شهریاری، عضو کمیسیون امنیت ملی: شاید بخشی از زمین‌های کشور را به افغانستان اجاره دهیم، اما حاکمیت را واگذار نمی کنیم/طالبان حاضر نشداجازه ورود حقابه خودمان را بدهد/ در افغانستان ۲۰۰ یا ۳۰۰ میلیون دلار هزینه کردیم

دیده‌بان ایران؛ چند روز پیش محسن زنگنه، رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید و نظارت بر اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی در مجلس در شبکه سحر اعلام کرد که خبر خوشی را برای اولین بار به مردم افغانستان می‌دهد. او به صراحت تاکید کرد که در جلسه با وزیر صمت مقرر شده در چابهار منطقه‌ای به افغانستان اختصاص می‌یابد تا سرزمین متعلق به خود را داشته باشند. این اظهارنظر نگرانی‌های بسیاری را به وجود آورد چرا که این اولین بار نیست که جمهوری اسلامی بخشی از ایران را به افغانستان می‌دهد. این سخنان زنگنه با واکنش تندی روبرو شد. برخی معتقد بودند که این امر برای ورود طالبان به سیستان و بلوچستان به جهت کاهش تنش در آنجاست، برخی دیگر معتقد بودند به دوره قاجار بازگشته‌ایم و ائتلاف جمهوری اسلامی و طالبان را نادرست تحلیل بردند. از این واکنش‌ها که بگذریم اظهارنظر زنگنه یادآور ساخت دیوار بتنی مرزی بین ایران و افغانستان بود. سال ۱۳۷۷ دیواری که با هدف جلوگیری از قاچاق مواد مخدر و کالا.، کنترل تردد غیرقانونی از مرز و تقویت نظارت و امنیت مرزی ساخته و سال ۱۳۸۲ تکمیل شد اما به هیچ یک از اهداف خود نرسید و نه تنها هزینه بسیاری بر کشور تحمیل کرد، بلکه بیش از ۲ هزار هکتار از اراضی مردم منطقه سیستان پشت دیوار قرار گرفت. علی‌اوسط هاشمی، استاندار اسبق سیستان و بلوچستان سال ۱۳۹۶ با اشاره به این اشتباه فاحش محاسباتی خواستار حذف این دیوار شد. اما اقدامی در اینباره انجام نگرفت تا بخشی از ایران با این دیوار به خاک افغانستان اضافه شود. علاوه بر آن جمهوری اسلامی اولین حکومتی بود که طالبان را به رسمیت شناخت و از آنها یک شریک تجاری ساخت. طالبان اما تاکنون با جمهوری اسلامی راه نیامده‌ است. کمااینکه حقابه هیرمند را به ایران ندادند و ایران را تهدید هم کرد. ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۲ ابراهیم رئیس، رییس جمهور وقت در سفر به سیستان و بلوچستان، درباره حقابه هیرمند به مقام‌های طالبان هشدار داد و گفت: «حرف من را جدی بگیرید تا بعداً گلایه نکنید.» ژنرال مبین از چهره‌های معروف طالبان در واکنش به این سخنان رئیسی یک دبه زرد را از آب پر می‌کرد و با لحنی تمسخرآمیز خطاب به رئیسی می‌گفت: «این بشکه را بگیر و به ما حمله نکن، ما می‌ترسیم.» دبه زرد به نوعی تهدید محسوب می‌شد، چرا که طالبان از دبه‌های زرد به‌عنوان محفظه بمب‌های دست‌ساز استفاده می‌کردند.

در نهایت و با وجود آنکه زنگنه به صراحت گفته بود که افغانستان سرزمینی متعلق به خود در چابهار خواهد داشت. پس از انتقادات شدید، واگذاری ۱۱۰ هکتار از خاک ایران به افغانستان» را تکذیب کرد و آن را دروغ‌پردازی رسانه‌های معاند دانست. او اینبار گفت که اختصاص ۱۱۰ هکتار زمین به افغانستان برای «سرمایه‌گذاری» در بندر چابهار بوده و این به معنای واگذاری خاک یا حاکمیت جمهوری اسلامی نیست.

دیده‌بان ایران درباره داشتن سرزمینی متعلق به افغانستان در چابهار با محمدمهدی شهریاری، نماینده بجنورد، مانه، سملقان، جاجرم، گرمه، راز و جرگلان و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در مجلس دوازدهم به گفت‌وگو پرداخته است

مشروح گفت وگوی محمدمهدی شهریاری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس دوازدهم با دیده بان ایران را در ذیل می‌خوانید:

برخی از پروژه‌های ایران برای بازسازی افغانستان در حال تکمیل است

محمدمهدی شهریاری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس درباره داشتن ارتباط زمینی ایران و افغانستان در زمان تحریم اقتصادی  ایران به دیده بان ایران گفت: «زمانی که افغانستان در مرحله قبل از دست طالبان آزاد شد، کنفرانس‌های بین‌المللی زیادی برگزار شد و یکی از این کنفرانس‌ها در شهر «بن» آلمان بود. در آن کنفرانس‌ کشورهای مختلف تعهداتی برای بازسازی افغانستان دادند. جمهوری اسلامی ایران هم در آن زمان تعهدی به مبلغ 200 یا ۳۰۰ میلیون دلار برای کمک به افغانستان داد. ایران این کمک‌ها را در قالب ایجاد خط راه‌آهن خواف تا روزنک و هرات عملیاتی کرد و مبالغ زیادی هم برای احداث آن هزینه کرد که آن پروژه‌ها در حال تکمیل هستند.»

