رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران؛: هزینه تولید هر لیتر بنزین ۲۰ هزار تومان است / قیمت بنزین با کیفیت باید ۴۵ تا ۵۰ هزار تومان باشد / اثر بنزین ۱۰ هزار تومانی در هزینه‌ها ۳ تا ۶ درصد است

دیده بان ایران: افزایش قیمت بنزین بار دیگر به یکی از بحث‌های مهم اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ موضوعی که علاوه بر هزینه سوخت خانوارها، می‌تواند بر قیمت تمام‌شده کالاها، خدمات و حتی کیفیت فرآورده‌های نفتی اثرگذار باشد. در شرایطی که نرخ‌های جدید بنزین مطرح شده، پرسش اصلی این است که هزینه واقعی تولید هر لیتر بنزین در ایران چقدر است و قیمت منطقی آن باید در چه محدوده‌ای قرار گیرد؟

آرش نجفی،‌ رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران با بیان اینکه هزینه تولید هر لیتر بنزین در کشور حدود ۲۰ هزار تومان است، به دیده بان ایران گفت: با احتساب هزینه‌های تولید و توزیع، قیمت تمام‌شده هر لیتر بنزین به حدود ۲۲ هزار تومان می‌رسد.

رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران، درباره افزایش قیمت بنزین و آثار اقتصادی آن اظهار کرد: تصور اینکه به دلیل در اختیار داشتن منابع نفتی، بنزین باید با قیمت بسیار پایین عرضه شود، نگاه دقیقی به اقتصاد سوخت نیست. نفت خام تنها ماده اولیه تولید بنزین است و پس از ورود نفت به پالایشگاه، مراحل مختلف پالایش، تولید، انتقال و توزیع هزینه‌های قابل‌توجهی به کشور تحمیل می‌کند.

وی افزود: برآوردها نشان می‌دهد تولید هر لیتر بنزین برای کشور حدود ۲۰ هزار تومان هزینه دارد و وقتی هزینه‌های تولید و توزیع نیز محاسبه شود، قیمت تمام‌شده به حدود ۲۲ هزار تومان برای هر لیتر می‌رسد.

نجفی با اشاره به اهمیت منابع نفتی برای نسل‌های آینده ادامه داد: داشتن چاه نفت به این معنا نیست که باید فرآورده‌های نفتی را بدون توجه به هزینه واقعی آنها عرضه کنیم. بخشی از درآمدهای حاصل از منابع نفتی در بسیاری از کشورها برای سرمایه‌گذاری و ایجاد منافع بلندمدت برای نسل‌های آینده اختصاص پیدا می‌کند.

افزایش قیمت بنزین نباید به موج گرانی تبدیل شود

رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران با اشاره به افزایش عمومی هزینه‌ها در اقتصاد کشور گفت: طی سال‌های اخیر تقریباً تمام کالاها و خدمات با رشد هزینه تولید مواجه شده‌اند و بنزین نیز از این قاعده مستثنی نیست. افزایش قیمت مواد اولیه، دستمزد، حمل‌ونقل و سایر هزینه‌ها طبیعتاً هزینه تولید سوخت را نیز افزایش داده است.

او تأکید کرد: اصلاح قیمت بنزین نباید بهانه‌ای برای افزایش افسارگسیخته قیمت سایر کالاها شود. دستگاه‌های نظارتی و قانونی باید مراقب باشند که برخی افراد از افزایش قیمت سوخت برای ایجاد موج جدید گرانی استفاده نکنند.

نجفی سهم مستقیم سوخت در هزینه‌های عمومی اقتصاد را نیز محدود دانست و گفت: سهم بنزین و سوخت در مجموع هزینه‌های اقتصادی حدود ۳ تا ۶ درصد است. بنابراین نباید اجازه داد افزایش قیمت بنزین به دستاویزی برای افزایش غیرمنطقی قیمت کالاها و خدمات تبدیل شود.

وی با اشاره به سهمیه‌های موجود افزود: در حال حاضر همچنان بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرد و سهمیه‌های ۶۰ و ۵۰ لیتری برای این دو نرخ وجود دارد. بنابراین به اعتقاد من، افزایش نرخ بنزین به ۱۰ هزار تومان نباید به‌تنهایی اثر قابل‌توجهی بر قیمت تمام‌شده کالاها داشته باشد.

