بهترین سن برای شروع آموزش زبان دوم به کودکان چه زمانی است؟

به گزارش سایت دیده‌بان ایران؛   یادگیری زبان جدید برای بچه‌ها می‌تواند از همان سال‌های اول با شنیدن شروع شود و کلاس منظم را از حدود ۳ تا ۴ سالگی. پژوهش‌ها نشان می‌دهد کودکی که پیش از ۱۰ سالگی شروع کند، شانس بیشتری برای رسیدن به تسلطی نزدیک به زبان مادری دارد.

بیشتر پدر و مادرها با دو حرف متضاد روبه‌رو می‌شوند. یکی می‌گوید هر چه زودتر بهتر، دیگری هشدار می‌دهد که زبان دوم بچه را گیج می‌کند و حرف زدنش را عقب می‌اندازد. این متن هر دو ادعا را با شواهد کنار هم می‌گذارد.

رده سنی	رویکرد آموزشی مناسب (چه باید کرد؟)	نکات طلایی برای والدین
زیر ۳ سال	شنیدن طبیعی و بازی (لالایی، ترانه، قصه)	پرهیز از کلاس رسمی؛ تمرکز فقط بر آشنایی با آواهاست.
۳ تا ۷ سال	کلاس‌های منظم مبتنی بر بازی و موسیقی	دوران طلایی تقلید صدا؛ آموزش باید غیرکلاسیک و در گروه‌های کوچک باشد.
تا ۱۰ سال	یادگیری آکادمیک و ساختاریافته	بیشترین شانس برای رسیدن به سطح شبیه اهل زبان (Native-like).
۱۰ تا ۱۸ سال	یادگیری کاربردی، سریع و تمرکز بر دستور زبان	شروع در این سن دیر نیست؛ قدرت یادگیری کاربردی همچنان بالاست.
وظایف همیشگی والدین	فراهم کردن محیط شنیداری (کتاب، قصه) و تداوم با روتین بازی	حفظ مکالمه به زبان مادری (فارسی) در خانه برای تقویت پایه فکری کودک کاملاً ضروری است.

تله‌ی «هرچه زودتر، بهتر»؛ از چه سنی به کودک زبان یاد دهیم؟

سوال «از چه سنی به کودک زبان یاد دهیم» جواب ساده‌ای دارد که خیلی وقت‌ها اشتباه فهمیده می‌شود. زود شروع کردن مفید است، به شرطی که روش با سن بچه جور باشد. پسر دوساله‌ای که مادرش هر شب برایش یک ترانه انگلیسی می‌خواند، دارد زبان دوم یاد می‌گیرد. همان بچه اگر روزی یک ساعت جلوی فلش‌کارت و تمرین تکرار بنشیند، احتمال دارد از زبان دوم زده شود.

تله از جایی شروع می‌شود که «زود» با «کلاس رسمی» یکی گرفته می‌شود. والدینی که بچه سه‌ساله را در کلاس پشت میز با کتاب و دیکته ثبت‌نام می‌کنند، به اسم شروع زودهنگام، ممکن است کودک را از خود زبان فراری بدهند. آموزش زبان دوم به کودکان در سال‌های اول باید شکل بازی، قصه و صدا داشته باشد.

بررسی علمی بهترین سن یادگیری زبان برای کودکان

درباره بهترین سن یادگیری زبان برای کودکان، یکی از بزرگ‌ترین پژوهش‌های سال‌های اخیر را تیمی از MIT انجام داده است. طبق گزارش MIT، داده‌های نزدیک به ۶۷۰ هزار نفر نشان داد توانایی یادگیری دستور زبان تا حدود ۱۷ یا ۱۸ سالگی قوی می‌ماند. اما برای رسیدن به دستور زبانی شبیه اهل زبان، شروع تا حدود ۱۰ سالگی لازم است. کسانی که بین ۱۰ تا ۱۸ سالگی شروع کرده بودند سریع یاد گرفتند، ولی بیشترشان به آن سطح نرسیدند.

زیر ۳ سالگی؛ دوزبانگی طبیعی

کودک زیر ۳ سال زبان را با شنیدن یاد می‌گیرد. لالایی، ترانه، قصه‌گویی و حرف زدن یکی از اعضای خانواده به زبان دوم، او را بی‌آنکه بفهمد با آواهای تازه آشنا می‌کند. کارتون هم می‌تواند بخشی از این شنیدن باشد، اما توصیه‌های بهداشتی زمان صفحه‌نمایش را برای بچه‌های زیر دو سال بسیار محدود می‌کنند.

