم
حسینعلی حاجیدلیگانی، نایبرئیس دوم کمیسیون اصل ۹۰ مجلس درباره تراستی ها به دیدهبان ایران، گفت: نمایندگان مجلس به دنبال ارائه طرحی هستند که براساس آن بتوان واسطههایی را که تحت عنوان تراستی در فرآیند فروش نفت نقشآفرینی میکنند، حذف کرد. البته طبیعتاً راه دشواری را در این زمینه در مقابل خود داریم، زیرا تراستیها بهخاطر منافعی که دارند، شاید موانعی را ایجاد کنند، اما در مجلس عزم جدی در این خصوص وجود دارد و راهکارهایی هم در این باره مطرح شده است که میتواند بهنوعی به نتیجه هم برسد. البته این کار مقداری زمانبر است، اما باید بتوانیم راهکارهای مناسبی را بهعنوان مسیر جایگزین تراستیها تعیین کنیم تا از مشکلاتی که در این زمینه وجود دارد، جلوگیری شود.
این نماینده مجلس دوازدهم درباره رقمهایی که درباره میزان ارز بازنگشته توسط تراستیها در رسانهها اعلام شده است نیز خاطرنشان کرد: عددهایی که درباره میزان ارز بازنگشته توسط تراستیها مطرح میشود، متفاوت است. اما آنچه مشخص است، این که تراستیها بین ایران و کشورهای خریدار نفت ما واسطهگری میکنند و طبیعی است که برای کسب منافع شخصی خود، مشغول این واسطهگری هستند.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا تضمینی وجود دارد که تراستیها، منابع ارزی در اختیار خود را به کشور بازگردانند، گفت: طبیعتاً امکان بازگشت این ارزها به کشور وجود دارد و مانعی در این زمینه وجود ندارد، ولی باید ارادهای جدی توسط مسئولان ذیربط بر این واسطهها اعمال شود که طبیعتاً مسئولان امر در این زمینه در حال اجرا کردن تصمیمات اتخاذشده هستند و مجلس نیز پشتیبان این تصمیمات است.
مسئولان دلسوز کشور به دنبال بازگرداندن منابع ارزی در اختیار تراستیها هستند
نایبرئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس در پاسخ به این پرسش که با توجه به اشاره اخیر رئیس قوه قضاییه به مسأله تراستیها، دستگاههای قضایی و امنیتی چگونه در حال پیگیری بازگشت این منابع ارزی به بیتالمال هستند، عنوان کرد: جزئیات این مسأله قابل بیان در رسانهها نیست. اما بهطور کلی میتوان گفت که این اراده در مسئولان دلسوز کشور وجود دارد که منابع ارزی در اختیار تراستیها را به کشور بازگردانند و راهکارهایی هم در این زمینه وجود دارد و امیدواریم هرچه زودتر اقدامات انجامشده در این زمینه به نتیجه برسد.
حاجیدلیگانی در پایان در پاسخ به این پرسش که وجود تحریمها تا چه حد باعث شکلگیری سوءاستفادههایی نظیر مسأله تراستیها میشود، تأکید کرد: طبیعتاً یکی از نقاطی که آمریکاییها از طریق آن به ایران فشار وارد میکنند، همین مسیر است و آنها از طریق ایجاد محدودیت در فروش نفت ایران، به دنبال تشدید فشارهای اقتصادی بر کشورمان هستند. شکی هم وجود ندارد که افرادی از فضای ایجادشده در این زمینه سوءاستفاده میکنند، ولی ما باید قدرتمندتر از امروز بشویم، البته اکنون هم قدرت داریم، اما باید بیشتر از این قدرت پیدا کنیم تا بتوانیم با قدرت، تحریمها را بیاثر کنیم.
منبع: دیدهبان ایران