گواهی سپرده شمش نقره چیست؟ 5 نکته درباره خرید، کارمزد و تحویل

به گزارش سایت دیده‌بان ایران؛   گواهی سپرده شمش نقره از سال ۱۴۰۳ به جمع ابزارهای معاملاتی بورس کالای ایران اضافه شد. این ابزار مالی به سرمایه‌گذاران اجازه می‌دهد بدون نیاز به نگهداری فیزیکی شمش، مالکیت نقره را در قالب اوراق بهادار قابل معامله در اختیار داشته باشند. با توجه به استاندارد بودن دارایی پایه و شفافیت معاملات در بازار رسمی، این گواهی به یکی از گزینه‌های مورد توجه برای ورود به بازار نقره تبدیل شده است.

گواهی سپرده شمش نقره چیست؟

گواهی سپرده شمش نقره یکی از ابزارهای معاملاتی بورس کالا است که مالکیت مقدار مشخصی نقره را بدون نیاز به نگهداری مستقیم شمش امکان‌پذیر می‌کند. دارایی پایه این گواهی، شمش نقره استاندارد و مورد پذیرش خزانه بورس کالا است. هر گواهی معادل یک گرم شمش نقره با عیار معاملاتی ۹۹۹٫۹ است و شمش پایه یک کیلوگرم وزن دارد، بنابراین هر شمش معادل هزار گواهی محسوب می‌شود.

خرید این گواهی با خرید مستقیم شمش تفاوت اساسی دارد. در روش فیزیکی، سرمایه‌گذار باید شمش را تحویل بگیرد، نگهداری کند و ریسک‌های مرتبط با اصالت و امنیت را بپذیرد. اما با گواهی شمش نقره، مالکیت نقره در سیستم بورس ثبت می‌شود و دارنده می‌تواند بدون جابه‌جایی فیزیکی، گواهی خود را در بازار معامله کند یا در صورت تمایل و رعایت حداقل‌های مقرر، برای دریافت شمش اقدام نماید.

چگونه گواهی سپرده شمش نقره بخریم و بفروشیم؟

برای خرید و فروش گواهی شمش نقره، داشتن کد معاملاتی بازار مالی بورس کالا الزامی است. اگر فرد هنوز در سامانه سجام ثبت‌نام نکرده باشد، ابتدا باید مراحل احراز هویت سجام را تکمیل کند. سپس از طریق سامانه ایبیگو (EBGO) درخواست کد معاملاتی بورس کالا را ثبت کند. برای اشخاص حقیقی این فرآیند معمولا به‌صورت آنلاین انجام می‌شود و پس از تأیید، نام کاربری و رمز عبور سامانه معاملاتی ارسال می‌گردد. فعال‌سازی گزینه بازار مالی و مشتقه در زمان درخواست ضروری است.

پس از دریافت کد، سرمایه‌گذار باید حساب خود را شارژ کند. وجه می‌تواند از طریق واریز مستقیم به حساب کارگزاری یا انتقال از سامانه‌های معاملاتی دیگر انجام شود. پس از فراهم کردن موجودی، در سامانه معاملاتی کارگزاری نماد SilverBar جستجو و سفارش خرید یا فروش ثبت می‌شود.

فروش گواهی شمش نقره نیز به همین روش انجام می‌شود. دارنده می‌تواند در ساعات معاملاتی، سفارش فروش خود را در سامانه ثبت کند.

واحد هر گواهی و نحوه محاسبه مقدار نقره تحت مالکیت

بر اساس مشخصات اعلام‌شده توسط بورس کالای ایران، واحد هر گواهی سپرده شمش نقره معادل یک گرم از شمش نقره یک‌کیلوگرمی با عیار ۹۹۹٫۹ است. به این ترتیب، دارایی پایه هر گواهی، یک گرم نقره استاندارد محسوب می‌شود.

از آنجا که شمش پایه یک کیلوگرم وزن دارد، هر شمش کامل معادل هزار گواهی سپرده است. برای محاسبه مقدار نقره تحت مالکیت، کافی است تعداد گواهی‌های خریداری‌شده را در یک گرم ضرب کرد. برای مثال، خرید ۵۰۰ گواهی به معنای مالکیت ۵۰۰ گرم نقره است و برای دریافت یک شمش فیزیکی کامل، داشتن حداقل هزار گواهی ضروری است. البته تعداد گواهی به‌تنهایی به معنای تحویل فوری شمش نیست و دریافت فیزیکی آن تابع شرایط و ضوابط تحویل از خزانه بورس کالا است.

کارمزدها و هزینه‌های مرتبط با گواهی سپرده شمش نقره

معاملات گواهی سپرده شمش نقره مشمول کارمزد معاملاتی است. بر اساس مصوبات سازمان بورس و اوراق بهادار، کارمزد هر سمت خرید یا فروش برای مشتریان حقیقی و حقوقی (غیر بازارگردان) معادل ۰٫۰۰۲۴ ارزش معامله است. به این ترتیب، کارمزد کل یک معامله رفت‌وبرگشت حدود ۰٫۰۰۴۸ ارزش معامله خواهد بود.

