عراقچی: تفاهمنامه اسلام آباد دیگر روی میز نیست
عراقچی، وزیر امور خارجه : برای بازکردن تنگه هرمز باید ۷ شرط ما اجرا شود و اگر آمریکاییها پیشنهادی برای اجرا داشته باشند، آماده گفتوگو هستیم. یادداشت تفاهم اسلامآباد دیگر روی میز نیست و موضوعیت اجرایی ندارد.
به گزارش سایت دیده بان ایران؛عباس عراقچی، وزیر امور خارجه گفت و گویی درباره مذاکره با آمریکا انجام داده است. مشروح گفت و گو در ذیل آمده است:
آقای وزیر، درباره پیشنهاد هفتبندی ایران روایتهای مختلفی مطرح شده است. ابتدا این پیشنهاد با مهلت هفتروزه مطرح شد، اما بعداً این زمان به دو روز کاهش پیدا کرد. با وجود این انعطاف و کوتاهتر شدن مهلت، آمریکا همچنان با آن موافقت نکرد. دقیقاً کدام بخش از پیشنهاد ایران برای واشنگتن غیرقابل پذیرش بود؟ آیا اختلاف بر سر اصل تعهدات بود یا بر سر ترتیب اجرای آنها؟ آیا مطابق این ابتکار قرار بود آمریکا ظرف ۴۸ ساعت به تعهدات و اقدامات موردنظر عمل کند و ایران در روز سوم وارد مذاکرات هستهای شود؟ اگر چنین چارچوبی مطرح بوده، چرا واشنگتن حاضر نشد حتی ۴۸ ساعت برای آغاز مسیر مذاکره صبر کند؟
ما مسیر طولانیای را در این مذاکرات طی کردیم تا در مقطعی به یادداشت تفاهم اسلامآباد رسیدیم؛ توافقی که برای دستیابی به آن تلاش زیادی صورت گرفت و سرانجام نیز مورد توافق قرار گرفت. رئیسجمهور آمریکا آن را امضا کرد و حتی متن فارسی را هم امضا کرد و سپس رئیسجمهور ایران نیز نسخه های آن را امضا کرد. یعنی هر دو رئیس جمهور هر دو متن را امضا کردند. اما به دلایلی که همه از آن آگاهیم و در پی نقض یکی از بندهای مهم این توافق از سوی آمریکا، بار دیگر شرایط به سمت درگیری پیش رفت. پس از مدتی، هم ما و هم طرف آمریکایی انگیزه خود را برای ادامه مسیر بر مبنای آن یادداشت تفاهم از دست دادیم.
بنابراین، یادداشت تفاهم اسلامآباد در حال حاضر دیگر روی میز نیست و موضوعیت اجرایی ندارد. با این حال، تعهداتی که آمریکا در آن یادداشت تفاهم پذیرفته بود و اصل این موضوع که اجرای آن تعهدات میتواند مسیر را برای دستیابی به توافق نهایی هموار کند، همچنان مورد قبول دو طرف است. بر همین اساس، ما تعهدات آمریکا در یادداشت تفاهم اسلامآباد را به اضافه برخی موضوعات جدیدی که در این فاصله مطرح شده بود ــ از جمله تحریمهای جدید آمریکا و درخواست برای لغو آنها ــ در قالب یک طرح هفت روزه تنظیم کردیم.
این طرح که به شروط هفتگانه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز نیز معروف شد، در واقع شامل مواردی بود که البته اگر بخواهیم آنها را دقیقاً روی کاغذ بیاوریم، تعدادشان اندکی بیشتر از هفت مورد است. بر اساس این طرح، قرار بود آمریکا در پنج یا شش روز نخست، تعهدات مورد نظر را اجرا کند. در روز ششم، ما تنگه هرمز را باز میکردیم و از روز هفتم نیز مذاکرات میان ایران و آمریکا برای دستیابی به توافق نهایی آغاز میشد.
