به افتخار وویجر ۱ نور بتابانید؛ دعوت ناسا از مردم دنیا برای ارسال پیغام به دورترین ساخته بشر

قرار است فضاپیمای وویجر ۱ هفته آینده به فاصله‌ای معادل یک روز نوری از زمین برسد. به همین مناسبت، ناسا از مردم سراسر دنیا دعوت کرده است پیامی نمادین برای این فضاپیما بفرستند تا فقط به آن یادآوری کنیم که هنوز به یادش هستیم.

براساس اعلام ناسا، وویجر ۱ روز چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۷ آبان ۱۴۰۵)، به نقطه عطف تازه‌ای دست پیدا می‌کند و به نخستین ساخته‌ی دست بشر تبدیل می‌شود که به فاصله یک روز نوری از زمین می‌رسد.

ناسا برای گرامیداشت این مناسبت، رویدادی با عنوان «به افتخار یک روز نوری وویجر، نور بتابانید» در روز سه‌شنبه ۱۷ نوامبر (۲۶ آبان) برگزار می‌کند. از آن روز به بعد، ارسال هر پیغامی از زمین به فضاپیما دست‌کم ۲۴ ساعت طول خواهد کشید.

در این رویداد جهانی، شرکت‌کنندگان چراغ‌قوه، چراغ اضطراری یا تلفن هوشمند خود را به‌سمت آسمان می‌گیرند و سپس علامت شناسایی وویجر، یعنی حروف «V، G و R» را با کد مورس و از طریق تابش نور ارسال می‌کنند. این کد به شکل زیر است:

ناسا همچنین یک ابزار خودکار طراحی کرده است که این کد را با تابش نور نمایش می‌دهد. از طریق این لینک می‌توانید به آن دسترسی پیدا کنید.

البته باید در نظر داشت که تنها بخش فوق‌العاده کوچکی از فوتون‌های ساطع‌شده از زمین ممکن است به وویجر برسند. نور چراغ‌قوه یا صفحه‌نمایش تلفن هوشمند هنگام حرکت در فضا پخش می‌شود و شدت آن کاهش می‌یابد؛ بنابراین، تا زمانی که نور مسافت یک روز نوری را بپیماید، پرتو آن‌قدر پراکنده و ضعیف شده است که دیگر قابل تشخیص نخواهد بود. افزون بر این، وویجر اساساً هیچ راهی برای دریافت چنین نوری ندارد.

به همین دلیل، ناسا این اقدام را صرفاً نوعی «ابراز احساس نمادین» می‌داند، نه ارسال سیگنال واقعی. ناسا در توضیح این رویداد می‌گوید: «اقدامی ساده، لحظه‌ای مشترک و جشنی برای دورترین دستاورد بشر.»

اگر مغز انسان برای درک مفهوم روز نوری به‌اندازه کافی توانمند نیست، بد نیست بدانید که این فاصله معادل ۲۵٫۹ میلیارد کیلومتر از زمین است؛ مسافتی که نور برای پیمودن آن با سرعت ۲۹۹٬۷۹۲٬۴۵۸ متر بر ثانیه، به ۲۴ ساعت زمان نیاز دارد.

فضاپیمای وویجر ۱ از زمان پرتاب در سال ۱۹۷۷، همراه با همزاد خود وویجر ۲، سفری حماسی را آغاز کرده است. این دو فضاپیما با عبور از کنار سیاره‌های مشتری و زحل و غول‌های یخی منظومه شمسی، به سفر خود ادامه دادند. وویجر ۱ در اوت ۲۰۱۲ (مرداد ۱۳۹۱) با عبور از هلیوپاز (مرز حباب مغناطیسی و پلاسمایی خورشید)، به نخستین ساخته‌ی دست بشر تبدیل شد که وارد فضای میان‌ستاره‌ای شده است.

ارسال پیغام اقدامی نمادین است؛ زیرا وویجر ۱ اساساً هیچ راهی برای دریافت نورهای تابیده‌شده از زمین ندارد

فصل تازه زندگی دورترین جسم انسان‌ساخت را می‌توان نوعی بازنشستگی نیمه‌وقت دانست. در جریان چند سال گذشته، مهندسان ناسا برای صرفه‌جویی در انرژی، مجبور شده‌اند تجهیزات متعددی را در هر دو فضاپیمای وویجر ۱ و ۲ خاموش کنند.

بااین‌حال، هر دو فضاپیما با وجود استفاده از فناوری‌هایی که اکنون حدود پنج دهه قدمت دارند، همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهند. اگر همه‌چیز طبق برنامه پیش برود، وویجر ۱ و ۲ تا دهه ۲۰۳۰ همچنان در محدوده پوشش شبکه فضای دوردست ناسا (DSN) باقی خواهند ماند؛ بدین معنی که زمین تا آن زمان می‌تواند با این فضاپیماها ارتباط برقرار کند.

حتی پس از آنکه ارتباطمان با دوقلوهای وویجر قطع شود، میراث مأموریت آن‌ها همچنان به حیات خود ادامه خواهد داد.

هر دو فضاپیما صفحه‌های طلایی معروف به «دیسک‌های طلایی وویجر» را حمل می‌کنند؛ دو صفحه گرامافون با روکش طلا که حاوی اطلاعاتی برای نمایش جنبه‌های گوناگون زندگی روی زمین هستند. این صفحات، تصاویر و فایل‌هایی صوتی را دربردارند که تنوع حیات، علم و فرهنگ سیاره ما را به تصویر می‌کشند.

ایده اصلی این است که این دیسک‌ها مانند پیام‌هایی درون بطری عمل کنند که به اقیانوس کیهان انداخته شده‌اند؛ به این امید که روزی به دست موجودات فرازمینی برسند و آن‌ها را با بشریت و داستان سیاره ما آشنا کنند.