سریعترین عنکبوت جهان با سرعت بیش از ۳٫۵ متر بر ثانیه شناسایی شد
گروهی از پژوهشگران با بررسی صدها گونه عنکبوت در نقاط مختلف جهان سریعترین عنکبوت شناختهشده جهان را معرفی کردهاند.
به گزارش سایت دیدبان ایران، گروههای جانوری روی زمین هستند که در زیستگاههای بسیار متفاوتی از جنگلهای بارانی تا بیابانها زندگی میکنند. در میان ویژگیهای گوناگون آنها، توان حرکتی و سرعت یکی از جنبههای کمتر شناختهشده اما مهم در بقا و شکار محسوب میشود.
پژوهشی جدید با بررسی صدها گونه مختلف در نقاط گوناگون جهان، تلاش کرده است تصویری دقیقتر از محدودیتها و تواناییهای حرکتی این جانوران ارائه دهند. مطالعه نشان میدهد سرعت در عنکبوتها صرفاً یک ویژگی ساده یا وابسته به اندازه بدن نیست، بلکه نتیجه تعامل پیچیدهای از ساختار بدنی، شرایط محیطی و مسیر تکاملی هر گونه است.
براساس بررسیهای دانشمندان، سریعترین عنکبوت جهان سرعتی بیش از ۳٫۵ متر بر ثانیه دارد. در این پژوهش بینالمللی، یک عنکبوت میرشکار جنگلی که در کوئینزلند استرالیا مشاهده شد، بهعنوان سریعترین گونه ثبت شد.
درحالیکه در برخی منابع، رکورد سرعت به عنکبوت موسوم به عنکبوت آکروباتباز مراکشی (Cebrennus rechenbergi) نسبت داده میشود، این گونه در واقع با حرکتی غلتشی و واکنشی در شرایط خاص بهویژه روی شیبهای شنی، حرکت میکند و از دید برخی پژوهشگران، این نوع جابهجایی را نمیتوان معادل دویدن معمولی دانست. همین اختلاف دیدگاه باعث شده تعریف سریعترین عنکبوت همچنان موضوع بحث علمی باشد.
برای بررسی دقیقتر، پژوهشگران ازجمله تیمی از کالج امپریال لندن، ۱۶۲ گونه زنده از عنکبوتها را از مناطق مختلف جهان شامل بریتانیا، اروپا، آمریکای شمالی و استرالیا جمعآوری کردند. علاوهبرآن، دادههای مربوط به ۹۶ گونه دیگر از پژوهشهای پیشین نیز به این مجموعه افزوده شد تا تصویری گستردهتر از توان حرکتی این جانوران به دست آید.
نیوساینتیست، در این آزمایشها، هر عنکبوت ابتدا وزنکشی شد و سپس سرعت حرکت آن روی سطوح کاغذی شبکهبندیشده ثبت گردید. برای تحریک حرکت، از روشهای متفاوتی از لمس بسیار ملایم با قلممو گرفته تا جریان هوای فشرده برای گونههایی که تمایلی به حرکت نداشتند، استفاده شد. پژوهشگران اشاره کردهاند که برخی گونهها، بهویژه تارانتولاها، اساساً تمایل کمی به دویدن دارند و بیشتر حالت دفاعی اتخاذ میکنند.
ساختار پاها و تاریخچه تکاملی نقش مهمتری از اندازه بدن در تعیین سرعت عنکبوتها دارند
نتایج نشان داد نوعی عنکبوت میرشکار (Heteropoda jugulans) با وزن حدود سه گرم توانسته به سرعت ۳٫۵۹ متر بر ثانیه برسد. عنکبوتهای میرشکار به دلیل اندازه نسبتاً بزرگ، توان عضلانی کافی برای حرکت سریع دارند، اما همچنان به اندازهای سبک هستند که وزن بدن مانع شتابگیری آنها نشود.
تحلیل دادهها همچنین نشان داد رابطه مستقیمی میان طول پاها و سرعت وجود دارد. به بیان سادهتر، هرچه پاهای عنکبوت بلندتر باشد، سرعت حرکت آن نیز بیشتر است. درمقابل، نتایج نشان داد که ضخامت یا ظرافت پاها بهتنهایی نقش تعیینکنندهای در سرعت ندارد و برخلاف تصور اولیه، برخی گونههای با پاهای نسبتاً ضخیم نیز میتوانند بسیار سریع باشند. همچنین سبک زندگی از جمله شکارگری فعال یا کمتحرکی، در شکلگیری این ویژگیها نقش مهمی دارد.
نکته جالب دیگر، عملکرد غیرمنتظره برخی گونههای بسیار کوچک بود. برای مثال، یک عنکبوت لولو نارنجی با وزن تنها ۰٫۱ میلیگرم توانست سرعتی بیش از انتظار ثبت کند و همین امر نشان میدهد مقیاس بدن بهتنهایی معیار مناسبی برای پیشبینی سرعت نیست.
در مجموع، سرعت در عنکبوتها حاصل تعامل پیچیدهای میان فیزیک حرکت، محدودیتهای مکانیکی بدن، اندازه نسبی اندامها و مسیر تکاملی گونههاست. به گفته پژوهشگران، انتخابهای تکاملی در طول میلیونها سال باعث شده برخی گونهها به سمت سبک زندگی سریع و شکار فعال حرکت کنند، در حالی که برخی دیگر راهبردهای متفاوتی را دنبال کردهاند.
پژوهش به شکل پیشانتشار در سرور biorxiv منتشر شده است.