سیلوسایبین میتواند از بروز یکی از عوارض شایع شیمیدرمانی جلوگیری کند
دانشمندان در مطالعهای پیشبالینی دریافتند سیلوسایبین میتواند از اعصاب در برابر یکی از عوارض شایع و آزاردهندهی شیمیدرمانی محافظت کند.
به گزارش سایت دیدبان ایران، دانشمندان در مطالعهای پیشبالینی دریافتند سیلوسایبین میتواند از اعصاب در برابر یکی از عوارض شایع و آزاردهندهی شیمیدرمانی محافظت کند.
شیمیدرمانی در کنار اثر حیاتیاش در درمان سرطان، میتواند عوارضی ایجاد کند که گاهی مدتها پس از پایان درمان باقی میمانند. یکی از شایعترین آنها آسیب به اعصاب محیطی است؛ مشکلی که با درد، گزگز، بیحسی و حساسیت شدید در دستها و پاها همراه میشود و در برخی بیماران حتی میتواند ادامهی درمان را دشوار کند.
اکنون پژوهشی تازه نشان میدهد «سیلوسایبین»، مادهی روانگردان موجود در برخی قارچها، شاید بتواند از ایجاد این نوع آسیب عصبی جلوگیری کند. پژوهشگران مرکز سرطان امدی اندرسون دانشگاه تگزاس دریافتند که تجویز سیلوسایبین پیش از شیمیدرمانی، در مدلهای حیوانی از اعصاب در برابر آسیب محافظت میکند؛ حتی زمانی که شیمیدرمانی در چندین دوره تکرار شد.
نیوساینتیست، پژوهشگران در آزمایشهای خود موشها را در معرض داروهای شیمیدرمانی قرار دادند که معمولاً میتوانند به اعصاب حسی آسیب بزنند. موشهایی که پیش از درمان سیلوسایبین دریافت نکرده بودند، نسبت به سرما حساستر شدند، توانایی لمس در پنجههایشان کاهش یافت و بخشی از رشتههای عصبی حسی پوست آنها آسیب دید.
در آزمایش، سیلوسایبین به حفظ حرکت میتوکندریها و تأمین انرژی در رشتههای عصبی کمک کرد
اما در موشهایی که سیلوسایبین دریافت کرده بودند، بخش زیادی از این مشکلات دیده نشد. فقط دو دوز سیلوسایبین پیش از شیمیدرمانی برای محافظت از پایانههای عصبی و حفظ حس لامسه کافی بود. این اثر در آزمایشهایی با داروهای مختلف شیمیدرمانی، ازجمله سیسپلاتین، پاکلیتاکسل و دوستاکسل نیز مشاهده شد. مهمتر اینکه سیلوسایبین ظاهراً توانایی شیمیدرمانی برای مقابله با تومورها را کاهش نداد.
پژوهشگران همچنین سرنخی دربارهی چگونگی این اثر پیدا کردند. بهنظر میرسد بخشی از آسیب عصبی ناشی از شیمیدرمانی به اختلال در عملکرد میتوکندریها مربوط باشد. میتوکندریها انرژی موردنیاز سلول را تولید میکنند و در سلولهای عصبی باید در امتداد رشتههای بلند عصب حرکت کنند تا انرژی به پایانههای عصبی برسد.
بررسیها نشان داد سیسپلاتین حرکت میتوکندریها در رشتههای عصبی را مختل میکند و در نتیجه پایانههای عصب با کمبود انرژی روبهرو میشوند. سیلوسایبین با فعالکردن گیرندهای از سروتونین به نام 5-HT2A، به حفظ حرکت میتوکندریها کمک کرد و در نتیجه انرژی لازم همچنان به انتهای رشتههای عصبی رسید. وقتی پژوهشگران این مسیر را مسدود کردند، اثر محافظتی سیلوسایبین نیز از بین رفت.
نکتهی جالب این بود که ظاهراً برای ایجاد این اثر محافظتی، لزوماً به خاصیت روانگردان سیلوسایبین نیازی نیست. پژوهشگران مادهای غیرتوهمزا را نیز آزمایش کردند که همان گیرندهی سروتونین را فعال میکند و دریافتند این ترکیب هم در موشها از اعصاب محافظت میکند. این نتیجه میتواند در آینده راه را برای ساخت داروهایی باز کند که بدون ایجاد حالت روانگردان، از همان سازوکار استفاده کنند.
اثر محافظتی سیلوسایبین با چند داروی مختلف شیمیدرمانی نیز دیده شد و اثر ضدتوموری آنها را کاهش نداد
بااینحال، نتایج فعلی هنوز به معنی اثبات اثربخشی سیلوسایبین در بیماران نیست. بخش اصلی شواهد از آزمایشهای پیشبالینی و مدلهای حیوانی بهدست آمده است و ایمنی و میزان تأثیر این روش در انسان باید در کارآزماییهای بالینی مشخص شود. بنابراین، یافتههای جدید دلیلی برای مصرف خودسرانهی سیلوسایبین در زمان شیمیدرمانی نیست.
پژوهشگران اکنون قصد دارند این روش را در کارآزمایی بالینی مرحلهی دوم بررسی کنند. در این مطالعه قرار است مشخص شود آیا سیلوسایبین میتواند در بیماران مبتلا به سرطان سینه، سرطان رودهی بزرگ و سرطانهای سر و گردن که داروهای شیمیدرمانی آسیبزننده به اعصاب دریافت میکنند، از نوروپاتی جلوگیری کند یا شدت آن را کاهش دهد.