کشف پنجمین گونه میمون در ۷۵ سال گذشته

این نخستین‌سان کوچک که «کولوبوس کنگوئی‌سیس» (Colobus congoensis) نامیده می‌شود، در پارک ملی لومامی واقع در مرکز شرقی این کشور یافت شده و به خاطر نشانه‌ها و خطوط کم‌رنگ اطراف دهانش از دیگر گونه‌ها متمایز است.

این میمون پیش از این گهگاه توسط بومیان منطقه رویت شده و نام غیررسمی «لیکولی» (Likweli) به آن داده شده بود، اما تا زمانی که یافته‌های دانشمندان در یک مجله علمی منتشر شد، به طور رسمی به عنوان یک گونه مجزا اعلام نشده بود.

این گونه برای اولین بار در سال ۲۰۰۸ توسط فعالان محیط زیست عکس‌برداری شد؛ اما آن تصویر تنها «بخشی از بدن حیوان» را ثبت کرده بود و همین موضوع گمانه‌زنی‌هایی را مبنی بر اینکه این میمون ممکن است یک گونه جدید باشد، برانگیخت.

یک دهه بعد بود که ژان پیر کاپاله، پژوهشگر میدانی، رهبری یک سفر اکتشافی را برای تایید وجود این جانور بر عهده گرفت و موفق شد هفت بار دیگر در مکان‌های مختلف از این میمون عکس‌برداری کند. از آن زمان به بعد و در بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲، در مجموع ۱۱۴ مورد رویت میدانی این میمون در محدوده زیستی تخمینی ۱,۷۰۰ کیلومتر مربع در جنگل‌های جمهوری دموکراتیک کنگو ثبت شده است.

در مقاله پژوهشی منتشر شده در نشریه علمی PLOS One آمده است که خز سیاه این میمون به همراه «نشانه‌های کم‌رنگ اطراف دهان و یک لکه سفید در ناحیه اطراف مقعد»، کاملاً «برخلاف هر گونه نخستین‌سان شناخته‌شده دیگری در این منطقه» است.

با این کشف، تنها پنجمین بار در ۷۵ سال گذشته است که یک گونه جدید میمون در قاره آفریقا کشف و ثبت می‌شود.

حامیان محیط زیست که در نگارش این مقاله همکاری داشته‌اند از جمله جونیور دی آمبوکو، جان ای هارت و جولیا ال آرنسون پیشنهاد کرده‌اند که به دلیل جمعیت کم «کولوبوس کنگوئی‌سیس»، این جانور باید به فهرست گونه‌های در حال انقراض اضافه شود.

این گونه به عنوان موجودی «آرام و مرموز» توصیف شده است و در میان جوامع محلی نزدیک به زیستگاهش در جنگل‌های گرمسیری مرتفع با پوشش گیاهی متراکم، چندان شناخته‌شده نیست.

در واقع این مسئله با دانش وسیع و گسترده این جوامع محلی درباره سایر نخستینیان منطقه، تضاد آشکاری دارد. ساکنان تنها ۸ روستا از ۵۲ نقطه مورد بررسی در مجاورت محدوده زیستی این گونه جدید، اعلام کردند که این نخستین‌سان را می‌شناسند و توانستند آن را به طور دقیق توصیف کنند.

مردم قوم «بالانگا» که در غرب رودخانه لومامی زندگی می‌کنند، نام محلی این گونه یعنی «لیکولی» را با پژوهشگران به اشتراک گذاشتند. از سوی دیگر، جوامع محلی قوم «میتوکو» این گونه را با نام «کاسابا نکونی» می‌شناسند که به معنای «تکان‌دهنده شاخه» است.

همچنین مشخص شده است که این میمون با ایجاد صدایی شبیه به غرش ارتباط برقرار می‌کند و محققان موفق شده‌اند در طول مستندسازی این گونه، شش بار صدای غرش آن را روی دوربین ضبط کنند.