آمازون سرانجام نفسکشید؛ کاهش چشمگیر آتشسوزیها در سال ۲۰۲۵
براساس گزارشها، وسعت مناطق سوختهشده در جنگلهای آمازون برزیل در سال ۲۰۲۵ به کمترین میزان از سال ۱۹۸۵ رسیده است.
به گزارش سایت دیدبان ایران، سال ۲۰۲۵ برای جنگلهای آمازون نقطهعطفی امیدوارکننده بود. براساس گزارش جدید شبکهی نظارت بر جنگلزدایی «مپبیوماس»، وسعت مناطق سوختهشده در آمازون برزیل به ۳٫۱ میلیون هکتار کاهش یافت که در مقایسه با سال ۲۰۲۴، کاهشی چشمگیر را نشان میدهد. این آمار، کمترین میزان آتشسوزی در این منطقه از زمان شروع ثبت در سال ۱۹۸۵ محسوب میشود.
گزارش مپبیوماس که توسط پژوهشگران مؤسسهی تحقیقات محیطزیست آمازون (IPAM) تهیه شده، نشان میدهد در سال گذشته میلادی (۲۰۲۵)، ۳٫۱ میلیون هکتار از جنگلهای آمازون در آتش سوخته است. این رقم در مقایسه با سال ۲۰۲۴ که ۱۵٫۸ میلیون هکتار از این جنگلها طعمه حریق شد، کاهشی ۸۰ درصدی را نشان میدهد و کمترین میزان آتشسوزی در چهار دههی اخیر محسوب میشود.
ورا آرودا، پژوهشگر مؤسسهی تحقیقات محیطزیست آمازون و هماهنگکنندهی مپبیوماس، در گفتوگو با بیبیسی تأکید کرد که این آمار «قابلتوجه است و نشان میدهد کاهش وسعت مناطق سوخته در کشور امکانپذیر است.» بااینحال، او هشدار داد که کاهش ۳۱ درصدی نسبت به میانگین تاریخی که عمدتاً ناشی از کمترین تعداد آتشسوزی ثبتشده در آمازون در ۴۱ سال اخیر است، هنوز نمیتواند به عنوان روندی پایدار تلقی شود و نباید تلاشهای پیشگیری را کاهش داد.
سال ۲۰۲۴ برای جنگلهای آمازون یکی از فاجعهبارترین سالها بود. آتشسوزیهای گستردهای که بخشهای وسیعی از این اکوسیستم حیاتی را نابود کرد، به حدی شدید بود که سرویس تغییرات اقلیمی کوپرنیکوس آن را نتیجهی ترکیب شرایط آبوهوایی شدید و فعالیتهای انسانی اعلام کرد. اما سال ۲۰۲۵ با تغییر شرایط آبوهوایی و کاهش دمای ناشی از پدیدهی لانینیا (که به خنکتر شدن دمای اقیانوسها منجر میشود) به جای پدیدهی گرمتر «ال نینو»، شرایط را برای فروکش کردن آتشها فراهم کرد.
کاهش چشمگیر به آمازون محدود نشد و در سراسر برزیل، وسعت مناطق سوختهشده از ۳۰ میلیون هکتار در سال ۲۰۲۴ به ۱۲٫۷ میلیون هکتار در سال ۲۰۲۵ رسید. بااینحال، مپبیوماس هشدار داده است که بازگشت ال نینو در سال جاری میتواند فصل خشک را طولانیتر کرده و خطر آتشسوزیهای گسترده را دوباره افزایش دهد.
حفاظت از آمازون یکی از وعدههای کلیدی لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیسجمهور برزیل، در کارزار انتخاباتی خود بود. لولا از همان روز اولِ ریاستجمهوریاش، یعنی ژانویهی ۲۰۲۳، قول داد که جلوی جنگلزدایی در آمازون را بگیرد و هدفش را «رسیدن به جنگلزدایی صفر» اعلام کرد.
این در حالی است که دوران ریاستجمهوری ژائیر بولسونارو، سلف لولا، با افزایش چشمگیر تخریب جنگلها همراه بود. در سه سال از دورهی چهارسالهی بولسونارو، میزان قطع درختان در آمازون ۷۵ درصد افزایش یافت. فعالان محیطزیست، سیاستهای بولسونارو را که به دنبال افزایش کشاورزی و معدنکاوی در منطقه بود، عامل اصلی این تخریب میدانند.
با وجود این پیشرفت، دولت لولا با انتقاداتی نیز مواجه شده است. تأیید پروژههای اکتشاف نفت در دهانهی رودخانهی آمازون، توسط فعالان محیطزیست اقدامی متناقض با وعدههای حفاظتی رئیسجمهور توصیف شده است.
جنگلهای بارانی آمازون، زیستگاه میلیونها گونهی گیاهی و جانوری و یکی از مهمترین منابع جذب دیاکسید کربن در جهان است. این جنگلها نقش حیاتی در تنظیم آبوهوای کره زمین ایفا میکنند و تخریب آنها، پیامدهای جبرانناپذیری برای تغییرات اقلیمی خواهد داشت. دههها پاکسازی زمین برای کشاورزی و قطع درختان، همراه با تغییرات اقلیمی، این اکوسیستم ارزشمند را در معرض تهدیدی جدی قرار داده است. بااینحال، کاهش چشمگیر آتشسوزی در سال ۲۰۲۵، امیدی تازه برای احیای این گنجینهی طبیعی ایجاد کرده است.