چرا رنگ نانها تیره شده است؟
در روزهای اخیر تیرهتر شدن رنگ برخی نانها توجه مصرفکنندگان را جلب کرده است. برخی شهروندان تغییر رنگ را نشانه افت کیفیت آرد میدانند، اما این تیرگی دنیایی فایده دارد.
به گزارش سایت دیدبان ایران؛ تیرهتر شدن رنگ نانهای نانوایی ناشی از کاهش سبوسگیری آرد و باقی ماندن بخش بیشتری از پوسته مغذی گندم است؛ تغییری که اگرچه ارزش غذایی نان را افزایش میدهد، اما اعتراض برخی کارخانههای سبوسگیر را نیز به دنبال داشته است.
در سیاست جدید، قرار است سبوس بیشتری در فرآیند تولید آرد باقی بماند و میزان سبوسگیری کاهش یابد. به این ترتیب، بخش بیشتری از لایه بیرونی دانه گندم وارد آرد مصرفی نانواییها میشود و رنگ نان نیز نسبت به گذشته تیرهتر خواهد شد.
سبوس در واقع پوسته بیرونی دانه گندم است که بخش قابلتوجهی از فیبر، ویتامینهای گروه B و مواد معدنی مانند آهن، روی و منیزیم در آن قرار دارد. بنابراین، هرچه این بخش در فرآیند آسیابانی کمتر جدا شود، امکان حفظ مواد مغذی بیشتری در آرد فراهم میشود.
نان سفید لزوماً مرغوبتر نیست
یکی از تصورات رایج میان مصرفکنندگان این است که هرچه نان سفیدتر باشد، کیفیت آن نیز بالاتر است؛ درحالیکه رنگ روشن نان الزاماً نشانه ارزش غذایی بیشتر نیست.
بررسیهای علمی نشان میدهد بخش عمده فیبر و بسیاری از ویتامینها، مواد معدنی و ترکیبات آنتیاکسیدانی گندم در لایههای بیرونی و جوانه آن متمرکز شدهاند. با جدا کردن این بخشها در فرآیند آسیابانی، آرد سفیدتر و از نظر برخی ویژگیهای پخت مطلوبتر تولید میشود، اما بخشی از ارزش تغذیهای گندم نیز از دست میرود.
مطالعهای که در سال ۲۰۱۵ در نشریه علمی Food Science & Nutrition منتشر شد، نشان داد آسیابانی و تولید آرد سفید با کاهش معنادار فیبر، آهن، روی، فسفر و ترکیبات آنتیاکسیدانی گندم همراه است. به بیان دیگر، افزایش درجه سبوسگیری میتواند کیفیت نانوایی آرد را از برخی جنبهها بهبود دهد، اما به قیمت کاهش مواد مغذی تمام میشود.
سبوس بیشتر؛ ارتباط با کاهش بیماریها
اهمیت سبوس فقط به ارزش غذایی آن محدود نمیشود. فیبر موجود در غلات کامل به بهبود عملکرد دستگاه گوارش، جلوگیری از یبوست و کمک به کنترل قند و چربی خون کمک میکند.
مرور پژوهشهای علمی منتشرشده در پایگاه معتبر پابمد نیز نشان میدهد مصرف غلات کامل با کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ و سرطان روده بزرگ ارتباط دارد. همچنین شواهدی از ارتباط مصرف بیشتر غلات کامل با کاهش مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبیعروقی وجود دارد.
سازمان جهانی بهداشت نیز توصیه میکند بخش عمده کربوهیدرات دریافتی روزانه از منابع تصفیهنشده مانند غلات کامل تأمین شود. بنابراین، تیرهتر بودن نان بهتنهایی نباید نشانه نامرغوب بودن آن تلقی شود.
البته میزان سبوس بهتنهایی معیار سلامت نان نیست و کیفیت گندم، سلامت آرد، تخمیر و فرآیند پخت نیز اهمیت دارد.
اعتراض کارخانههای سبوسگیر به تغییر سیاست
با وجود مزایای تغذیهای کاهش سبوسگیری، این تغییر بدون واکنش در زنجیره تولید گندم و آرد نبوده است. برخی کارخانههای سبوسگیر نسبت به کاهش میزان جداسازی سبوس اعتراض دارند؛ زیرا بخشی از فعالیت اقتصادی و درآمد این واحدها به استخراج و عرضه سبوس وابسته است.
با کاهش سبوسگیری، مقدار سبوس جداشده و قابل عرضه به بازار نیز تحت تأثیر قرار میگیرد و در نتیجه، منافع اقتصادی واحدهای فعال در این بخش با تغییر مواجه میشود.
به این ترتیب، ماجرای تیره شدن نانها فقط یک تغییر ظاهری در سفره مردم نیست؛ بلکه به تفاوت میان دو نگاه به گندم بازمیگردد: تولید آردی با ویژگیهای مطلوبتر برای پخت نان سفید یا حفظ بخش بیشتری از ارزش غذایی دانه گندم.
در این میان، آگاهیبخشی به مصرفکنندگان اهمیت زیادی دارد؛ چراکه تا زمانی که رنگ سفید نان معادل کیفیت تلقی شود، نان سبوسدار و مغذیتر ممکن است به دلیل ظاهر تیرهتر با استقبال کمتری مواجه شود.
منبع:فارس