چرا سوریه و عراق نمیتوانند متحد باشند؟
اکونومیست نوشت: «تلاشهای دیپلماتیک احمد الشرع، رئیسجمهور موقت سوریه، قابل توجه بوده است. او در سازمان ملل با استقبال مواجه شد و در محافل سیاسی غرب نیز حضور یافت. در ماه مه نیز در پاریس مورد استقبال گرم قرار گرفت. با این حال، یکی از همسایگان نزدیک سوریه همچنان نسبت به او سرد و محتاط باقی مانده است.»
به گزارش سایت دیدهبان ایران، اکونومیست نوشت: «تلاشهای دیپلماتیک احمد الشرع، رئیسجمهور موقت سوریه، قابل توجه بوده است. او در سازمان ملل با استقبال مواجه شد و در محافل سیاسی غرب نیز حضور یافت. در ماه مه نیز در پاریس مورد استقبال گرم قرار گرفت. با این حال، یکی از همسایگان نزدیک سوریه همچنان نسبت به او سرد و محتاط باقی مانده است.
در شرایطی دیگر، شاید سوریه و عراق میتوانستند متحدان طبیعی باشند؛ دو کشوری که در کنار رود فرات قرار دارند و دارای جمعیتهای متنوع و شهرهای تاریخیاند. اما در عمل، روابط دو کشور دهههاست که دچار تنش و بیاعتمادی است. حزب بعث که ایدئولوژی سوسیالیستی و ناسیونالیستی عربی داشت، به جای ایجاد پیوند میان دو کشور، شکافها را عمیقتر کرد. در دهه ۱۹۷۰، رژیمهای بعثی رقیب در دمشق و بغداد حاکم بودند و حافظ اسد، صدام حسین و متحدانش را «یک باند» توصیف میکرد، در حالی که صدام نیز سوریه را به خیانت متهم میکرد.
پس از حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳، دولت بشار اسد با تسهیل انتقال جهادگرایان به عراق تلاش کرد آمریکا را در جنگی فرسایشی گرفتار کند. این سابقه همچنان در حافظه سیاسی عراق باقی مانده است.
احمد الشرع نیز بخشی از همین گذشته است. او زمانی علیه نیروهای آمریکایی در عراق جنگیده و پنج سال را در زندانهای این کشور گذرانده است. در عراق که اکثریت جمعیت آن شیعه است و ایران نفوذ قابل توجهی دارد، سابقه حضور او در جریانهای جهادگرا به آسانی بخشیده نمیشود.
ظهور داعش در سال ۲۰۱۴ موجب تقویت گروههای مسلح نزدیک به ایران در عراق شد. بیش از یک دهه بعد، بسیاری از این گروهها همچنان به شدت نسبت به نیروهای مسلح سنی در سوریه بدبین هستند. در سالهای اخیر، نخستوزیر عراق تلاش کرده است گروههای مسلح را به سمت فعالیتهای اقتصادی و عمرانی سوق دهد، اما ظهور الشرع باعث شده برخی از این گروهها بار دیگر نقش خود را بهعنوان مدافعان در برابر تهدیدهای سنی بازتعریف کنند.
در عین حال، نگرانیهایی نیز وجود دارد که سنیهای عراق، که حدود ۴۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل میدهند، ممکن است از تحولات سوریه و قدرتگیری نیروهای همسو الهام بگیرند.
تحولات اخیر نیز بر این نگرانیها افزوده است. نیروهای دولت سوریه بخشهایی از مناطق تحت کنترل نیروهای کرد را بازپس گرفتهاند و همزمان، انتقال هزاران زندانی وابسته به داعش از سوریه به عراق بحثبرانگیز شده است. دولت عراق تأکید کرده این اقدام موقتی است و از خطر فرار آنان جلوگیری میکند.
مقامات عراقی همچنین هشدار دادهاند که شمار قابل توجهی از جنگجویان داعش همچنان در سوریه فعال هستند. در چنین فضایی، بغداد با احتیاط به تحولات دمشق مینگرد و نخستوزیر عراق از معدود رهبران عربی است که هنوز از رئیسجمهور موقت سوریه استقبال رسمی نکرده است. در حال حاضر نیز دیوار امنیتی به طول حدود ۳۵۰ کیلومتر در امتداد مرز دو کشور احداث شده است.
عراق همچنان زخمهای سنگینی از دوران فعالیت جهادگرایان در شهرهایی مانند موصل و فلوجه بر تن دارد. بسیاری از مقامات و نخبگان سیاسی بغداد از استقبال کشورهای غربی از رهبر جدید سوریه ناخشنودند. یک دیپلمات عراقی در این باره گفته است که او فردی قابل اعتماد نیست و در عراق با استقبال مواجه نخواهد شد.»