رئیس اتحادیه عینکسازان و عینکفروشان تهران: قیمت عینک ۳۵ درصد گران شد / ۸۰ درصد عینکهای بازار ایران از چین وارد میشوند / ۹۹ درصد فریمها وارداتی هستند
علیرضا خلیلنژاد، رئیس اتحادیه عینکسازان و عینکفروشان تهران، با تشریح وضعیت بازار عینک به دیده بان ایران گفت: افزایش قیمت عینک در سال جاری به حدود ۳۵ درصد رسید. در شرایط فعلی، حدود ۹۹ درصد فریمهای موجود در بازار، وارداتی هستند و سهم تولید واقعی داخل تنها به حدود یک درصد میرسد. این در حالی است که در آمارهای رسمی، سهم واردات ۹۰ درصد و سهم تولید داخلی ۱۰ درصد اعلام میشود.
به گزارش سایت دیدبان ایران؛ برای بسیاری از مردم، عینک تنها وسیلهای برای اصلاح بینایی یا تکمیل استایل شخصی به شمار میرود، اما در واقعیت، این کالا یکی از مهمترین تجهیزات مرتبط با سلامت است که نقشی اساسی در حفظ کیفیت بینایی افراد دارد. بازار عینک، علاوه بر ارتباط مستقیم با حوزه پزشکی و بیناییسنجی، از تحولات اقتصادی، سیاستهای تجاری، فناوریهای نوین و مقررات واردات و تولید نیز تأثیر میپذیرد. از همین رو، هرگونه تغییر در نرخ ارز، سیاستهای بازرگانی، استانداردهای تولید یا الگوی مصرف، میتواند وضعیت این بازار را دستخوش تغییر کند.
علیرضا خلیلنژاد، رئیس اتحادیه عینکسازان و عینکفروشان تهران، در گفتوگو با دیده بان ایران با تشریح وضعیت بازار عینک اظهار کرد: با برنامهریزیها و تدابیر اتخاذشده از سوی اتحادیه، اجازه ندادیم کالاها در انبارها دپو و با هدف افزایش قیمت نگهداری شوند. در همین راستا، ۲۴ تیم بازرسی در سطح کلانشهر تهران مستقر شدند تا روند قیمتگذاری را بهصورت مستمر رصد و کنترل کنند. نتیجه این اقدامات آن بود که افزایش قیمت عینک در سال جاری به حدود ۳۵ درصد محدود شد؛ رقمی که در مقایسه با نرخ تورم بسیاری از کالاهای اساسی و سایر صنوف، رشد بهمراتب کمتری را نشان میدهد.
وی با اشاره به عوامل اثرگذار بر قیمت عینک افزود: نوسانات قیمتی این بازار، بیش از هر چیز، تحت تأثیر سیاستهای کلان ارزی کشور قرار دارد. فعالان این صنف نیز قیمت محصولات را متناسب با افزایش نرخ ارز و هزینه تأمین کالا تعدیل کردهاند. از نگاه ما، عینک صرفاً یک کالای تجاری نیست، بلکه ابزاری است که کیفیت زندگی و سلامت بینایی مردم را ارتقا میدهد و به همین دلیل، همواره تلاش کردهایم پیش از نگاه اقتصادی، به جنبه سلامتمحور این کالا توجه داشته باشیم.
رانت با نام تولید داخلی
رئیس اتحادیه عینکسازان و عینکفروشان تهران در ادامه با اشاره به وضعیت تولید و واردات فریم عینک در کشوربه دیده بان ایران گفت: در شرایط فعلی، حدود ۹۹ درصد فریمهای موجود در بازار، وارداتی هستند و سهم تولید واقعی داخل تنها به حدود یک درصد میرسد. این در حالی است که در آمارهای رسمی، سهم واردات ۹۰ درصد و سهم تولید داخلی ۱۰ درصد اعلام میشود.
خلیلنژاد با انتقاد از این اختلاف آماری اظهار کرد: آن ۹ درصد اختلاف، در حقیقت ناشی از سوءاستفاده برخی مجموعهها از عنوان «تولیدکننده» برای بهرهمندی از امتیازات و تسهیلات دولتی است. برخی شرکتهای شناختهشده، قطعات مختلف فریم را بهصورت جداگانه وارد کشور کرده و پس از مونتاژ در داخل، محصول نهایی را تولید داخل معرفی میکنند، در حالی که این فرآیند را نمیتوان تولید واقعی دانست.
تولید اقتصادی بدون صادرات ممکن نیست
وی با تشریح موانع تولید فریم عینک در کشور بیان کرد: تولید این محصول نیازمند فناوری پیشرفته، تجهیزات تخصصی و سرمایهگذاری قابل توجه است. حتی ساخت یک فریم فلزی ساده نیز به حدود ۱۵ قالب مجزا نیاز دارد که هزینه اولیه بالایی را به تولیدکننده تحمیل میکند.
