عوامل اصلی کچلی در ایران شناسایی شد

به گزارش سایت دیده‌بان ایران؛ ریزش مو و کچلی، مشکلی است که این روزها بسیاری از مردان و حتی زنان ایرانی با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. دیدن کم پشتی مو یا افزایش میزان ریزش، نه تنها ظاهر و اعتماد به نفس را تحت تاثیر قرار می‌دهد، بلکه گاهی حس نگرانی و استرس را هم در زندگی روزمره ایجاد می‌کند.

تحقیقات نشان می‌دهد که عوامل مختلفی می‌توانند باعث شروع یا تشدید این مشکل شوند و در کنار ژنتیک و هورمون‌ها، سبک زندگی و محیط اطراف نیز نقش مهمی ایفا می‌کنند. این موضوع دیگر محدود به افراد مسن نیست و بسیاری از جوانان نیز با آن مواجه شده‌اند، بنابراین شناخت دقیق عوامل موثر برای پیشگیری و مراقبت از مو اهمیت ویژه‌ای دارد.

عوامل اصلی کچلی در ایران

۱. ژنتیک

ژنتیک یکی از مهم‌ترین عوامل ریزش مو در مردان و زنان است. اگر والدین یا بستگان نزدیک دچار کچلی یا کم‌پشتی مو باشند، احتمال اینکه این مشکل در نسل بعد نیز بروز کند بسیار بالاست. ژن‌ها می‌توانند فولیکول‌های مو را به هورمون DHT حساس کنند، هورمونی که باعث کوچک شدن فولیکول‌ها و کاهش رشد مو می‌شود. این نوع ریزش مو معمولاً به مرور زمان اتفاق می‌افتد و بیشتر در نواحی جلوی سر و شقیقه‌ها مشاهده می‌شود.

متأسفانه کچلی به خاطر ژنتیک را نمی‌توان تغییر داد، اما روش‌هایی برای کند کردن روند ریزش مو و حفظ سلامت موهای موجود وجود دارد که در ادامه بیشتر با آن ها آشنا خواهیم شد.

۲. هورمون‌ها

هورمون‌ها نقش حیاتی در چرخه رشد و سلامت مو دارند و کوچک‌ترین اختلال در تعادل آن‌ها می‌تواند باعث ریزش مو شود. یکی از مهم‌ترین هورمون‌ها در این زمینه، DHT است که از تستوسترون مشتق می‌شود و باعث کوچک شدن فولیکول‌های مو و کاهش رشد آن‌ها می‌شود. این فرآیند یکی از اصلی‌ترین دلایل کچلی مردانه به شمار می‌رود و معمولاً با الگوی مشخصی در نواحی جلوی سر و شقیقه‌ها ظاهر می‌شود.

عوامل رایج به هم ریختن هورمون‌ها

• مصرف برخی مواد غذایی حاوی هورمون یا آنتی‌بیوتیک‌ها، مانند مرغ و گوشت‌های پرورش یافته صنعتی که برای رشد سریع حیوانات هورمون دریافت می‌کنند.

• آلودگی محیطی و مواد شیمیایی صنعتی که می‌توانند به سیستم هورمونی بدن آسیب بزنند.

• مصرف داروهای خاص یا اختلالات غدد درون‌ریز مانند تیروئید و فوق کلیه.

۳. تغذیه

تغذیه یکی از پایه‌های سلامت مو است و کمبود مواد مغذی می‌تواند روند ریزش مو را تشدید کند. مو برای رشد به پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی خاصی نیاز دارد و هرگونه کمبود در این عناصر می‌تواند فولیکول‌ها را ضعیف کرده و باعث شکنندگی و کاهش رشد مو شود. در بسیاری از افراد، رژیم غذایی ناکافی یا یک‌جانبه باعث کمبود ویتامین‌هایی مثل ویتامین D، B12، بیوتین و آهن می‌شود که برای سلامت مو ضروری هستند.

عوامل تغذیه‌ای مؤثر بر ریزش مو

• کمبود پروتئین کافی در رژیم غذایی

• کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی حیاتی برای فولیکول‌های مو

• مصرف بیش از حد غذاهای فرآوری‌شده و فاقد ارزش غذایی

• رژیم‌های غذایی نامتعادل یا کاهش شدید وزن

راهکارها برای تغذیه سالم و حفظ مو

تغذیه سالم نقش مهمی در حفظ سلامت مو و جلوگیری از ریزش آن دارد. مصرف متنوع مواد غذایی، از جمله سبزیجات تازه، میوه‌ها، مغزها، حبوبات و منابع پروتئینی سالم، می‌تواند فولیکول‌های مو را تغذیه کند و روند رشد آن‌ها را بهبود بخشد. علاوه بر این، توجه به مواد معدنی حیاتی مانند آهن، روی و سلنیوم نیز اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا کمبود این عناصر می‌تواند باعث شکنندگی و ریزش مو شود.

در صورتی که رژیم غذایی شما به اندازه کافی کامل نباشد، استفاده از مکمل‌های غذایی با مشورت پزشک می‌تواند مفید باشد. همچنین پرهیز از رژیم‌های افراطی یا کم‌پروتئین و رعایت تعادل غذایی، از مهم‌ترین راهکارها برای حفظ موهای سالم و کاهش سرعت کچلی محسوب می‌شود.