این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس افزود: «پس از تسلط مجدد طالبان بر افغانستان، جمهوری اسلامی با وحسن‌نیت فراوان، کمک‌های بسیاری به این کشور کرد. اولین شریک تجاری افغانستان، ایرانی بود. در این شرایط سخت اقتصادی، ما کالاهای موردنیاز افغانستان را تأمین کردیم، سوخت و گاز دادیم، برق تأمین و تا حدی هم در زمینه ترانزیت به آن‌ها کمک کردیم.»

۷-۸ میلیون تبعه افغانستانی در ایران زندگی می‌کنند

شهریاری با اشاره به قرارداد پیش از انقلاب برای حقابه ایران برای دریاچه هیرمند، گفت: «متأسفانه بندی در مسیر رودخانه ایجاد کردند و به همین دلیل آب به‌جای ورود به ایران به سمت یک باتلاق منحرف شد. آنها حاضر بودند آب به این باتلاق که شمال پاکستان واقع شده سرازیر شود اما به ایران نرسد. در حالی که هفت تا هشت میلیون نفر از اتباع افغانستان در ایران کار، زندگی و امرار معاش می‌کنند. کودکانشان مدارس ما پر کرده‌اند و از کالاهای اساسی یارانه‌ای ما استفاده می‌کنند. با این وجود طالبان حاضر نشد به اندازه آبی که اتباع افغانستان در ایران مصرف می‌کنند، اجازه ورود حقابه خودمان به ایران و هیرمند را بدهد.»

هیچ کشوری طالبان را به رسمیت نشناخته است

او با اشاره به اینکه ما در شرایط تحریمی به همسایگان خود نیاز داریم، تاکید کرد: «با این وجود می‌دانید که طالبان تاکنون از سوی هیچ کشوری به رسمیت شناخته نشده است. به نظر من، بیش از آنکه ما به آن‌ها احتیاج داشته باشیم، آن‌ها صد برابر بیشتر به ما نیاز دارند. پاکستان نیز درگیر مسائل و اختلافاتی است و کشورهای دیگر هم گارد بسیار محکمی در قبال افغانستان دارند.»

این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی افزو: «به نظر من موضوعی که یکی از همکاران ما در مجلس مطرح کرد، اشتباه بود. ایشان از واژه «سرزمین» استفاده کرد که به نظر من، طرح چنین موضوعی بسیار عجیب و غریب است. من فکر می‌کنم آقای زنگنه منظور خود را به‌طور کامل توضیح نداد. قطعاً منظور ایشان این نبوده است که بخواهیم سرزمین خود را واگذار کنیم، بلکه اجاره دادن زمینی را برای بوده که یک امری عادی در تمام دنیا است.»

افغانستان مرز دریایی ندارد

شهریاری با بیان این که کشورهای زیادی مناطقی از کشورهای دیگر را در اختیار می‌گیرند، بدون اینکه مالک آن‌ها شوند، به دیده بان ایران گفت: «ممکن است ما صد هکتار زمین در بندر چابهار را برای دو یا پنج سال در اختیار طرف مقابل قرار دهیم تا کالاهایی خود را وارد کنند. افغانستان مرز دریایی ندارد و می‌توانیم بخشی از زمین را به آنها اجاره دهیم کالاهایشان را از طریق خاک ایران ترانزیت کنند و برای ما هم نفعی داشته باشد. اما این بخش با حاکمیت سرزمینی ایران در اختیار افغانستان قرار می‌گیرد. ما برای حفظ سرزمین خود، ده‌ها سال با بیگانگان جنگیده‌ایم تا حتی یک سانت از خاک کشورمان از دست نرود. بنابراین اگر بگوییم کشوری در خاک ما صاحب سرزمین می‌شود، بسیار عجیب و غیرقابل‌قبول است.»

او با اشاره به این که فکر نمی‌کنم منظور وزیر صمت دادن حاکمیت بخشی از ایران به افغانستان باشد، تاکید کرد: «واکنش‌های بسیاری به این موضوع شده است. من دیدم که آقای زنگنه توضیح تکمیلی ارائه کرده و گفته است که منظورش واگذاری حاکمیت نبوده است. من هم فکر می‌کنم منظور واقعی ایشان همین بوده است. بعید است نماینده‌ای که تا حدی با مباحث تابعیت، مالکیت، حکمرانی و حاکمیت سرزمینی آشنایی دارد، بخواهد حتی سند یک سانتی‌متر از خاک کشور را در اختیار کشور دیگری قرار دهد.»

منبع: سایت دیده بان  ایران