۳ تا ۷ سالگی؛ دوران طلایی شروع زبان انگلیسی برای کودکان

شروع زبان انگلیسی برای کودکان در این بازه دو امتیاز دارد. بچه در این سن صداهای تازه را راحت تقلید می‌کند و از طرف دیگر می‌تواند در یک فعالیت گروهی کوتاه شرکت کند. بررسی رویکرد مراکزی که به‌صورت تخصصی روی سنین خردسال کار می‌کنند، از جمله دوره‌های آموزش زبان کودک در اصفهان، نشان می‌دهد که آموزش در این سن با بازی، داستان و موسیقی پیش می‌رود. در این کلاس‌ها مکالمه از جلسه‌های اول محور کار است.

خطر لکنت و اختلال! تشخیص سن مناسب کلاس زبان کودکان

ترس از لکنت یکی از رایج‌ترین دلیل‌هایی است که خانواده‌ها آموزش زبان به خردسالان را عقب می‌اندازند. انجمن گفتار، زبان و شنوایی آمریکا (ASHA) در راهنمای خانواده‌های دوزبانه صریح می‌گوید استفاده از دو زبان با کودک، او را گیج نمی‌کند و باعث مشکل گفتار یا زبان نمی‌شود. ASHA توصیه می‌کند خانواده‌ها هر چه زودتر و با ورودی بیشتر شروع کنند.

اگر کودک در زبان مادری هم دیر به حرف افتاده یا در گفتن کلمه‌ها مشکل دارد، طبق همین راهنما علت آن زبان دوم نیست؛ بهتر است پیش از ثبت‌نام با گفتاردرمانگر مشورت کنید. در واقع سن ورود به کلاس را آمادگی روانی خود کودک تعیین می‌کند؛ معیاری که در ارزیابی‌های اولیه آموزشگاه رادمان فرنود نیز بررسی می‌شود تا مشخص شود آیا بچه می‌تواند بدون ترس از جداییِ والدین، نیم ساعت در گروه بماند یا خیر.

نقش والدین در آموزش زبان دوم به کودکان در خانه

کلاس هفته‌ای دو جلسه، بدون ادامه در خانه، اثر محدودی دارد. نقش والدین در یادگیری زبان جدید برای بچه‌ها بیشتر ساختن فرصت شنیدن و استفاده است تا درس دادن. چند کار ساده در این مسیر جواب می‌دهد:

• هر شب یک کتاب تصویری کوتاه به زبان دوم بخوانید، حتی اگر تلفظ خودتان کامل نیست.
•  برای کارهای تکراری مثل مسواک زدن یا جمع کردن اسباب‌بازی، یک ترانه ثابت انتخاب کنید.
• کارتون را با زبان اصلی پخش کنید و زمانش را کوتاه نگه دارید.
• وقتی کودک کلمه‌ای را اشتباه می‌گوید، شکل درستش را در جمله خودتان تکرار کنید، بدون اینکه اشتباهش را به رخ بکشید.

مهم نیست والدین خودشان چقدر زبان بلدند. کودکی که می‌بیند پدر یا مادرش هم با او کلمه تازه یاد می‌گیرد، زبان دوم را جزیی از بازی خانه حساب می‌کند.

در پایان

اگر فرزندتان زیر ۳ سال است، از ترانه و قصه در خانه شروع کنید. اگر بین ۴ تا ۷ سال دارد و در گروه کوچک راحت است، این بازه برای کلاس منظم مناسب است. و اگر بزرگ‌تر است، با برنامه‌ای جدی‌تر هنوز وقت زیادی برای یادگیری دارد.

سوالات متداول درباره آموزش زبان دوم به کودکان

اگر کودک بعد از ۱۰ سالگی شروع کند، دیر شده است؟

برای یادگیری خوب و کاربردی دیر نیست. پژوهش MIT نشان می‌دهد توانایی یادگیری دستور زبان تا اواخر نوجوانی قوی می‌ماند. فقط رسیدن به لهجه و دستور زبان شبیه اهل زبان سخت‌تر می‌شود.

کلاس گروهی بهتر است یا معلم خصوصی؟

برای بچه‌های ۴ تا ۷ سال، گروه کوچک فرصت بازی و تقلید از هم‌سن‌ها را می‌دهد، پس انتخاب کلاس گروهی پرفایده‌تر است.

یادگیری انگلیسی، زبان فارسی کودک را ضعیف نمی‌کند؟

نه، به شرطی که فارسی هم در خانه زنده بماند. قصه و گفت‌وگوی روزانه به فارسی را کنار نگذارید.