رئیس اتحادیه عینکسازان و عینکفروشان تهران ادامه داد: مسئله اصلی، نبود صرفه اقتصادی در تولید با تیراژ پایین است. برای نمونه، در تولید فریمهای تزریقی، حداقل ظرفیت اقتصادی هر نوبت تولید بین ۳۰۰ تا ۶۰۰ عدد است. از سوی دیگر، به دلیل تنوع بالای سلیقه مصرفکنندگان، تولیدکننده ناچار است مدلهای متعددی را عرضه کند. در چنین شرایطی، یک واحد تولیدی باید حدود ۵۰ هزار فریم تولید کند تا بتواند نزدیک به ۵ هزار عدد از آن را در بازار داخلی به فروش برساند و ۴۵ هزار عدد باقیمانده را به بازارهای صادراتی ارسال کند.
وی افزود: در شرایط فعلی، به دلیل کاهش حضور گردشگران خارجی و محدود شدن ارتباطات تجاری، امکان صادرات در مقیاس اقتصادی فراهم نیست و همین مسئله موجب شده تولید داخلی از توجیه اقتصادی لازم برخوردار نباشد.
تغییر مسیر واردات، نه تغییر مبدأ تولید
خلیلنژاد درباره کشورهای تأمینکننده عینک نیز گفت: بیش از ۸۰ درصد عینکهای عرضهشده در بازار ایران از چین وارد میشود. همچنین حدود ۵ درصد از نیاز بازار از کشورهایی مانند کرهجنوبی و ژاپن تأمین میشود و حدود ۱۵ درصد نیز به محصولات اروپایی اختصاص دارد.
وی تأکید کرد: کشورهای تولیدکننده تغییر چندانی نکردهاند، اما به دلیل محدودیتهای سیاسی و تجاری، مسیرهای ترانزیت کالا دستخوش تغییر شده است. بهعنوان مثال، اگر در گذشته حدود ۷۰ درصد کالاها از طریق دبی وارد کشور میشد، اکنون بخش عمده این روند از مسیر کشورهایی مانند عمان انجام میشود.
هشدار درباره عینکهای غیراستاندارد
رئیس اتحادیه عینکسازان و عینکفروشان تهران در ادامه نسبت به عرضه عینکهای آفتابی توسط دستفروشان هشدار داد و به دیده بان ایران گفت: این موضوع بارها با مسئولان ارشد شهرداری، اعضای شورای شهر، نمایندگان مجلس و مدیران وزارت بهداشت مطرح شده است. عینکهایی که در بساط دستفروشان عرضه میشوند، در اغلب موارد فاقد استانداردهای لازم هستند و استفاده از آنها میتواند در آینده آسیبهای جدی به بینایی مصرفکنندگان وارد کرده و هزینههای سنگینی را به نظام سلامت تحمیل کند.
وی درباره ریشههای گسترش قاچاق در این حوزه نیز اظهار کرد: برخلاف تصور عمومی، نه دستفروش و نه واردکننده، عامل اصلی شکلگیری این وضعیت نیستند؛ بلکه سیاستهای نادرست در حوزه تعرفهها و واردات، زمینه گسترش قاچاق را فراهم کرده است. زمانی که هزینه واردات قانونی عینکهای استاندارد و باکیفیت به دلیل تعرفههای بالا افزایش مییابد، واردات رسمی دیگر صرفه اقتصادی نخواهد داشت. در مقابل، قاچاقچیان بهراحتی عینکهای بیکیفیت چینی با درجه کیفی ۷ تا ۹ را که ارزش هر کارتن آنها شاید تنها حدود ۵ میلیون تومان باشد، وارد بازار میکنند و با قیمتهای مختلف به فروش میرسانند.
اصلاح فرآیندهای گمرکی؛ راهکار مقابله با قاچاق
خلیلنژاد در پایان با تأکید بر ضرورت اصلاح سازوکارهای گمرکی گفت: دولت باید شرایطی فراهم کند که واردات قانونی برای تجار جذابتر از مسیرهای غیررسمی باشد. در حال حاضر، یکی از مشکلات اصلی، نحوه ارزشگذاری کالاها در گمرک است؛ بهگونهای که میان یک عینک ۵ دلاری و یک عینک ۱۰۰ دلاری، تفکیک دقیق و متناسبی در ارزشگذاری و محاسبه عوارض صورت نمیگیرد.
وی خاطرنشان کرد: اصلاح فرآیند ارزشگذاری کالا، کاهش زمان ترخیص و ماندگاری کالا در گمرک و واقعیسازی هزینههای واردات، از مهمترین اقداماتی است که میتواند علاوه بر کاهش قاچاق، مسیر ورود قانونی کالا را تسهیل کند. به اعتقاد رئیس اتحادیه عینکسازان و عینکفروشان تهران، تنها با اصلاح این روندها میتوان ریشه قاچاق را خشکاند و از هدایت ارز کشور به سمت شبکههای واسطهگری در کشورهای همسایه جلوگیری کرد.
منبع: سایت دیده بان ایران