هند؛ سازمان مللی در قامت یک کشور/از تنوع فرهنگی تا اقتصاد دیجیتال
میزبانی هند از اجلاس سران بریکس، فرصتی شد تا گروهی از خبرنگاران خارجی این کشور را فراتر از مقصدی گردشگری ببینند. در دهلینو و بمبئی، آنچه بیش از همه جلب توجه میکرد، تلاش برای پیش بردن اقتصاد و فناوری در جامعهای با زبانها، ادیان و فرهنگهای گوناگون بود؛ مسیری که مقایسه آن با چین و نگاه به کشمیر، ابعاد روشنتری پیدا میکند.
به گزارش خبرنگار اعزامی سایت دیدبان ایران وزارت امور خارجه هند همزمان با هجدهمین اجلاس سران بریکس، از خبرنگاران و تولیدکنندگان محتوای بیش از ۳۰ کشور برای آشنایی با ظرفیتهای هند دعوت کرد. این سفر به دعوت و میزبانی وزارت خارجه هند انجام شد و برنامه آن، از نشستهای اقتصادی و فناورانه تا بازدید از جاذبههای گردشگری را دربر میگرفت.
فراتر از تصویر توریستی
هند برای بسیاری از مخاطبان خارجی با رنگ، آیین، سینما و بناهای تاریخی شناخته میشود. اما حضور در برنامههای تخصصی دهلینو و بمبئی نشان داد گردشگری تنها بخشی از روایت این کشور است. اقتصاد هند بر بازار داخلی بزرگ، نیروی انسانی گسترده و بخش رو به رشد خدمات تکیه دارد. صندوق بینالمللی پول رشد اقتصادی هند در سال ۲۰۲۶ را حدود هفت درصد پیشبینی کرده است. در سفر، آنچه بیش از رتبهبندیهای اقتصادی به چشم میآمد، تلاش برای پیوند دادن این ظرفیت انسانی با سرمایهگذاری و فناوری بود.
دو مسیر متفاوت هند و چین
برای پاسخ به این پرسش، مقایسه هند با رقیب اقتصادیاش، چین، راهگشاست. چین با ساختار سیاسی متمرکز و حاکمیت حزب کمونیست، توانسته است با برنامهریزی منسجم، اقتصاد خود را با ضربآهنگی مشخص پیش ببرد و حتی برای بسیاری از ابزارهای فناوری، نمونههای بومی بسازد.
هند اما از نظر ترکیب قومی، زبانی و مذهبی به «سازمان مللی در قامت یک کشور» شباهت دارد. در چنین جامعه متکثری، حفظ همزیستی و پیش بردن توسعه اقتصادی کاری ساده نیست. با این حال، مشاهدات این سفر نشان میداد افرادی با عقاید و شیوههای زندگی متفاوت میتوانند در کنار یکدیگر کار کنند و پیش بروند. به نظر میرسد سیاستمداران هندی و در رأس آنان نارندرا مودی، نخستوزیر این کشور، اقتصاد پویا و گسترش فرصتهای کسبوکار را یکی از راههای تقویت این همزیستی یافتهاند؛ الگویی که در آن، هیچ ایالت یا شهری به سبب دین و عقیده ساکنانش از مسیر توسعه محروم نمانده است.
کشمیر؛ نمونهای برای سنجش توسعه
دره کشمیر، با جمعیتی که بیش از ۹۰ درصد آن مسلماناند، نمونهای مهم در این بحث است. این منطقه در قلمرو هند قرار دارد؛ کشوری که نخستوزیر آن هندو است. با وجود حساسیتهای سیاسی و امنیتی کشمیر، این منطقه به یکی از مقصدهای مهم گردشگری هند تبدیل شده و توسعه گردشگری در آن مورد توجه قرار گرفته است.