ما این طرح را در اوایل مهرماه امسال، در جریان سفر به نیویورک از طریق واسطهی قطری و بهصورت غیرمستقیم به آمریکاییها ارائه کردیم. از آن زمان تاکنون، یعنی طی حدود دو ماه، رفتوآمد واسطهها ادامه داشت؛ آنها پیشنهادهای آمریکاییها را منتقل میکردند و طرف آمریکایی نیز اعلام میکرد که با خواستههای ایران موافق است، مشروط بر اینکه چند مورد از خواستههای خودش هم به طرح اضافه شود؛ خواستههایی که قرار بود در چارچوب توافق نهایی درباره آنها گفتوگو کنیم.
بحثهای مفصلی در این زمینه صورت گرفت و در نهایت، یکی دو مورد از خواستههای آمریکا نیز به طرح ما اضافه شد. با نزدیک شدن به انتخابات آمریکا و با توجه به محدود بودن فرصت باقیمانده تا آن زمان، واسطهها توصیه کردند که برای تسریع در اجرای طرح، مدت آن را کوتاهتر کنیم. ما هم با این پیشنهاد مخالفتی نداشتیم و اعلام کردیم که میتوانیم زمانبندی را فشردهتر کنیم. به همین دلیل، طرح هفتروزه را به طرحی دوروزه تبدیل کردیم. بدین صورت که اگر در روز اول آمریکا به تعهداتش عمل کند، ما نیز در روز دوم تنگه را باز میکنیم.
بنابراین آیا در طرح دوروزه قرار بود آمریکا روز اول تعهداتش را اجرا کند و روز دوم تعهدات ایران و سپس مذاکرات هستهای آغاز شود؟ این طرح چه تفاوتی با تفاهم اسلامآباد داشت که قرار بود پس از اجرای تعهدات، مسیر برای توافق نهایی هموار شود؟
نه قرار بود در روز دوم تنگه هرمز باز شود و مذاکرات ایران و آمریکا برای دستیابی به توافق نهایی آغاز شود؛ یعنی کل فرایند در دو روز انجام میشد. در روز اول، آمریکاییها اقدامات و تعهدات خود را اجرا میکردند و در روز دوم، ما تنگه هرمز را باز میکردیم و مذاکرات میان ایران و آمریکا آغاز میشد. تأکید میکنم که مذاکرات از روز دوم شروع میشد، نه اینکه در همان روز به نتیجه میرسید.
در یادداشت تفاهم اسلامآباد، ما یک بازه زمانی ۶۰ روزه برای مذاکرات در نظر گرفته بودیم که البته قابل تمدید هم بود؛ اما در این طرح، دیگر چنین فرصت زمانیای وجود نداشت و قرار بود مذاکرات بلافاصله آغاز شود و هر چقدر لازم بود ادامه پیدا کند. بنابراین با یک طرح کاملاً عملیاتی مواجه بودیم که هم خواستههای ما و هم خواستههای طرف مقابل را در بر میگرفت و در عین حال، مسیر را برای مذاکره باز میکرد.
ما این طرح را تقریباً ۱۰ روز پیش از انتخابات آمریکا به طرف آمریکایی ارائه کردیم. اگر آن را پذیرفته بودند، چهبسا نتایج و تحولات بعدی نیز به شکل دیگری رقم میخورد. البته برای ما اساساً مهم نبود چه کسی در انتخابات پیروز میشود و چه کسی شکست میخورد؛ آنچه اهمیت دارد، منافع ملی و تأمین خواستههای کشور است.
اما آمریکاییها، به هر دلیلی یا درگیر فضای انتخاباتی بودند، یا موضوع را بهدرستی درک نکردند، یا شرایط لازم برای پاسخ مثبت فراهم نشد، در هر صورت، پاسخ مساعدی به این پیشنهاد ندادند و انتخابات هم برگزار شد و نتیجهای رقم خورد که امروز شاهد آن هستیم.
موضع فعلی ما این است که آن طرح دوروزه همچنان روی میز است اما اگر آمریکاییها واقعاً برای دستیابی به توافق جدی باشند، این طرح همچنان میتواند زمینه و امکان لازم را برای رسیدن به توافق فراهم کند. البته در این فاصله تحولاتی هم رخ داده که طبیعتاً باید درباره آنها تعیین تکلیف شود.