اصلاح قیمت سوخت باید سال‌ها پیش انجام می‌شد

نجفی درباره ارتباط افزایش قیمت بنزین با شرایط جنگی نیز گفت: اصلاح ساختار قیمت سوخت موضوعی نبود که برای نخستین‌بار امروز مطرح شده باشد. از سال‌ها قبل بحث اجرای نظام پلکانی و اصلاح تدریجی قیمت سوخت مطرح بود.

وی افزود: اگر قیمت سوخت متناسب با تورم و شرایط اقتصادی، به‌صورت تدریجی اصلاح می‌شد، اقتصاد فرصت تطبیق با افزایش قیمت را پیدا می‌کرد و جامعه نیز با شوک قیمتی مواجه نمی‌شد.

رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران ادامه داد: در سال‌های گذشته نیز طرح‌هایی برای اصلاح تدریجی قیمت سوخت وجود داشت، اما این روند ادامه پیدا نکرد. اگر این سیاست به شکل مستمر اجرا می‌شد، افزایش قیمت سوخت می‌توانست اثر خود را به‌تدریج در اقتصاد تخلیه کند و از شکل‌گیری موج‌های ناگهانی گرانی جلوگیری شود.

به گفته نجفی، اثر مستقیم افزایش قیمت سوخت بر بسیاری از مشاغل محدود است و آثار تورمی آن نیز در صورت اجرای صحیح سیاست اصلاح قیمت، می‌توانست در محدوده یک تا ۲ درصد باقی بماند.

بنزین ۱۰ هزار تومانی عدد بزرگی نیست

نجفی با اشاره به رقم ۱۰ هزار تومان برای هر لیتر بنزین اظهار کرد: این رقم در مقایسه با بسیاری از هزینه‌هایی که امروز در اقتصاد کشور وجود دارد، عدد بسیار بزرگی نیست.

وی افزود: دولت با تعیین این نرخ همچنان بخشی از هزینه واقعی تولید و توزیع بنزین را برعهده گرفته است. بنابراین نمی‌توان نرخ ۱۰ هزار تومانی را معادل قیمت واقعی تمام‌شده سوخت دانست.

کیفیت بنزین هم هزینه دارد

رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران درباره ارتباط قیمت بنزین با کیفیت آن نیز گفت: در هر اقتصادی، کیفیت محصول با هزینه تولید ارتباط مستقیم دارد. نمی‌توان انتظار داشت محصولی با کیفیت بالاتر تولید شود، اما هزینه لازم برای تولید و کیفی‌سازی آن تأمین نشود.

او با اشاره به سابقه عرضه بنزین سوپر ادامه داد: سال‌ها بنزین سوپر با اکتان بالاتر در کنار بنزین معمولی عرضه می‌شد و مصرف‌کننده نیز برای دریافت کیفیت بالاتر هزینه بیشتری پرداخت می‌کرد. این موضوع نشان می‌دهد که کیفیت بالاتر بدون افزایش هزینه امکان‌پذیر نیست.

نجفی تأکید کرد: صنعت نفت نیز مانند هر صنعت دیگری باید بتواند هزینه‌های خود را تأمین کند. اگر منابع مالی لازم برای تولید و کیفی‌سازی فرآورده‌ها وجود نداشته باشد، نمی‌توان انتظار داشت کیفیت محصولات همواره در سطح مطلوب باقی بماند.

وی درباره کیفیت فعلی بنزین نیز گفت: نمی‌گویم کیفیت بنزین در کشور کاهش پیدا کرده است، اما اگر در مقطعی کیفیت فرآورده کاهش پیدا کند، نباید آن را اتفاقی عجیب دانست؛ چراکه تولید بنزین با کیفیت بالاتر نیازمند صرف هزینه بیشتر است.

قیمت بنزین با کیفیت مطلوب؛ ۴۵ تا ۵۰ هزار تومان

نجفی در پایان درباره قیمت واقعی بنزین برای تولید محصولی با کیفیت مناسب اظهار کرد: از نظر من، اگر هدف تأمین بنزین با کیفیت معقول باشد، قیمت این فرآورده باید در محدوده ۴۵ تا ۵۰ هزار تومان به ازای هر لیتر قرار گیرد.

او معتقد است فاصله میان قیمت فعلی و هزینه واقعی تولید، موجب شده بخش قابل‌توجهی از هزینه تولید و توزیع سوخت همچنان بر دوش دولت قرار گیرد؛ موضوعی که در بلندمدت می‌تواند بر منابع مالی کشور و توان سرمایه‌گذاری در صنعت نفت و پالایشگاه‌ها فشار وارد کند.