علاوه بر کارمزد معاملاتی، هزینه انبارداری روزانه نیز از دارندگان گواهی دریافت می‌شود. این هزینه در زمان شروع معاملات تعیین شد و بر اساس مقررات، در ابتدای فصل‌های بهار و پاییز با توجه به میانگین قیمت پایانی نماد تعدیل می‌شود. مبلغ دقیق روز را می‌توان از صفحه رسمی هزینه‌های انبارداری بورس کالا مشاهده کرد. هزینه انبارداری تا روز معامله بر عهده فروشنده و از روز بعد تا زمان تحویل یا فروش مجدد، بر عهده خریدار است و معمولا در زمان فروش یا ترخیص تسویه می‌گردد.

نکته مهم دیگر، مالیات بر ارزش افزوده است. خرید و فروش خود گواهی سپرده از مالیات بر ارزش افزوده معاف است. این مالیات تنها در صورتی اعمال می‌شود که سرمایه‌گذار درخواست تحویل فیزیکی شمش از خزانه را ثبت کند و بر اساس قیمت اعلامیه خرید محاسبه می‌شود.

نقدشوندگی و نحوه انجام معاملات گواهی سپرده شمش نقره

گواهی سپرده شمش نقره نقدشوندگی مناسبی دارد. سرمایه‌گذار می‌تواند در روزهای معاملاتی، گواهی خود را به‌صورت آنلاین بفروشد و وجه آن را دریافت کند. وجود بازارگردانان و حجم معاملات قابل‌توجه، عمق بازار را حفظ کرده و فاصله قیمت خرید و فروش را محدود نگه می‌دارد.

معاملات در نماد SilverBar و از طریق سامانه‌های کارگزاری‌های دارای مجوز انجام می‌شود. روزهای معاملاتی طبق اعلام رسمی بورس کالا، شنبه تا چهارشنبه است. پیش‌گشایش از ساعت ۱۱:۴۵ تا ۱۲:۰۰ و حراج پیوسته از ۱۲:۰۰ تا ۱۸:۰۰ برگزار می‌شود. دامنه نوسان روزانه ±۱۰ درصد نسبت به قیمت پایانی روز قبل است.

حداقل حجم سفارش یک گواهی (معادل یک گرم) و حداکثر هر سفارش ۱۰ هزار گواهی (معادل ۱۰ کیلوگرم) تعیین شده است. پس از دریافت کد معاملاتی بازار مالی و شارژ کیف پول، سفارش خرید یا فروش به‌صورت برخط یا از طریق کارگزار ثبت می‌شود و مالکیت گواهی الکترونیکی منتقل می‌گردد.

شرایط و مراحل تحویل فیزیکی شمش نقره

برای دریافت فیزیکی شمش نقره از خزانه بورس کالا، سرمایه‌گذار باید حداقل ۱۰۰۰ گواهی سپرده (معادل یک کیلوگرم شمش با عیار ۹۹۹٫۹) در اختیار داشته باشد. کمتر از این مقدار امکان ترخیص وجود ندارد.

درخواست تحویل از طریق کارگزاری یا سامانه معاملات برخط در روزهای کاری (شنبه تا چهارشنبه حداکثر تا ساعت ۱۶ و پنج‌شنبه تا ساعت ۱۴) ثبت می‌شود. پس از تأیید بورس، انباردار حداکثر ظرف چهار روز کاری نسبت به تحویل اقدام می‌کند. مالک یا نماینده قانونی وی باید با داشتن مدارک هویتی در زمان تعیین‌شده (شنبه تا پنج‌شنبه از ساعت ۹ تا ۱۴) به خزانه مراجعه کند.

در محل تحویل، سرمایه‌گذار می‌تواند شمش را از نظر وزن، عیار و شماره سریال بررسی کند. در صورت مشاهده هرگونه مغایرت با مشخصات اعلام‌شده، حق دارد از دریافت خودداری کرده و ظرف دو روز کاری مراتب را به‌صورت کتبی از طریق کارگزار به بورس اعلام کند.

نتیجه‌گیری

گواهی سپرده شمش نقره امروز یکی از مسیرهای استاندارد و تحت نظارت برای ورود به بازار نقره در ایران محسوب می‌شود. این ابزار فاصله میان سرمایه‌گذاری سنتی در فلزات گران‌بها و معاملات الکترونیک را کاهش داده و امکان مدیریت مالکیت نقره را بدون مواجهه با ریسک‌های نگهداری فیزیکی فراهم کرده است.

با گسترش حجم معاملات و حضور بازارگردانان، عمق بازار به سطحی رسیده که امکان ورود و خروج نسبتا آسان را برای سرمایه‌گذاران خرد و متوسط ایجاد می‌کند. با این حال، تصمیم نهایی برای نگهداری گواهی یا درخواست تحویل فیزیکی باید بر اساس نقدینگی مورد نیاز، افق سرمایه‌گذاری و هزینه‌های جاری هر فرد اتخاذ شود. در نهایت، شناخت سازوکار گواهی سپرده نقره به‌تنهایی برای فعالیت آگاهانه در بازار نقره کافی نیست. درک محدودیت‌ها، عوامل مؤثر بر قیمت، شرایط نقدشوندگی و اصول مدیریت ریسک، نیازمند مطالعه و کسب دانش مستمر درباره بازارهای مالی است.