4. مواد شیمیایی

مواد شیمیایی می‌توانند سلامت مو و پوست سر را تحت تأثیر قرار دهند و روند ریزش مو را تسریع کنند. این مواد ممکن است مستقیماً باعث کچلی ژنتیکی نشوند، اما آسیب به فولیکول‌ها، شکنندگی ساقه مو و التهاب پوست سر را به دنبال دارند. در زندگی روزمره، ما ناخواسته با انواع مختلفی از این مواد شیمیایی مواجه هستیم که به شکل مستقیم یا غیرمستقیم می‌توانند موها را تحت فشار قرار دهند. مهمترین عواملی که بدن را در معرض عوامل شیمیایی قرار می دهد عبارتند از:

محصولات آرایشی و بهداشتی

شامپوها، رنگ مو، ژل‌ها، اسپری‌ها و سایر محصولات مراقبت مو حاوی مواد شیمیایی مانند سولفات‌ها، پارابن‌ها و برخی نگهدارنده‌ها هستند. استفاده طولانی‌مدت یا نامناسب از این محصولات می‌تواند باعث خشکی، شکنندگی و آسیب به ساقه مو شود. انتخاب محصولات ملایم و مناسب نوع مو، شست‌وشوی درست و فاصله زمانی مناسب بین استفاده از محصولات شیمیایی می‌تواند تاثیر منفی آن‌ها را کاهش دهد.

آلودگی هوا و مواد شیمیایی محیطی

ذرات معلق، فلزات سنگین و ترکیبات آلی فرار موجود در هوا، به خصوص در شهرهای آلوده، می‌توانند فولیکول‌های مو را تحریک کرده و باعث التهاب پوست سر شوند. این ترکیبات با قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض هوا، سلامت مو را کاهش داده و روند ریزش را تشدید می‌کنند. استفاده از محافظت‌های ساده مانند شانه کردن منظم، شست‌وشوی مناسب مو و محافظت از سر در برابر آلودگی می‌تواند اثرات این عوامل را تا حدی کاهش دهد.

خطرناک ترین مواد شیمیایی موجود در هوا عبارتند از:

۱. ذرات معلق (PM2.5 و PM10)

ذرات معلق یکی از مهم‌ترین آلاینده‌های هوا هستند که از گرد و غبار، دود خودروها، فعالیت کارخانه‌ها و سوخت‌های فسیلی تولید می‌شوند. این ذرات بسیار ریز می‌توانند به راحتی روی پوست سر و مو بنشینند و به مرور وارد منافذ پوست شوند. تجمع ذرات معلق روی پوست سر باعث تحریک فولیکول‌های مو، التهاب و تضعیف ریشه مو می‌شود و در طولانی‌مدت می‌تواند شکنندگی و ریزش مو را تشدید کند.

۲. فلزات سنگین (Heavy Metals)

فلزات سنگینی مانند سرب، جیوه و کادمیوم که عمدتاً از دود کارخانه‌ها، ترافیک شهری و آلاینده‌های صنعتی وارد هوا می‌شوند، یکی از عوامل پنهان آسیب به مو هستند. این فلزات می‌توانند از طریق پوست سر جذب شده و به فولیکول‌های مو نفوذ کنند. حضور فلزات سنگین در اطراف ریشه مو باعث ضعف ساختار مو، افزایش ریزش و حتی کاهش شفافیت و براقیت طبیعی مو می‌شود.

۳. ترکیبات آلی فرار (VOCs)

ترکیبات آلی فرار مانند بنزن، تولوئن و فرمالدهید در هوای آلوده شهری و محیط‌های صنعتی به وفور یافت می‌شوند. این ترکیبات معمولاً از رنگ‌ها، حلال‌ها و بخارات شیمیایی ناشی می‌شوند و تماس طولانی‌مدت آن‌ها با پوست سر می‌تواند باعث تحریک، خشکی و حساسیت پوست شود. در نتیجه، محیط رشد مو آسیب می‌بیند و موها ضعیف‌تر و مستعد ریزش می‌شوند.

5. استرس و بیماری‌ها

استرس شدید و طولانی‌مدت می‌تواند چرخه طبیعی رشد مو را مختل کند و فولیکول‌ها را تحت فشار قرار دهد، به طوری که ریزش مو در برخی افراد به صورت ناگهانی یا تدریجی ظاهر می‌شود. همچنین بیماری‌های مزمن و اختلالات سیستمیک می‌توانند روند ریزش مو را تشدید کنند و سلامت کلی پوست سر و موها را تحت تأثیر قرار دهند.

بیماری‌ها و اختلالات شایع که باعث ریزش مو می‌شوند

1. کم‌کاری یا پرکاری تیروئید

2. دیابت

3. بیماری‌های خودایمنی مانند آلوپسی آره‌آتا

4. اختلالات غدد فوق کلیوی

راه های جلوگیری از ریزش مو

• استفاده از شامپوها و محصولات مراقبتی ملایم که فولیکول مو را تحریک نکنند

• مصرف مواد غذایی حاوی پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی لازم

• کاهش استرس و رعایت سبک زندگی سالم(ورزش و خواب کافی)

• مصرف مواد غذایی طبیعی و ارگانیک، پرهیز از محصولات پرورشی با هورمون افزوده

• مشاوره با متخصص پوست و مو