در سوی دیگر خط کنترل، بخش تحت اداره پاکستان نیز از جاذبههای طبیعی برخوردار است، اما فقر و ناامنی در آن پررنگتر است و گروههای تروریستی امکان فعالیت و ایجاد پایگاه یافتهاند. مقایسه دو سوی کشمیر این پرسش را پیش میکشد که چرا ظرفیتهای مشابه طبیعی و فرهنگی به مسیرهای متفاوتی در اقتصاد و گردشگری منتهی شدهاند. برای خبرنگاری که به نسبت تنوع اجتماعی و توسعه اقتصادی هند نگاه میکند، کشمیر نمونهای ساده و بیمناقشه نیست؛ اما پرسش مهمی پیش میکشد: آیا تفاوت دین مردم یک منطقه با دین نخستوزیر، بهخودیخود باید مانع سرمایهگذاری و گردشگری شود؟ تجربه رشد گردشگری در قلمرو تحت اداره هند، دستکم چنین رابطه مستقیمی را تأیید نمیکند.
اقتصاد دیجیتال؛ از بورس تا پرداخت روزمره
بخش دیگری از روایت هند در نشستهای اقتصادی این سفر شکل گرفت. گفتوگو درباره بازار سرمایه در بورس بمبئی و آشنایی با شرکت ملی پرداختهای هند نشان داد فناوری مالی دیگر موضوعی حاشیهای در اقتصاد این کشور نیست. سامانه پرداخت یکپارچه «یوپیآی» در اوت ۲۰۲۶ بیش از ۲۴.۵ میلیارد تراکنش ثبت کرد. در کنار آن، برنامه ملی هوش مصنوعی هند با هدف توسعه زیرساخت پردازشی، پژوهش و حمایت از کسبوکارهای نوپا دنبال میشود.
اینجا نیز تفاوت هند و چین معنادار است. چین برای بخش بزرگی از خدمات اینترنتی خود زیستبومی از پلتفرمهای بومی ساخته است؛ هند در کنار ساخت زیرساختهای بومی مانند یوپیآی، خود را به زنجیره جهانی خدمات فناوری پیوند داده است. میتوان این پیوند را چنین تصویر کرد: وقتی سیاتل میخوابد، حیدرآباد بیدار میشود و بخشی از کار شرکتهای فناوری جهان را ادامه میدهد. این تصویر، سهم نیروی متخصص هند در اقتصادی را نشان میدهد که فعالیت آن به مرزهای یک کشور محدود نمیماند.
نسلی که سنت و فناوری را کنار هم نشانده است
پیشرفت اقتصادی زمانی پایدارتر میشود که جامعه نیز بتواند خود را با تغییرات هماهنگ کند. هند، با فرهنگی چند هزار ساله، در زندگی روزمره نمونههای بسیاری از این سازگاری را نشان میدهد. در حالی که بسیاری از کشورها در مواجهه با شبکههایی مانند اینستاگرام، تیکتاک و فیسبوک دچار چالش شدهاند و برخی استفاده از آنها را محدود کردهاند، بسیاری از جوانان هندی از ابزارهای ارتباطی در دسترس برای معرفی کسبوکارها و نشان دادن فرهنگ خود بهره میبرند.
از نگاه خبرنگاران خارجی که حدود ده روز را در میان مردم هند گذراندند، نسل زد یکی از پلهای میان سنت و فناوری است. ممکن است پوشش روزمره برخی جوانان جین و تیشرت باشد و ساری کمتر از گذشته در زندگی روزانه دیده شود، اما احترام به بزرگترها همچنان جایگاه خود را دارد. در کنار جشن کریسمس، آیینهایی مانند گانش و دیوالی نیز با شکوه برگزار میشوند. این بلوغ نسل زد در کشوری که به «هفتاد و دو ملت» معروف است، تنها با وجود نظام آموزشی درست و فراگیر امکانپذیر شده است.
همین ظرفیت همزیستی میان فرهنگها و شیوههای زندگی متفاوت به شرکتهای خارجی برای سرمایهگذاری و اعزام کارشناسان خود اطمینان بیشتری میدهد. حضور خانم هانا مدیر ارشد ایرانی هتل پنجستاره سنتریجس و ادواردو مدیر برزیلی یک مجموعه بندری در بمبئی، نمونهای از این همکاری است. در کشوری با چنین تنوعی، افرادی با پیشینههای گوناگون کنار یکدیگر کار میکنند و در پیشرفت آن سهم دارند.